Πού πάνε 8 δισ. τόνοι άνθρακα…

Οι ωκεανοί δρουν ως δεξαμενές που απορροφούν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, με το οποίο τα καρκινοειδή φτιάχνουν κελύφη (φωτογραφία: Πίτερ Έσικ)

«Πρόκειται για ένα μεγάλο μυστήριο», λέει ο Στίβεν Γούφσι, ειδικός σε θέματα
ατμόσφαιρας, που εργάζεται στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και μιλά για το θέμα
του «χαμένου άνθρακα» στο άρθρο του Τιμ Αμπενζέλερ, που δημοσιεύεται στο
τεύχος Φεβρουαρίου της ελληνικής έκδοσης του «National Geographic».

Τι συμβαίνει ακριβώς; Κάθε φορά που βάζουμε μπρος το αυτοκίνητο ή ανάβουμε το
φως προσθέτουμε διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα – το σημαντικότερο
δηλαδή μιας σειράς αερίων, που εκπέμπονται εξαιτίας της ανθρώπινης
δραστηριότητας, ενισχύοντας την ικανότητα της ατμόσφαιρας να παγιδεύει τη
θερμότητα. Συνολικά κάθε χρόνο ο άνθρωπος προσθέτει 6,5 δισ. τόνους άνθρακα
από τα ορυκτά καύσιμα και 1,5 δισ. από την αποδάσωση. Οι συνέπειες δε έχουν
ήδη αρχίσει να γίνονται ορατές. Το φαινόμενο του θερμοκηπίου απειλεί σοβαρά
τον πλανήτη, ενώ εκτός από σταθερή αύξηση της μέσης θερμοκρασίας παγκοσμίως
και λιώσιμο των παγετώνων οι επιστήμονες προειδοποιούν πως μας περιμένουν
ακόμη θερμότερα καλοκαίρια, ισχυρότερες θύελλες και αλλαγές στην περιοδικότητα
και την ένταση των βροχοπτώσεων.

Ποιος λοιπόν απορροφά πάνω από τη μισή ποσότητα άνθρακα που εκλύεται
στην ατμόσφαιρα προσφέροντας μια ανάσα σωτηρίας στη Γη; Οι ωκεανοί και τα
δάση, απαντούν οι επιστήμονες. «Ο μισός από τον άνθρακα που χάνεται – περίπου
δύο δισ. τόνοι τον χρόνο – καταλήγει στη θάλασσα», εξηγεί ο Τάρο Τακαχάσι,
ερευνητής του Πανεπιστημίου της Κολούμπια. «Το μεγάλο ερώτημα είναι αν θα
αλλάξει μελλοντικά αυτή η αναλογία, καθώς η θερμοκρασία των επιφανειακών
υδάτων ανεβαίνει», γεγονός που θα δυσκολέψει την κατάσταση, καθώς ο άνθρακας
δεν διαλύεται εύκολα στο θερμότερο νερό, ενώ το ήδη διαλυμένο αέριο
απελευθερώνεται εύκολα και πάλι στην ατμόσφαιρα.

Και τα δάση όμως έχουν το δικό τους μερίδιο στην «εξαφάνιση» του άνθρακα,
καθώς μόνον τα δάση του βορείου ημισφαιρίου δεσμεύουν κατά μέσον όρο πάνω από
δύο δισ. τόνους CO2. Τα νεαρά κυρίως δάση, των οποίων η ηλικία κυμαίνεται
μεταξύ 40 και 60 ετών, είναι και τα πλέον σωτήρια, διότι τα δέντρα τους
βρίσκονται στην ανάπτυξη και απορροφούν μεγαλύτερες ποσότητες άνθρακα για τη
φωτοσύνθεση. H παρατήρηση αυτή προσανατολίζει τους επιστήμονες στην αραίωση,
ώστε να διατηρούνται τα δάση για πάντα νέα.

«Να τον στείλουμε από εκεί που ήρθε»

Αν η φύση σταματήσει να βοηθά ενδέχεται να βρεθούμε αντιμέτωποι με δραματικές
αλλαγές ακόμη και πριν από το 2050, καταστροφή πολύ άμεση για να αποφευχθεί.
Αν όμως οι δεξαμενές άνθρακα αντέξουν ή επεκταθούν, ίσως υπάρξει χρόνος για να
αποσυνδεθεί η παγκόσμια οικονομία από τις ενεργειακές πηγές που εκλύουν
άνθρακα και οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν πώς λειτουργούν οι
φυσικές δεξαμενές για να τις ενισχύσουν ή και να δημιουργήσουν τεχνητές. Αν
και η καλύτερη λύση, σύμφωνα με τους επιστήμονες, είναι να στείλουμε τον
άνθρακα από εκεί που ήρθε: σε γαιανθρακοφόρα στρώματα, κοιτάσματα πετρελαίου ή
σε βαθιά πορώδη πετρώματα, προχωρώντας σε «γεωλογικές ταφές», που έχουν ήδη
αρχίσει να εφαρμόζονται στη Βόρεια Θάλασσα, με άγνωστα όμως μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.

INFO

Η ελληνική έκδοση του «National Geographic» κυκλοφορεί αύριο. Τιμή: 6,90 ευρώ.