Ο αμαρτωλός κόσμος της Kόκα Kόλα

«Η Κόκα Κόλα διαθέτει το πιο ισχυρό και εκτεταμένο σύστημα αγοράς και
διανομής στον κόσμο», είπε ο πρόεδρος της εταιρείας Ντάγκλας Νταφτ στους
επενδυτές, στο ετήσιο συνέδριο μετόχων τον Απρίλιο. Ουδείς το αμφισβητεί. H
αυτοκρατορία της Κόκα Κόλα επεκτείνεται τόσο πολύ στον κόσμο όσο καμία άλλη
επιχείρηση.

Βιετναμέζος κουβαλά με το μηχανάκι του τελάρα με Κόκα Κόλα. Το αναψυκτικό σερβίρεται σε περισσότερες από 200 χώρες

Το αναψυκτικό σερβίρεται σε περισσότερες από 200 χώρες. Έτσι, είναι ευκολότερο
να απαριθμήσουμε τις αγορές από όπου απουσιάζει: Βιρμανία, Κούβα, Ιράκ και
Συρία. Στον υπόλοιπο κόσμο, ακόμη και στις δύσκολες αγορές του Πακιστάν, της
Καμπότζης, της Λιβερίας, της Ζιμπάμπουε και της Κολομβίας, η Κόκα Κόλα είναι
το αγαπημένο προϊόν των καταναλωτών. Εννέα εκατομμύρια καταστήματα πωλούν το
αναψυκτικό, σερβίροντας σε περίπου ένα δισ. ανθρώπους 200 εκατ. μερίδες
ημερησίως ανά τον κόσμο.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι πωλήσεις της στο εξωτερικό αποδίδουν τα
2/3 των εσόδων της (αναμένεται να φθάσουν τα 21 δισ. δολάρια φέτος) και
αντιστοιχούν σε ποσοστό μεγαλύτερο του 90% της αύξησης των κερδών της. Ύστερα
από μία δύσκολη περίοδο που διήρκεσε από το 1998 έως το 2001, η Κόκα Κόλα
ανέκαμψε. Τους πρώτους εννέα μήνες του 2003, η εταιρεία ανακοίνωσε ανάπτυξη
4%, αύξηση εσόδων 6% και αύξηση καθαρών εσόδων 12%.

Υπάρχει όμως ένα σημαντικό στοιχείο το οποίο ο Ντάγκλας Νταφτ δεν ανέφερε: η
ανάπτυξη της επιχείρησης στο εξωτερικό απαιτεί συχνά «παιχνίδια με τον
διάβολο» και άλλους αμφισβητήσιμους χαρακτήρες – συγγενείς δικτατόρων στη Μέση
Ανατολή, Λατινοαμερικανούς εμφιαλωτές που λέγεται ότι συνεργάζονται με τάγματα
θανάτου και αριστερούς αντάρτες στην Κολομβία.

Οι συμφωνίες. Στη διεύθυνση Ευρασίας/Μέσης Ανατολής, επιτυχής είσοδος στην
αγορά σήμαινε συχνά συνεργασίες με συνεργάτες του τοπικού πολιτικού ηγέτη.
Όταν η Κόκα Κόλα μπήκε στο Ιράν το 1990, συνεργάστηκε με συγγενή τού τότε
προέδρου Αλί Ακμπάρ Χασεμί Ραφσαντζανί. Κατά την είσοδό της στα κατεχόμενα από
το Ισραήλ εδάφη της Δυτικής Όχθης το 1998, η Κόκα Κόλα βρέθηκε στο ίδιο
«κρεβάτι» με την Παλαιστινιακή Αρχή του Γιασέρ Αραφάτ.

Στο Ουζμπεκιστάν, στην πιο πολυάνθρωπη αγορά της Κεντρικής Ασίας, η εταιρεία
έκανε συμφωνίες με τον γαμπρό του ισχυρού προέδρου Ισλάμ Καρίμοφ, που ωστόσο
έμελλε να μετανιώσει. H Κόκα Κόλα είδε στην πρώην σοβιετική χώρα τη διείσδυσή
της σε ολόκληρη την περιοχή. Έτσι, το 1993, συνήψε συμφωνία με τον Μανσούρ
Μακσούντι, Αφγανο-Αμερικανό του Νιου Τζέρσι, ο οποίος δεν είχε εμπειρία στον
τομέα της εμφιάλωσης, ήταν παντρεμένος όμως με τη μεγαλύτερη κόρη του
Ουζμπέκου προέδρου, την Γκουλνάρα Καρίμοβα. Μαζί άνοιξαν την εταιρεία
εμφιάλωσης του Ουζμπεκιστάν (CCBU), στο μετοχικό κεφάλαιο της οποίας μετείχαν
η διεύθυνση εξαγωγών της Κόκα Κόλα, μία εταιρεία της οικογένειας Μακσούντι και
η κυβέρνηση της χώρας. H CCBU επελέγη δύο φορές ως ο «Εμφιαλωτής της Χρονιάς».
Όμως, σύμφωνα με το περιοδικό «Forbes», το καλοκαίρι του 2001 η εικόνα άρχισε
να χαλάει. Ο γάμος του Μακσούντι διαλύθηκε. H πρώην σύζυγος πήρε τα δυο παιδιά
τους και έφυγε για το Ουζμπεκιστάν. Ο ίδιος έμεινε στο Νιου Τζέρσι. Το 2001
έκαναν την εμφάνισή τους οι διωκτικές εφοριακές αρχές, αποκαλύπτοντας ότι η
CCBU πραγματοποιούσε σχεδόν όλες τις συναλλαγές της μέσω εταιρειών ιδιοκτησίας
των αδελφών Μακσούντι. Και ενώ η Κόκα Κόλα αμειβόταν, αν και καθυστερημένα, με
το ασταθές νόμισμα της χώρας που δεν μπορούσε να βγει εκτός συνόρων, τα
περιουσιακά στοιχεία του Μακσούντι τύχαιναν προνομιακής μεταχείρισης –
πληρωνόταν σε «σκληρό» νόμισμα, πολλές φορές προκαταβολικά.

Βεντέτα. Σύμφωνα με τα αρχεία της Κεντρικής Τράπεζας του Ουζμπεκιστάν,
από το 1998 έως το 2001, όταν η Κόκα Κόλα αγωνιζόταν για να πληρωθεί, περίπου
100 εκατ. δολάρια διοχετεύθηκαν από την Τασκένδη σε θυγατρικές εταιρείες του
Μακσούντι. Από το γραφείο του γενικού εισαγγελέα του Ουζμπεκιστάν έγινε γνωστό
ότι οι Μακσούντι έβγαλαν έξω πολλά από τα κέρδη της CCBU, κρύβοντάς τα σε
«υπεράκτιους» τραπεζικούς λογαριασμούς, για να αποφύγουν την καταβολή δεκάδων
εκατομμυρίων δολαρίων σε φόρους. Ο Μακσούντι αρνείται τις κατηγορίες και
καταγγέλλει για βεντέτα την πρώην σύζυγό του. Από τότε όμως που η CCBU
ενεπλάκη στο σκάνδαλο, κάμφθηκαν οι δραστηριότητές της. H λειτουργία της
σταμάτησε το περασμένο καλοκαίρι. Αυτό έπληξε την Κόκα Κόλα στην ευρύτερη
περιοχή. Παρόμοια σκάνδαλα παρουσιάστηκαν και στην Ιαπωνία, στην οποία
αντιστοιχεί το 1/5 των πωλήσεων της εταιρείας διεθνώς, αλλά και αλλού.