ΓNΩMH H συμφιλίωση Iνδίας – Πακιστάν θα φέρει ευημερία στην Aσία

H ειρηνευτική διαδικασία μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν, που εγκαινιάστηκε
προχθές στο Ισλαμαμπάντ, αποτελεί δυνητικά ένα πολύ σημαντικότερο γεγονός από
όλα όσα έχουν συμβεί τα τελευταία χρόνια στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στην
Παλαιστίνη ή ακόμη και στον ουρανό της Νέας Υόρκης και της Ουάσιγκτον. Και
αυτό, όχι μόνο επειδή στις δύο αυτές χώρες ζουν 1,2 δισεκατομμύριο άνθρωποι.
Ούτε μόνο επειδή οι συγκρούσεις στο Κασμίρ έφεραν επανειλημμένα τον κόσμο
κοντά σε έναν πυρηνικό πόλεμο. Αλλά και επειδή η έναρξη της συμφιλίωσης
ανάμεσα σε αυτούς τους προαιώνιους εχθρούς αντανακλά ισχυρές οικονομικές και
γεωπολιτικές τάσεις, που θα επηρεάσουν τις παγκόσμιες εξελίξεις την επόμενη
δεκαετία, αν όχι τον επόμενο αιώνα.

Το Κασμίρ

Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας έδειξε στην Ουάσιγκτον πόσο βλακώδης ήταν η
πολιτική της υποστήριξης των ισλαμιστών ως αναχώματος εναντίον υποθετικών
κομμουνιστικών απειλών. H εξουδετέρωση αυτών των φανατικών, και η εξασφάλιση
ότι δεν θα πέσουν στα χέρια τους τα πυρηνικά όπλα του Πακιστάν, θα επιτρέψει
τη σταθεροποίηση της χώρας. Για να γίνει όμως αυτό, αποτελεί προϋπόθεση ο
τερματισμός του πολέμου στο Κασμίρ.

Την ίδια ώρα, η ανάγκη να σταθεροποιηθεί το Αφγανιστάν ανάγκασε την Ουάσιγκτον
να «αγκαλιάσει» την Ινδία, την οποία θεωρούσε ως τώρα ηγέτη του αδέσμευτου
κινήματος και άρα εμπόδιο στην αμερικανική δύναμη. H προσέγγιση αυτής της
εβδομάδας συνιστά εν μέρει προϊόν αυτής της πολιτικής.

Ο ισλαμικός φονταμενταλισμός

Μια δεύτερη συνέπεια της 11ης Σεπτεμβρίου, όσο ειρωνικό κι αν ακούγεται, ήταν
η εξασθένηση της θρησκείας ως πολιτικής δύναμης. Στο Πακιστάν, ο ισλαμικός
φονταμενταλισμός τελεί τώρα υπό πίεση, όχι μόνο από τους Αμερικανούς, αλλά και
από τον πρόεδρο της χώρας. Ακόμη σημαντικότερη όμως από την πρόθεση του
Μουσάραφ να πατάξει την τρομοκρατία στο Κασμίρ, είναι η απόρριψη του
θρησκευτικού εξτρεμισμού από τη μεσαία τάξη τόσο της Ινδίας όσο και του
Πακιστάν. Αυτό έγινε εμφανές στις περυσινές εκλογές στην Ινδία.

«Δεκαετία του Ειρηνικού»

Σε ολόκληρη την Ασία παρατηρείται σήμερα μια αναβίωση της οικονομικής
εμπιστοσύνης. Είναι ασφαλές να προβλέψει κανείς μια «δεκαετία του Ειρηνικού».
Αυτό δεν οφείλεται μόνο στον παράγοντα του πληθυσμού, αλλά στη στροφή των
δισεκατομμυρίων κατοίκων της Ασίας στον δυτικό τρόπο ζωής. Ο λόγος είναι
καταρχήν το χρήμα. Οι κυβερνήσεις και οι οικονομίες της Ασίας έχουν γεμίσει με
χρήμα λόγω του τεράστιου εμπορικού ελλείμματος των Ηνωμένων Πολιτειών, που
διοχετεύουν κάθε χρόνο 500 δισεκατομμύρια δολάρια στην παγκόσμια οικονομία. Οι
κεντρικές τράπεζες της Ασίας διαθέτουν σήμερα αποθέματα ξένου συναλλάγματος
που υπερβαίνουν το 1,5 τρισεκατομμύριο δολάρια. H κινητήρια δύναμη της
παγκόσμιας οικονομίας έπαψε έτσι να είναι ο Αμερικανός καταναλωτής και
μετατοπίστηκε στη μεσαία τάξη της Ασίας. H τάση αυτή θα επιταχυνθεί τα επόμενα
χρόνια, καθώς η Κίνα θα εκτοπίσει σύντομα τόσο τη Γαλλία όσο και τη Βρετανία,
για να γίνει η τέταρτη σε μέγεθος οικονομία στον κόσμο.

Άνθηση

H άνθηση της Ασίας είναι όμως αποτέλεσμα και γεωπολιτικών δυνάμεων. Ο
τερματισμός του ανταγωνισμού μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων προσέφερε τεράστια
οικονομικά οφέλη στην Ασία. H κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης οδήγησε
ταυτόχρονα στην κατάρρευση του κομμουνισμού ως μοντέλου ανάπτυξης. Αλλά και
στην Κίνα, η επιτυχία της ανάπτυξης που είναι προσανατολισμένη στις εξαγωγές
δημιούργησε ένα οικονομικό μοντέλο πολύ ελκυστικότερο από τον κεντρικό
σχεδιασμό. Στην προσπάθειά τους να παρακολουθήσουν την Κίνα, οι ασιατικές
χώρες συγκροτούν στενότερους οικονομικούς δεσμούς και ζώνες ελεύθερου
εμπορίου. Οι δεσμοί αυτοί οδηγούν σε στενότερη πολιτική συνεργασία, στα
πρότυπα του ευρωπαϊκού μοντέλου.

H μεσαία τάξη

Το σημαντικότερο απ’ όλα είναι ότι η ανάπτυξη του εμπορίου και της κατανάλωσης
οδηγεί σε μια επέκταση της μεσαίας τάξης. H ανάπτυξη όμως των αξιών της
μεσαίας τάξης οδηγεί στο αίτημα μιας παραγωγικής και κοσμικής εκπαίδευσης, σε
αντίθεση με τα θρησκευτικά δόγματα του ουαχαμπισμού. H οικονομική ευημερία
μπορεί να μην εγγυάται μια δημοκρατία δυτικού τύπου, όπως είναι εμφανές στην
Κίνα, τουλάχιστον όμως δημιουργεί μια τάση προς την ειρήνη, αντί για τον πόλεμο.