«Θα γιορτάσουμε όταν γίνει ειρήνη»

Ένα ακόμη σχέδιο για την ειρήνευση της Μέσης Ανατολής; Όχι, είναι αυτό που
θα αντικαταστήσει όλα τα άλλα, διαβεβαιώνουν οι Παλαιστίνιοι και οι Ισραηλινοί
που παρουσιάζουν επισήμως σήμερα, στις όχθες της λίμνης Λεμάν, την Πρωτοβουλία
της Γενεύης.

Δεν πρόκειται για γιορτή, «θα γιορτάσουμε όταν γίνει ειρήνη», λένε οι
οργανωτές. Ούτε για τελετή υπογραφής, αφού η συμφωνία έχει ήδη υπογραφεί από
τους βασικούς διαπραγματευτές της, τον πρώην υπουργό των Εργατικών Γιόσι
Μπεϊλίν από την πλευρά των Ισραηλινών και το μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής
της ΟΑΠ, Γιάσερ Άμπεντ Ράμπο. H σημερινή εκδήλωση στη Γενεύη, σύμφωνα με τους
οργανωτές της, σημαίνει «την έναρξη μιας εκστρατείας της διεθνούς κοινωνίας
των πολιτών υπέρ της ειρήνης». Από τις επίσημες ηγεσίες, ο Ισραηλινός
πρωθυπουργός Αριέλ Σαρόν έχει καταφερθεί εναντίον της Πρωτοβουλίας
χαρακτηρίζοντάς την «βλαβερή και ενοχλητική». Όσο για τον Παλαιστίνιο ηγέτη
Γιάσερ Αραφάτ, μολονότι είχε αρχικά αρνηθεί να συμφωνήσει να μεταβούν σήμερα
στη Γενεύη δύο Παλαιστίνιοι υπουργοί και δύο βουλευτές, τάχθηκε χθες υπέρ της
συμμετοχής τους παρακάμπτοντας τις επικρίσεις των σκληροπυρηνικών.

Έτσι σήμερα το πρωί, δύο «αεροπλάνα της ειρήνης» θα προσγειωθούν στο
αεροδρόμιο της Γενεύης, μεταφέροντας 200 Ισραηλινούς και 200 Παλαιστινίους –
βουλευτές, τραγουδιστές, μουσικούς, συγγραφείς, διανοουμένους, επιχειρηματίες,
απόστρατους. «Έρχονται όλοι στη Γενεύη επειδή καθένας ξέρει πως η ειρήνη είναι
δική του υπόθεση», τόνισαν σύμβουλοι του Μπεϊλίν και του Ράμπο. Αναμένονται
συνολικά περισσότερες από χίλιες προσωπικότητες.

Ο Ρίτσαρντ Ντρέιφους

Επικεφαλής της τελετής, που θα διεξαχθεί στο Κέντρο Συνεδρίων της ελβετικής
πόλης, θα είναι ο Αμερικανός ηθοποιός Ρίτσαρντ Ντρέιφους, ενώ αναμένεται να
πάρουν τον λόγο τρεις νομπελίστες της Ειρήνης – ο Τζίμι Κάρτερ, ο Λεχ Βαλέσα
και ο Σον ΜακΜπράιντ. Παρόντες θα είναι επίσης ο Νέλσον Μαντέλα, ο Μάριο
Σοάρες, ο Φελίπε Γκονθάλεθ, ο Χέλμουτ Σμιτ.

H αμερικανική αντιπροσωπεία θα περιλαμβάνει έξι γερουσιαστές – τρεις
Ρεπουμπλικανούς και τρεις Δημοκρατικούς -, ενώ θα είναι παρόντες τουλάχιστον
δύο Άραβες υπουργοί Εξωτερικών – του Κατάρ και του Μαρόκου. Ευρωπαίοι υπουργοί
Εξωτερικών δεν θα παρευρίσκονται όμως, αφού, όπως εξήγησαν οι οργανωτές, ήταν
ακόμη «πολύ νωρίς» για να προσκληθούν.

Από ελληνικής πλευράς παρόντες ήταν οι βουλευτές K. Παπούλιας, Ελ. Βερυβάκης,
Π. Τατούλης και I. Στεργίου, ο ευρωβουλευτής Στ. Κόρακας, καθώς και ο πρέσβης
Αλέξανδρος Ρόντος εκ μέρους του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών.

TI ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ

Για μια οριστική ειρηνευτική συμφωνία

Ο νεωτερισμός της πρωτοβουλίας της Γενεύης σε σχέση με τα προηγούμενα
ειρηνευτικά σχέδια είναι ότι ξεκινά από τα σημεία τριβής μεταξύ Ισραηλινών και
Παλαιστινίων (σύνορα, οικισμοί, Ιερουσαλήμ, πρόσφυγες), αντί να τα παραπέμπει
στο τέλος της διαδικασίας της συμφιλίωσης, όπως γινόταν στα έως τώρα σχέδια.
Στόχος είναι η εκπόνηση μιας οριστικής ειρηνευτικής συμφωνίας και η ίδρυση
ενός παλαιστινιακού κράτους δίπλα στο Ισραήλ.

1. Δημιουργείται μια «ομάδα εφαρμογής και επαλήθευσης». Αυτή θα
«βοηθάει, θα εγγυάται, θα ελέγχει και θα επιλύει τις διενέξεις» που
σχετίζονται με την εφαρμογή της συμφωνίας. Συμμετέχουν σε αυτήν οι ΗΠΑ, η
Ρωσία, η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο ΟΗΕ. H εν λόγω ομάδα διοικεί μια «πολυεθνική
δύναμη».

2. Σύνορα και οικισμοί. H χάραξη των συνόρων βασίζεται στα σύνορα που
ίσχυαν πριν από τον πόλεμο του 1967. Στο περιθώριο γίνονται ανταλλαγές εδαφών,
στη βάση της ισότητας, για να διευθετηθεί το ζήτημα των εβραϊκών οικισμών.
Ορισμένοι σημαντικοί οικισμοί γίνονται ισραηλινό έδαφος και οι Παλαιστίνιοι
παίρνουν εδάφη αντίστοιχης έκτασης νοτιοδυτικά της Δυτικής Όχθης και κατά
μήκος της Λωρίδας της Γάζας. Όλοι οι άλλοι οικισμοί εκκενώνονται και
παραχωρούνται «άθικτοι» στους Παλαιστινίους. Ένας διάδρομος υπό ισραηλινή
κυριαρχία θα συνδέσει τη Γάζα με τη Δυτική Όχθη, χωρίς να παρεμβαίνει στο
ισραηλινό οδικό δίκτυο. Το χρονοδιάγραμμα για την εκκένωση των οικισμών είναι
τριάντα μήνες.

3. Ιερουσαλήμ. Διαιρείται, περιλαμβανομένης της παλιάς πόλης. Το Ισραήλ
έχει κυριαρχία στην εβραϊκή συνοικία και στο τείχος των δακρύων. H κυριαρχία
στην υπόλοιπη παλιά πόλη και κυρίως στην Πλατεία των Τζαμιών – Όρος του Ναού
για τους Εβραίους – ανήκει στους Παλαιστινίους. Στην περίπτωση της Πλατείας
των Τζαμιών / Όρους του Ναού, η παλαιστινιακή κυριαρχία ασκείται υπό τον
έλεγχο μιας «διεθνούς ομάδας».

4. Οι πρόσφυγες. Υπό τον έλεγχο μιας «διεθνούς επιτροπής», προτείνεται
σε κάθε Παλαιστίνιο πρόσφυγα μια σειρά επιλογών. Μπορεί να ασκήσει το δικαίωμά
του για επιστροφή στο πλαίσιο του παλαιστινιακού κράτους που θα ιδρυθεί.
Μπορεί να επιλέξει να πάει σε μια τρίτη χώρα, στο Ισραήλ ή να παραμείνει στη
χώρα όπου κατοικεί. Το Ισραήλ διατηρεί, ωστόσο, την κυριαρχία του επί των
προσφύγων που θα επιλέξουν να επιστρέψουν σε περιοχές οι οποίες τώρα του
ανήκουν. Οι πρόσφυγες διαθέτουν δύο χρόνια για να επιλέξουν. Στο τέλος αυτής
της περιόδου χάνουν αυτομάτως την ιδιότητα του πρόσφυγα. H επανεγκατάστασή
τους συνοδεύεται από καταβολή αποζημιώσεων από ένα «διεθνές ταμείο», στο οποίο
συμβάλλει το Ισραήλ.

ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ

«Θαρραλέα, ελπιδοφόρα κίνηση»

Την Πρωτοβουλία της Γενεύης χαιρέτισε ο Μίκης Θεοδωράκης ως θαρραλέα και
ελπιδοφόρα κίνηση. «Από την κατάθεση του σχεδίου αυτού σε μια από τις
κρισιμότερες περιόδους στη Μέση Ανατολή πηγάζει ένα ισχυρό μήνυμα προς όλον
τον κόσμο: ότι υπάρχει εναλλακτική λύση στον πόλεμο και στην καταστροφή»,
αναφέρει ο συνθέτης σε ανακοίνωσή του που έδωσε χθες στη δημοσιότητα. «Και το
γεγονός ότι προέρχεται μέσα από τις δύο πλευρές, είναι μια αδιάψευστη απόδειξη
ότι οι δύο λαοί, ο ισραηλινός και ο παλαιστινιακός, μπορούν να συνυπάρξουν
ειρηνικά ο ένας δίπλα στον άλλο». Ο Μίκης Θεοδωράκης τονίζει ότι ο φαύλος
κύκλος της βίας δεν πρέπει να συνεχιστεί άλλο και επισημαίνει ότι «μπορεί και
πρέπει χωρίς καθυστέρηση να ανοίξει ο δρόμος για την ιστορική τους συμφιλίωση
που θα οδηγήσει και στην ιστορική συμφιλίωση ανάμεσα στον αραβικό κόσμο και το
Ισραήλ, προς όφελος της ειρήνης στην ταραγμένη περιοχή της Μέσης Ανατολής και
σε όλον τον κόσμο».

Βλέπετε και «Πρόσωπα», σελ. 63.