Tο καμάρι της Nότιας Aφρικής περνάει τα σύνορα

Pieter Cox: «H εγχώρια αγορά δεν είναι αρκετά μεγάλη για τις φιλοδοξίες μας»

Σημαντικό μέρος της οικονομικής ανάπτυξης της Νότιας Αφρικής προέρχεται από
τους φυσικούς της πόρους. H χώρα εξακολουθεί να είναι η μεγαλύτερη παραγωγός
διαμαντιών και μια από τις μεγαλύτερες στην παραγωγή χρυσού, πλατίνας και
άλλων πολύτιμων μετάλλων. Δεν έχει κοιτάσματα πετρελαίου ή φυσικού αερίου,
έχει όμως – όπως φαίνεται και από τη μεγάλη παραγωγή διαμαντιών – τεράστια
κοιτάσματα κάρβουνου, με υψηλή περιεκτικότητα σε θείο, που καλύπτει τις
ανάγκες της χώρας σε ποσοστό 75% για παραγωγή ενέργειας. H εγχώρια παραγωγή
κάρβουνου φτάνει τα 250 εκατ. τόνους τον χρόνο, έναντι 230 εκατ. τόνων της
Γερμανίας και 300 εκατ. τόνων της Ρωσίας. Έτσι, η Νότια Αφρική έχει πολύ φθηνή
ηλεκτρική ενέργεια.

H φθηνή ενέργεια επιτρέπει στην εγχώρια βιομηχανία να κατασκευάζει αυτοκίνητα,
εργαλεία και χημικά. Όμως, το κάρβουνο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε
αυτοκίνητα, αεροσκάφη ή σε άλλους κινητήρες που χρησιμοποιούνται σε μια
σύγχρονη βιομηχανική κοινωνία. Εκείνο που χρειάζεται, λοιπόν, είναι υγρά
καύσιμα και η παραγωγή του 29% της εγχώριας κατανάλωσης καυσίμων προέρχεται
από την εταιρεία Σασόλ.

Τη γέννησε η ανάγκη

Οι Νοτιοαφρικανοί εκτιμούν τη Σασόλ – που αρχικά λεγόταν South African Coal,
Oil and Gas Corporation – όπως οι Βρετανοί εκτιμούν τη BP, οι Νορβηγοί την
Statoil και οι Ιταλοί την AGIP. Με ετήσια έσοδα πάνω από 7 δισ. δολάρια, είναι
η τρίτη μεγαλύτερη εταιρεία στη Νότια Αφρική. Σε ολόκληρο τον κόσμο η Σασόλ
θεωρείται πρωτοπόρος στα συνθετικά καύσιμα. «Είμαστε μια επιχείρηση που
δημιουργήθηκε από την απέλπιδα ανάγκη της Νότιας Αφρικής για συνθετικά καύσιμα
και βιομηχανικά χημικά» λέει ο Pieter Cox, μηχανικός επί 32 χρόνια στη Σασόλ
και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας από το 1997.

Τώρα η εταιρεία (που ιδιωτικοποιήθηκε το 1979 και το κράτος διατηρεί πλέον
μερίδιο μόλις 8%) θέλει να απλώσει τα φτερά της και στον υπόλοιπο κόσμο. «H
εγχώρια αγορά δεν είναι αρκετά μεγάλη για τις φιλοδοξίες μας. Θέλουμε να
χρησιμοποιήσουμε την τεχνολογία μας και τις μεθόδους που χρησιμοποιούμε και να
βγάλουμε κέρδη και έξω από την Νότια Αφρική» λέει ο Κοξ.

Στην παραγωγή χημικών

Εκτός από τα συνθετικά καύσιμα, η εταιρεία δραστηριοποιείται όλο και
περισσότερο και στην παραγωγή χημικών. H Σασόλ παράγει υγρά (συνθετικά)
καύσιμα από την επεξεργασία άνθρακα (κάρβουνου). Υποπροϊόντα αυτής της
διαδικασίας «διύλισης» είναι αρκετά χημικά, τα οποία η εταιρεία επεξεργάζεται
και πουλά. «Τα χημικά μάς επιτρέπουν να μη βάζουμε όλα τα αυγά στο ίδιο
καλάθι. H αλήθεια είναι ότι, όταν πέφτουν οι τιμές του αργού πετρελαίου και
μαζί και τα δικά μας περιθώρια κέρδους, τα περιθώρια κέρδους στα χημικά
αυξάνονται – όχι πολύ, αλλά αρκετά για να μειωθούν οι απώλειες» λέει ο Κοξ.

Το επόμενο στοίχημα

Το ένα τέταρτο των εργαζομένων της Σασόλ απασχολείται σε ορυχεία. Εξορύσσουν
την πρώτη ύλη που επιτρέπει την παραγωγή 165.000 βαρελιών υγρών καυσίμων την
ημέρα – από αεροπορικό καύσιμο υψηλών οκτανίων μέχρι πετρέλαιο υψηλής
καθαρότητας για αυτοκίνητα. Τα υγρά καύσιμα παράγονται στο υπερσύγχρονο
διυλιστήριο της Σασόλ στη Σεκούντα, 80 χιλιόμετρα από το Γιοχάνεσμπουργκ. Το
επόμενο μεγάλο στοίχημα της Σασόλ είναι να πουλήσει τεχνογνωσία (και
υπηρεσίες) για τη μετατροπή φυσικού αερίου σε υγρό καύσιμο. Ο Κοξ πιστεύει ότι
μπορεί να μετατρέπει φθηνότερα φυσικό αέριο σε υγρά καύσιμα απ’ ό,τι όσοι
παράγουν υγρά καύσιμα από αργό πετρέλαιο με τον παραδοσιακό τρόπο.

Ξεκίνησε στην υπηρεσία του απαρτχάιντ

H εταιρεία δημιουργήθηκε το 1950, έπειτα από δεκαετίες ερευνών σχετικά με την
τεχνολογία ανάπτυξης καυσίμων, με εντολή του Εθνικού Κόμματος, που αναζητούσε
τρόπους ώστε η χώρα να είναι αυτάρκης σε παραγωγή καυσίμων. H ανάπτυξη νέων
τεχνολογιών άνθησε κατά τις δεκαετίες του ’70 και του ’80, όταν το απαρτχάιντ
και η απομόνωση που έφερε στη χώρα ανάγκασε την κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής
να αναζητήσει τρόπους για την παραγωγή καυσίμων και χημικών με πρωτοποριακούς
τρόπους. H μόνη διαθέσιμη πηγή ήταν το κάρβουνο. Το «κόλπο», βέβαια, ήταν να
μετατραπεί το κάρβουνο σε υγρό καύσιμο, ώστε να μπορούν να κινούνται τα
οχήματα που εξυπηρετούσαν το καθεστώς. H τεχνολογία που χρησιμοποιεί η Σασόλ
για να μετατρέπει το κάρβουνο σε (συνθετικά) καύσιμα βασίζεται στη μέθοδο
Fischer – Tropsch, η οποία αναπτύχθηκε στη Γερμανία όταν οι ναζί είχαν αρχίσει
να νιώθουν τις συνέπειες της έλλειψης υγρών καυσίμων, προς το τέλος του Πολέμου.

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γιώργος Κανελλόπουλος