KΩΣTAΣ TΣOKΛHΣ «Θέλω να μείνω ανεξάρτητος ώς το τέλος»

«Για μένα, μετά θάνατον αναγνώριση είναι να γίνει το έργο μου τροφή για τους άλλους ανθρώπους», λέει ο Κώστας Τσόκλης

Λίγο μετά τη βράβευσή του από την Ακαδημία Αθηνών για «τις κάθε είδους και
κατηγορίας δημιουργικές του προσπάθειες, που συνεχίζονται για περισσότερο από
40 χρόνια», ο ανατρεπτικός καλλιτέχνης Κώστας Τσόκλης προσπαθεί ακόμη να
καταλάβει πώς συναντήθηκε ο δικός του δρόμος με εκείνον της Ακαδημίας. Εκείνο
που τον απασχολεί δεν είναι μια επίσημη θέση, αλλά η συνάντηση με τον Θεό.

«Για μένα δεν άλλαξε τίποτα», λέει στα «NEA» ο ζωγράφος. «Το γεγονός όμως πως
πολλοί φίλοι μου τηλεφωνούν για να με συγχαρούν, σημαίνει πως στα μάτια των
άλλων αυτό το βραβείο είχε κάποια σημασία. Προσωπικά, δεν μου φάνηκε σπουδαίο,
όταν μάλιστα έχουν περάσει στη ζωή μου πράγματα πολύ σημαντικότερα. Και η
αλήθεια είναι πως ακόμη δεν μπορώ να καταλάβω τι δουλειά έχω εγώ με την
Ακαδημία, που σε όλη μου τη ζωή ήμουν εναντίον της ακαδημαϊκής
πραγματικότητας».

Για μια θέση στην Ακαδημία μελλοντικά, ούτε λόγος, βέβαια. «Δεν θα το ήθελα.
Δεν με ενδιαφέρει τίποτα το επίσημο. Ούτε να γίνω ακαδημαϊκός, ούτε καθηγητής
στη Σχολή Καλών Τεχνών, αν και η τελευταία θέση μού έχει προταθεί. Μέχρι την
τελευταία μου πνοή πάντως, θα ήθελα να μείνω ανεξάρτητος». Το να αρνείται
κάποιος τη θέση του δασκάλου δεν είναι εγωιστικό; Δεν είναι κρίμα να χαθούν οι
γνώσεις και η εμπειρία ενός από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες του
μεταπολεμικού μοντερνισμού; «Αν πράγματι υπάρχουν αυτά που λέτε, βρίσκονται
στο έργο μου, θα τα δουν λοιπόν οι νεώτεροι και θα τα εκτιμήσουν όσο αξίζουν.
Αν στο έργο κάποιου άλλου ζωγράφου διακρίνει κανείς κάτι από τη σκέψη μου ή
από τις φόρμες που έχω χρησιμοποιήσει, έστω και στο ελάχιστο, τότε θα είμαι
αθάνατος».

Στα 72 του χρόνια ο Κώστας Τσόκλης δεν σκέφτεται να αφήσει κάτω το
πινέλο και να βάλει τελεία. «Θα μπορούσε να συμβεί κι αυτό. Δεν έχω φτάσει
όμως ακόμη σ’ αυτό το σημείο. Πολλοί άνθρωποι αξίας συναντώνται κάποια στιγμή
με τον Θεό. Είναι μια στιγμή που σημαίνει την αρχή της επιτυχίας και το τέλος
της ζωής, διότι από εκεί και στο εξής κραυγάζουν γι’ αυτή τη συνάντηση. Εγώ
δεν είχα την τύχη να συναντηθώ με τον Θεό. Ειδωθήκαμε κάποια στιγμή από
μακριά. Δώσαμε ένα ραντεβού, αλλά ένας από τους δυο μας δεν πήγε. Θα ήθελα να
κρατήσει όσο το δυνατόν περισσότερο γίνεται αυτή η αναμονή, αλλά κάποτε να
πραγματοποιηθεί η συνάντησή μας. Όταν συμβεί, τότε θα βάλω και τελεία».

Αντιθέτως, ο πρωτοπόρος της βιντεοτέχνης και διεθνώς καταξιωμένος
Έλληνας δημιουργός συνεχίζει να δουλεύει ασταμάτητα. «H νέα χρονιά είναι
γεμάτη. Ήδη ετοιμάζω τη συμμετοχή μου σε έκθεση στο Λεβερχούζεν της Γερμανίας,
που έχει θέμα την ελληνική τέχνη και φιλοξενούνται οκτώ Έλληνες καλλιτέχνες.
Παρουσιάζω εκεί δέκα έργα μου, από δύο φάσεις της δουλειάς μου, που
αγαπήθηκαν. Από τη μια, έργα που παρουσιάζουν τον ερευνητή Τσόκλη και από την
άλλη τον ζωγράφο». Παράλληλα, ασχολείται με το έργο που θα παρουσιάσει το
καλοκαίρι στην έκθεση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, όπου συμμετέχουν
20 καλλιτέχνες. «Είναι ένα έργο έκπληξη, που θα εκτείνεται σε δύο αίθουσες 5×5
μ. η καθεμία και θα καλεί τον επισκέπτη να γίνει μέρος της έκθεσης, με
αποτέλεσμα να γίνεται τελικά ο θεατής έκθεμα και η έκθεση θεατής». Όσο για την
καθημερινότητα; «Δεν υπάρχει καθόλου κενό. Φτιάχνω έργα από εκείνα που αγαπά ο
κόσμος και πωλούνται, ώστε να κερδίζω τα προς το ζην. Και βέβαια υπάρχουν
πάντα οι αγωνίες για το τι θα προτείνεις, ποιο θα είναι το επόμενο βήμα, αν θα
σκεφτείς κάτι καινούργιο ή αν θα επαναλάβεις τον εαυτό σου…».

Ολυμπιακοί Αγώνες: «Μια στιγμή τρέλας και μεγαλομανίας»

Τι περιμένει ο Κώστας Τσόκλης από την Ολυμπιακή χρονιά που μόλις υποδεχτήκαμε;
«Ξεκίνησα, όπως όλοι, με αμφιβολίες, διότι στην Ελλάδα υπάρχουν πολύ
καθημερινά προβλήματα που έπρεπε να λυθούν πριν αναλάβουμε ένα τόσο μεγάλο
έργο. Ας πούμε πως είναι μια στιγμή τρέλας και μεγαλομανίας. Σίγουρα θα γίνει
μια εντυπωσιακή τελετή, και οι Αγώνες δίνουν την αφορμή για να γίνουν μεγάλα
έργα. Ο κόσμος θα ενδιαφερθεί και θα θυμηθεί την Ελλάδα, αλλά μετά θα
επιστρέψουμε στα βασανιστικά μας προβλήματα. Τα στάδια παίζουν μικρό ρόλο,
κατά τη γνώμη μου, στην ευτυχία. Θα προτιμούσα να χτιστούν δέκα νοσοκομεία,
πανεπιστήμια ή μουσεία, που θα προσέφεραν μια διαχρονική αίγλη. Φερόμαστε ως
νεόπλουτοι. Θεωρώ λάθος, ας πούμε, να δίνουμε 80 δισ. δρχ για το έργο του
Καλατράβα, μια κατασκευή που θα καταστραφεί με τον χρόνο, διότι ως Έλληνες και
θα πάμε να γράψουμε πάνω, και δεν θα την συντηρήσουμε. Ξέρετε τι μουσείο θα
μπορούσε να χτιστεί διαθέτοντας 30 δισ. για το κτίριο και άλλα 50 για να
αγοραστούν έργα; Εύχομαι να πάνε όλα καλά. Δεν θέλω να γκρινιάξω γιατί είναι
μια ελληνική υπόθεση, αλλά αναλάβαμε μια μεγάλη ευθύνη έχοντας πολλά κενά».