H μεγάλη στροφή του Kαντάφι

Τα έδωσε όλα η Λιβύη. Και τα όπλα μαζικής καταστροφής και όσα ξέρει για την
Αλ Κάιντα. H θεαματική στροφή του συνταγματάρχη Καντάφι υπήρξε προϊόν
πολύμηνης μυστικής διπλωματίας στο τρίγωνο Τρίπολη – Λονδίνο – Ουάσιγκτον.

Μυστικά ταξίδια διπλωματών και αξιωματούχων των αμερικανικών και βρετανικών
μυστικών υπηρεσιών εδώ και εννέα μήνες, ολονύκτιες συναντήσεις με τον Μουαμάρ
Καντάφι και διαρροές ότι οι Αμερικανοί γνώριζαν για το λιβυκό πρόγραμμα
ανάπτυξης όπλων μαζικής καταστροφής οδήγησαν τον συνταγματάρχη στην απόφαση να
καταθέσει τα μη συμβατικά του όπλα. Σύμφωνα με σύμβουλο του Βρετανού
πρωθυπουργού, ο ίδιος ο Τόνι Μπλερ μίλησε με τον Μουαμάρ Καντάφι στο τηλέφωνο
την περασμένη Πέμπτη, ενώ η σύμβουλος του προέδρου Μπους Κοντολίζα Ράις
συζητούσε με Λίβυους αξιωματούχους όλη την περασμένη εβδομάδα.

Αναζητώντας κανείς τα κίνητρα γι’ αυτή τη θεαματική στροφή του Καντάφι, θα
βρει πολλά: από τις ανησυχίες για την τροπή που θα μπορούσε να πάρει για τη
Λιβύη ο αντιτρομοκρατικός πόλεμος στο Ιράκ και τους φόβους μήπως ξεπηδήσουν
τρομοκρατικοί πυρήνες στη χώρα μέχρι την επιθυμία επανένταξης στη διεθνή
κοινότητα και την ανάγκη για δυτική οικονομική βοήθεια.

Σπαθιά και αλέτρια

H Λιβύη ανακοίνωσε χθες ότι η απόφασή της υπαγορεύθηκε από την ανάγκη να
αναπτύξει την οικονομία της και να βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο του λαού της.
«Μετατρέπουμε τα σπαθιά μας σε αλέτρια και αυτό ελπίζουμε να εκτιμηθεί και να
μας ακολουθήσουν και άλλες χώρες», δήλωσε ο Λίβυος πρωθυπουργός Σόκρι Γκάνεμ.
Οι Αμερικανοί και Βρετανοί εμπειρογνώμονες ξεναγήθηκαν από τον ίδιο τον
Καντάφι σε δεκάδες τοποθεσίες, όπου είδαν φυγοκεντρητές σε λειτουργική
κατάσταση, καθώς και τόνους υπερίτη που είχε παραχθεί πριν από μια δεκαετία.
Επίσης, οι Λίβυοι τούς έδειξαν εξελιγμένους πυραύλους που είχε αποστείλει στη
χώρα η Βόρεια Κορέα στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Οι Βρετανοί αξιωματούχοι
δήλωσαν ότι η Λιβύη βρισκόταν πολύ κοντά στην κατασκευή πυρηνικής βόμβας.
«Μετά την αποτυχία του Σαντάμ να συνεργαστεί με τον ΟΗΕ δείξαμε ότι εννοούμε
αυτό που λέμε, και η Λιβύη και ελπίζω και άλλες χώρες θα πάρουν το μάθημά
τους», δήλωσε χθες ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Τζακ Στρο. H Λιβύη συμφώνησε
χθες να επιτρέψει ελέγχους στις εγκαταστάσεις της από τη Διεθνή Υπηρεσία
Ατομικής Ενέργειας χωρίς προειδοποίηση.

Μαζί με την αποκήρυξη του προγράμματος παραγωγής όπλων μαζικής καταστροφής,
σύμφωνα με την εφημερίδα «Ομπζέρβερ», η Λιβύη αποφάσισε να παράσχει
πληροφορίες για εκατοντάδες μέλη της οργάνωσης Αλ Κάιντα και για ισλαμιστές
μαχητές. H εφημερίδα αποκαλύπτει ότι η απόφαση της Τρίπολης να σταματήσει το
πρόγραμμα παραγωγής πυρηνικών, χημικών και βιολογικών όπλων ελήφθη έπειτα από
δύο χρόνια συνομιλιών που διεξήχθησαν κυρίως στο Λονδίνο, μετά τις επιθέσεις
της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στις ΗΠΑ.

Οι συνομιλίες

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Σάντεϊ Τάιμς», ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνι
Μπλερ και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους πρόκειται να συναντηθούν με τον
Καντάφι προκειμένου να υπογράψουν τη συμφωνία για την καταστροφή των όπλων
μαζικής καταστροφής.

Εξάλλου ως παράπλευρη συνέπεια της απόφασης που έλαβε η Λιβύη θα πρέπει να
θεωρείται η συμφωνία στην οποία κατέληξαν χθες οι δύο αντιμαχόμενες παρατάξεις
στον εμφύλιο πόλεμο στο Σουδάν για τη μοιρασιά των εσόδων από το πετρέλαιο
μετά τη λήξη των συγκρούσεων.

Ένας «μονάρχης» στη θέση του μονάρχη

Γεννήθηκε στην έρημο κοντά στη Σύρτη, το 1942. Το 1969, σε ηλικία 27 ετών,
ανέτρεψε τη μοναρχία και άρχισε μια «πολιτιστική επανάσταση» για την εξάλειψη
της εισαγόμενης ιδεολογίας και των ξένων επιρροών. Με τις ιδέες που
συμπεριέλαβε στο «Πράσινο βιβλίο» του επιχείρησε την εφαρμογή ενός συστήματος
που ονόμασε «κράτος των μαζών» και που φιλοδοξούσε να γίνει κάτι μεταξύ
κομμουνισμού και καπιταλισμού. Εξουσίες μεταβιβάστηκαν σε λαϊκές επιτροπές,
αλλά στην πράξη ο συνταγματάρχης Καντάφι κυβερνούσε χωρίς αντιπολίτευση. Ο
Καντάφι υποστήριξε και εξόπλισε πολλές μαχητικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων
ο Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός και η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της
Παλαιστίνης. Με το επιχείρημα ότι η Λιβύη είχε εμπλακεί σε τρομοκρατικές
επιθέσεις στην Ευρώπη, αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν την Τρίπολη το 1986. Σε
μία από τις επιθέσεις σκοτώθηκε η θετή του κόρη. H Λιβύη αποδέχθηκε την ευθύνη
για τη βομβιστική επίθεση σε αμερικανικό επιβατικό αεροσκάφος το 1989, κατά
την οποία 270 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους πάνω από το Λόκερμπι της Σκωτίας. Το
1999, ο Καντάφι παρέδωσε τους ενόχους να δικαστούν στη Σκωτία. Έκτοτε, οι
σχέσεις της Λιβύης με τη Δύση άρχισαν να βελτιώνονται σταδιακά.

Τι λένε οι αναλυτές

Τζούντιθ Κίπερ Στέλεχος του Council on Foreign Relations:

«Ο χάρτης με τις χώρες που οι ΗΠΑ έχουν χαρακτηρίσει “απείθαρχες” αλλάζει μετά
το απροσδόκητο άνοιγμα της Λιβύης. Εκτός από τη Λιβύη και το Σουδάν φαίνεται
να παίρνει τη στρατηγική απόφαση να γίνει πιο αρεστό στις ΗΠΑ, ενώ από την
άποψη της κυβέρνησης Μπους υπάρχει μια βελτίωση της συμπεριφοράς του Ιράν. Ο
χάρτης με τις “απείθαρχες χώρες” δεν είναι πια ο ίδιος που ήταν όταν ο
πρόεδρος Μπους ανλάμβανε την εξουσία το 2000».

Τζόσεφ Σιριντσιόνε Διευθυντής του προγράμματος μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων
στο Carnegie Endowment for International Peace:

«Ο πρόεδρος Μπους προσπαθεί να παρουσιάσει τη στροφή της Λιβύης ως νίκη της
στρατηγικής του. Όμως αυτή η στροφή δείχνει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αλλάξουν τη
στρατηγική τους έναντι της Βόρειας Κορέας, της Συρίας και άλλων χωρών και να
περάσουν σε μια υπομονετική και σταθερή διπλωματία. Είναι ακριβώς το αντίθετο
από το δόγμα Μπους».

Ντία Ρασγουάν Αναλυτής του Κέντρου Πολιτικών και Στρατηγικών Μελετών Αλ-Αχράμ:

«Ο Καντάφι φέρνει τη Συρία σε πολύ δύσκολη θέση. Αν οι ΗΠΑ τον θεωρήσουν ως το
υπόδειγμα του “καλού”, τότε οι Σύροι θα βρεθούν κάτω από ασφυκτική πίεση.
Είναι αμφίβολο αν οι Σύροι θα έπαιρναν παρόμοια απόφαση με τον Καντάφι.
Βρίσκονται σε κατάσταση πολέμου και εδάφη τους είναι υπό κατοχή».