Aντιμέτωπος με την ποινή του θανάτου

«Όταν κρίνεις», είχε πει κάποτε ο Σαντάμ Χουσεΐν, «κρίνε δίκαια». Ο ίδιος
ουδέποτε εφάρμοσε τη συμβουλή του. Και μάλλον θα θεωρεί τραγικό παιχνίδι της
μοίρας το γεγονός πως τη δίκαιη αυτή αντιμετώπιση, τη δίκαιη δίκη, του την
υπόσχεται σήμερα ο Τζορτζ Μπους.

Τζορτζ Μπους. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε πως εκείνοι που θα αποφασίσουν εάν ο Σαντάμ θα αντιμετωπίσει τη θανατική ποινή πρέπει να είναι οι ίδιοι οι Ιρακινοί

Όπως όλα δείχνουν, πάντως, η προσπάθεια σύλληψης του Σαντάμ θα αποδειχθεί
«παιχνιδάκι» μπροστά στην προσπάθεια απονομής δικαιοσύνης για τα εγκλήματά
του. H συζήτηση έχει ήδη φουντώσει. Πού θα δικαστεί; Από ποιον; Είναι σε θέση
το ιρακινό ποινικό δικαστήριο, που συστάθηκε μόλις την προηγούμενη εβδομάδα,
να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων; Θα αντιμετωπίσει ή όχι ο Σαντάμ τη
θανατική ποινή; Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε χθες, ο Αμερικανός πρόεδρος
δήλωσε πως ο πρώην δικτάτορας του Ιράκ πρέπει να έχει μια δίκαιη δίκη η οποία
«θα αντέξει τον διεθνή εξονυχιστικό έλεγχο», πως οι ΗΠΑ θα συνεργαστούν με
τους Ιρακινούς «προκειμένου να βρεθεί ένας τρόπος», και πως εκείνοι που θα
αποφασίσουν εάν ο Σαντάμ θα αντιμετωπίσει τη θανατική ποινή πρέπει να είναι οι
ίδιοι οι Ιρακινοί.

Προσωπικές απόψεις

Ο Μπους έχει, βέβαια, τις «προσωπικές απόψεις» του· θεωρεί, ωστόσο, πως «δεν
είναι σημαντικές για αυτό το ζήτημα». Ο σιίτης Μουαφάκ αλ-Ραμπίι, από την άλλη
πλευρά, μέλος του ιρακινού κυβερνητικού συμβουλίου, δεν «φοβήθηκε» να δηλώσει
χθες πως ο Σαντάμ όχι μόνο θα αντιμετωπίσει την ποινή του θανάτου αλλά πιθανώς
να εκτελεστεί ακόμα και την 1η Ιουλίου ­ δηλαδή μόλις μία ημέρα αφότου
μεταβιβαστεί η κυριαρχία στους Ιρακινούς, οπότε θα γίνει δυνατή η επαναφορά
της θανατικής ποινής, η οποία έχει ανασταλεί από τις κατοχικές Αρχές.

H Βρετανία, πάντως, ξεκαθάρισε πως, παρότι θεωρεί τους Ιρακινούς ικανούς να
δικάσουν δίκαια τον Σαντάμ, δεν θα έχει «κανέναν ρόλο» σε οποιαδήποτε δίκη
μπορεί να οδηγήσει στον θάνατό του. Οι περισσότεροι διεθνείς ηγέτες, καθώς και
ο πρόεδρος του ιρακινού κυβερνητικού συμβουλίου, πιστεύουν πως η τύχη του
πρώην δικτάτορα πρέπει να κριθεί από τον ίδιο τον λαό του, με την αρωγή της
διεθνούς κοινότητας. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως η άποψη αυτή είναι ομόφωνη:
«Δεν μπορεί να στήσαμε με τόσο κόστος στη Χάγη, για τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς
και τους αντιπάλους του από την πρώην Γιουγκοσλαβία, ένα διεθνές δικαστήριο
που δείχνει τεράστιο σεβασμό στη λεπτομέρεια και στα υπερασπιστικά δικαιώματα,
ώστε να τιμήσουμε την ιδέα του διεθνούς δικαίου, και να καταδικάσουμε σήμερα
τον Σαντάμ Χουσεΐν στα βιαστικά, σε ένα ειδικό ιρακινό δικαστήριο που
δημιουργήθηκε την περασμένη εβδομάδα ώστε να δικάσει τα εγκλήματα του πρώην
καθεστώτος, αλλά χωρίς κανονισμούς, χωρίς ποινικό κώδικα, σε ένα κράτος που
δεν υφίσταται, που δεν έχει Σύνταγμα, όπου κανένας δικαστής, κανένας
δικηγόρος, κανένας νομικός δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να ζήσει την εμπειρία
μιας δίκης με διάρκεια μεγαλύτερη των τριών ημερών», εξανίσταται στη «Monde» η
Κλερ Τρεάν.

Λεπτοί χειρισμοί

Το βέβαιο είναι πως η «πρώτη μεγάλη δίκη του νέου αιώνα», όπως έχει ήδη
χαρακτηριστεί, χρειάζεται εξαιρετικά λεπτούς χειρισμούς ώστε να ανοίξει ο
δρόμος για τον εκδημοκρατισμό του Ιράκ, να δικαιωθεί ο ιρακινός λαός και να μη
μετατραπεί ο Σαντάμ σε μάρτυρα.

Τα εγκλήματά του είναι πλέον διαβόητα. H δικαστική του δίωξη, ωστόσο, θα είναι
όπως πιστεύει ο Ρίτσαρντ Ντίκερ, από το Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα
Δικαιώματα, «εξαιρετικά περίπλοκη». Οι ιστορικοί σημειώνουν πως ακόμα και η
δικαστική δίωξη του Αδόλφου Χίτλερ θα ήταν δύσκολη διότι, για παράδειγμα, δεν
υπήρχαν τεκμήρια που να αποδεικνύουν ότι είχε διατάξει προσωπικά την εξόντωση
των Εβραίων. H αυτοκτονία του Χίτλερ, το 1945, κατέστησε τη συζήτηση αυτή
αυστηρά ακαδημαϊκή. Ο Σαντάμ, ωστόσο, δεν προσέφερε στην ανθρωπότητα αυτήν την «εκδούλευση».

Μυστικός ο τόπος όπου κρατείται

Τρεις ημέρες έπειτα από τον εντοπισμό και τη σύλληψή του κοντά στην
Τικρίτ, η τοποθεσία όπου κρατείται ο Σαντάμ Χουσεΐν παραμένει μυστήριο. Το
αμερικανικό τηλεοπτικό δίκτυο CNN μετέδωσε χθες ότι ο πρώην δικτάτορας του
Ιράκ έχει μεταφερθεί «σε κάποια αμερικανική βάση στο Κατάρ» όπου βρίσκεται το
αρχηγείο της Κεντρικής Διοίκησης. Μέλη του ιρακινού Κυβερνητικού Συμβουλίου,
ωστόσο, υποστήριζαν πως ο Σαντάμ βρίσκεται ακόμα στο Ιράκ. Ο αμερικανικός
στρατός αρνήθηκε «για λόγους ασφάλειας» να αποκαλύψει την τοποθεσία όπου
κρατείται, εντείνοντας ακόμα περισσότερο το μυστήριο. Ο διοικητής των
αμερικανικών δυνάμεων αντιστράτηγος Ρικάρντο Σάντσεζ περιορίστηκε απλώς στο να
πει ότι «του χορηγούνται όλα τα δικαιώματα ενός αιχμαλώτου πολέμου», όπως αυτά
προβλέπονται από τις Συμβάσεις της Γενεύης – αν και δεν του έχει ακόμα
αναγνωριστεί επισήμως το καθεστώς αυτό. Σε ανακοίνωσή της, η Διεθνής Επιτροπή
του Ερυθρού Σταυρού επισημαίνει πως «θα επισκεφθεί» τον Σαντάμ Χουσεΐν και θα
«παρακολουθήσει την περίπτωσή του, όπως κάνει με όλους τους φερόμενους ως
αιχμαλώτους πολέμου» – προς το παρόν, ωστόσο, «δεν είναι σε θέση» να
διευκρινίσει πότε θα τον επισκεφθεί.