[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Ένα κάπως παράδοξο πολιτικό φαινόμενο που έχει επισημανθεί στην
υπόλοιπη Ευρώπη (και ιδιαίτερα στις χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης) φαίνεται
να παρατηρείται στην Ελλάδα: το εκλογικό σώμα, οι πολίτες, που είτε ψήφισαν
είτε εμφανίζονται, σε έρευνες της κοινής γνώμης, να προτιμούν συντηρητικά,
δεξιά κόμματα θέλουν ωστόσο σοσιαλδημοκρατικές πολιτικές και λύσεις. Ψηφίζουν
δεξιά κόμματα αλλά θέλουν αριστερή πολιτική, επιλογές και λύσεις. Έτσι, π.χ.
θέλουν περισσότερη κρατική παρέμβαση, πολιτική και δράση σε τομείς όπως της
υγείας, της κοινωνικής πολιτικής, της απασχόλησης, της παιδείας, των υποδομών
και σε μία δέσμη νέων θεμάτων που έχουν εμφανισθεί στην πολιτική agenda, όπως
η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, των ναρκωτικών, της
λαθρομετανάστευσης, η προστασία του περιβάλλοντος. Θέλουν τη διατήρηση και όχι
την ανατροπή του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου. Δεν θέλουν με λίγα λόγια
νεοφιλελεύθερες λύσεις και επιλογές. Δεν θέλουν απλά την οικονομία της αγοράς
αλλά την «κοινωνική οικονομία της αγοράς» (social market economy). Πιστεύουν
σε σοσιαλδημοκρατικές αξίες (ισότητα, αλληλεγγύη, κ.ά.) και όχι σε
νεοφιλελεύθερες. Ακόμη και στο θέμα της ευρωπαϊκής ενοποίησης στις
περισσότερες χώρες-μέλη καταγράφονται υψηλά ποσοστά για «περισσότερη, όχι
λιγότερη Ευρώπη» σε τομείς όπως της άμυνας, της κοινωνικής πολιτικής, του
συντάγματος, της μετανάστευσης, κ.ά.. Απλώς μία σημαντική μερίδα των Ευρωπαίων
πολιτών αισθάνεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προσφέρει ή πάντως δεν προσφέρει
επαρκώς τα αγαθά αυτά με αποτέλεσμα να παρουσιάζεται αυτό που έχει ονομασθεί
«delivery gap» – το «έλλειμμα τής μη απόδοσης» των προσδοκώμενων αγαθών. H
άνοδος των συντηρητικών κομμάτων στην εξουσία στις περισσότερες ευρωπαϊκές
χώρες αποδίδεται εν μέρει στο φαινόμενο αυτό. Στην αντίληψη δηλαδή του
εκλογικού σώματος ότι τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα δεν μπορούσαν να προσφέρουν
τα όσα η πολιτική και τα προγράμματά τους διελάμβανε.

Στην Ελλάδα, οι πολίτες εμφανίζονται, επίσης, σε γενικές γραμμές να θέλουν
σοσιαλδημοκρατικές λύσεις – περισσότερη κρατική δράση δηλ. στους τομείς της
παιδείας, της υγείας, των υποδομών, της ποιότητας ζωής, κ.λπ. Στον αξιολογικό
άξονα, όμως, η ελληνική κοινωνία εμφανίζει επικίνδυνη συντηρητικοποίηση με την
ενεργοποίηση «ενός εθνοτικο-πολιτισμικού συστήματος πεποιθήσεων κλειστού και
εσωστρεφούς» (Γ. Βούλγαρης, TA NEA, 22/11/2003).

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (EKEM).