Tι θα δουν οι εξωγήινοι σε 100 χρόνια;

Ας υποθέσουμε ότι εξωγήινοι παρακολουθούν τη Γη στο διάβα της ιστορίας της,
πάνω από τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια. Στη διάρκεια αυτής της ατέρμονης
περιόδου, λίγες αλλαγές θα είχαν παρατηρήσει, αν εξαιρέσει κανείς τις
περιστασιακές καταστροφές, όπως τη σύγκρουση με αστεροειδή που είχε ως
αποτέλεσμα να εξαφανιστούν οι δεινόσαυροι πριν από 65 εκατομμύρια χρόνια.

Beagle-2. H ευρωπαϊκή διαστημική συσκευή εξακολουθεί να σωπαίνει, όμως οι Ευρωπαίοι αισιοδοξούν ότι θα μπορέσουν να στείλουν άνθρωπο στον Άρη σε 30 χρόνια

Τις τελευταίες λίγες δεκαετίες όμως – δηλαδή στο ένα εκατοστό του ενός
εκατομμυριοστού της ηλικίας της Γης – θα είχαν γίνει μάρτυρες πρωτοφανών
αλλαγών. Ξαφνικά ο πλανήτης μας έχει γίνει ισχυρός πομπός ραδιοκυμάτων, αν
σκεφτεί κανείς τι εκπέμπουν τα ραδιόφωνα, οι τηλεοράσεις και τα ραντάρ. Υπήρξε
όμως και άλλη μια δραματική εξέλιξη: πολλά μεταλλικά αντικείμενα – αν και
μικρού μεγέθους και βάρους – απέδρασαν από τη βιόσφαιρα. Κάποια προωθήθηκαν σε
τροχιές γύρω από τη Γη. Κάποια ταξίδεψαν στη Σελήνη και άλλα, όπως το Beagle 2
(της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας) έφυγαν προς αναζήτηση άλλων πλανητών.
Αν λοιπόν τούτοι οι εξωγήινοι παρατηρητές της Γης παραμείνουν σε επιφυλακή, τι
θα δουν άραγε τα επόμενα 100 χρόνια; Υπάρχει περίπτωση αυτά τα μεταλλικά
αντικείμενα που εκτοξεύτηκαν από τη Γη να δημιουργήσουν νέες οάσεις ζωής
αλλού; αναρωτιέται στην εφημερίδα «Ντέιλι Μέιλ» ο Μάρτιν Ρις, βασιλικός
αστρονόμος της Βρετανίας.

Επανδρωμένες αποστολές. H απάντηση θα εξαρτηθεί από το αν ύστερα από
αυτά τα μη επανδρωμένα ρομποτικά διαστημικά οχήματα ακολουθήσουν επανδρωμένες
αποστολές. Αν και ο Άρης, ο πλανήτης που μοιάζει περισσότερο στη Γη, βρίσκεται
τώρα στο επίκεντρο της προσοχής, δεν αποκαλύπτει εύκολα τα μυστικά του… Από
τα δέκα ρομποτικά διαστημικά οχήματα που εστάλησαν στον Άρη πριν από το Beagle
2, μόνο τρία προσεδαφίστηκαν με επιτυχία. Παρ’ όλα αυτά, ο στόλος των
ρομποτικών συσκευών θα συνεχίσει να εξερευνά τους πλανήτες στις δεκαετίες που
θα ακολουθήσουν. Κάποιες αποστολές θα στεφθούν από επιτυχία, άλλες όχι.

Καταστροφές. Τραγικά γεγονότα: Δύο διαστημικά λεωφορεία – το Τσάλεντζερ
το 1986 και το Κολούμπια στις αρχές του 2003 – είχαν τραγικό τέλος με το
θάνατο των πληρωμάτων τους. Το αμερικανικό κοινό είχε εφησυχάσει, διατηρώντας
την άποψη ότι οι διαστημικές πτήσεις ήταν «ρουτίνα» και ότι οι αστροναύτες
αντιμετωπίζουν μόνο ελάχιστους κινδύνους παραπάνω από ό,τι οι επιβάτες των
αεροπλάνων. Τα δυστυχήματα ενίσχυσαν τις απαιτήσεις για επιπλέον μέτρα
ασφάλειας, που θα καταστήσουν κάθε αποστολή ακόμη πιο δαπανηρή.

Τόσο το νέο αμερικανικό πρόγραμμα για επανδρωμένες αποστολές στη Σελήνη και
ακόμη παραπέρα, όσο και το υπό συζήτηση ευρωπαϊκό Aurora – για την αποστολή
ανθρώπου στον Άρη ως το 2034 – είναι εμπνευσμένοι στόχοι, αλλά θα μπορούσαν να
έχουν την τύχη του αμερικανικού διαστημικού προγράμματος, επανειλημμένες
καθυστερήσεις και αυξημένο κόστος. Θα ήταν ίσως προτιμότερο να καθυστερήσει η
εξερεύνηση του Άρη από τον άνθρωπο, μέχρι να τεθεί υπό την επίβλεψη εκπροσώπων
της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και να χρηματοδοτηθεί από τους ίδιους.

Επισκέπτες. Πρέπει όμως να συνεχίσουμε, λέει ο Μάρτιν Ρις. Ήδη υπάρχει
προηγούμενο. Ο Αμερικανός χρηματοδότης Ντένις Τίτο και ο Νοτιοαφρικανός
μεγιστάνας των ηλεκτρονικών υπολογιστών Μαρκ Σάτλγουορθ πλήρωσαν 20
εκατομμύρια δολάρια για μια εβδομάδα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Πολλοί
άλλοι είναι πρόθυμοι να ακολουθήσουν, ακόμη και σε αυτήν την τιμή.

Πέρα από τα γήινα όρια

Οι άνθρωποι που επιχειρούν πέρα από τα γήινα όρια, αντιμετωπίζουν πραγματικούς
κινδύνους. Όταν ρώτησαν κάποτε τον Τζον Γκλεν, τον πρώτο Αμερικανό αστροναύτη
που είχε τεθεί σε τροχιά, τι είχε στο μυαλό του όταν στριμώχτηκε στην κωνική
μύτη του πυραύλου και περίμενε την εκτόξευση, εκείνος είχε πει σαρκαστικά:
«Σκεφτόμουν ότι ο πύραυλος αποτελείται από 20.000 κομμάτια και ότι το κάθε ένα
είχε κατασκευαστεί από τον πιο φτηνό μειοδότη!». Τους προηγούμενους αιώνες,
πρωτοπόροι εξερεύνησαν τα τότε ανοιχτά σύνορα του κόσμου μας. Κάποιοι ήλπιζαν
να βρουν θησαυρούς ή να αποικίσουν νέα εδάφη. Για άλλους, το κίνητρο ήταν
παρόμοιο με το κίνητρο των ορειβατών, των αεροπλόων: η λαχτάρα να επεκτείνουν
τα σύνορα του εφικτού. Πολλοί από αυτούς τους εξερευνητές δεν επέστρεψαν ποτέ.
Οι πρώτοι ταξιδιώτες του Άρη μπορεί να ξεκινήσουν από τα ίδια κίνητρα. Όμως θα
είναι διατεθειμένοι να διακινδυνεύσουν, να θέσουν εαυτούς στην υπηρεσία ενός
λαμπρού και ιστορικού στόχου, αποδεχόμενοι ότι μπορεί να μην υπάρξει
επιστροφή. Πίσω στο 1924, οι ορειβάτες Τζορτζ Μάλορι και Άντριου Ίρβιν χάθηκαν
στο Όρος Έβερεστ. Λίθινη πλάκα στη μνήμη του Ίρβιν φέρει λαξευμένη μια
αποστροφή από τον επικήδειο του Αθηναίου στρατηγού Περικλή, τον 5ο αιώνα π.X.:
«Δίκαια μπορεί να θεωρηθούν ότι έχουν πολύ μεγάλη δύναμη στην ψυχή όσοι, μ’
όλο που έχουν πολύ ξεκάθαρη επίγνωση και για τα δεινά και για τις χαρές της
ζωής, δεν αποφεύγουν γι’ αυτό τους κινδύνους».