Ο Kέννεντυ δεν πρόλαβε

Λίγες μέρες πριν από τη δολοφονία του, ο πρόεδρος Κέννεντυ σχεδίαζε
συνάντηση ενός Αμερικανού αξιωματούχου με τον Φιντέλ Κάστρο με στόχο την
εξομάλυνση των αμερικανο-κουβανικών σχέσεων, σύμφωνα με ηχογραφημένα και
γραπτά ντοκουμέντα του Λευκού Οίκου που αποχαρακτηρίστηκαν πρόσφατα.

Τζων Κέννεντυ. Το «φλερτ» των ΗΠΑ με τον Κάστρο διακόπηκε με τη δολοφονία του

Την προσέγγιση ΗΠΑ – Κούβας διέκοψε στο Ντάλας πριν από 40 χρόνια ο Λι Χάρβεϊ
Όσβαλντ, ο οποίος φέρεται μάλιστα να πίστευε πως δολοφονούσε τον πρόεδρο προς
το συμφέρον της κουβανικής επανάστασης. Με βάση όμως τα νέα στοιχεία, ο Κάστρο
αντιμετώπισε τον φόνο του Κέννεντυ ως οπισθοδρόμηση. Προσπάθησε να ξαναρχίσει
διάλογο με την επόμενη κυβέρνηση, αλλά ο Λίντον Τζόνσον αρχικά ανησυχούσε
μήπως φανεί μαλακός έναντι του κομμουνισμού, ενώ αργότερα ήταν υπερβολικά
απασχολημένος με το Βιετνάμ για να ανταποκριθεί. «Ολόκληρη η ιστορία των
αμερικανο-κουβανικών σχέσεων μπορεί να ήταν πολύ διαφορετική αν δεν είχε
δολοφονηθεί ο Κέννεντυ», δήλωσε ο Πίτερ Κόρνμπλου, ο αναλυτής των Αρχείων
Εθνικής Ασφαλείας που εξέτασε τα νέα στοιχεία στην Ουάσιγκτον.

Το διστακτικό «φλερτ» του Κάστρο με τον Κέννεντυ έγινε σε μια περίοδο που οι
αμερικανο-κουβανικές σχέσεις ήταν πολύ δύσκολες, καθώς είχαν προηγηθεί η
υποστηριζόμενη από τις ΗΠΑ απόπειρα εισβολής των Κουβανών εξορίστων στον Κόλπο
των Χοίρων και η κρίση των πυραύλων, που έφερε τον κόσμο στο χείλος του
πυρηνικού πολέμου. Άρχισε με έναν μυστικό και πολύ ανορθόδοξο διάλογο, ο
οποίος διεξήχθη μέσω της Λίζας Χάουαρντ, μιας πρώην σταρ σε σαπουνόπερα που
έγινε κορυφαία τηλεοπτική δημοσιογράφος όταν κατάφερε να πάρει συνέντευξη από
τον Σοβιετικό ηγέτη Νικίτα Χρουστσόφ. Περιελάμβανε σχέδια να μεταβεί
αεροπορικώς από το Μεξικό στην Κούβα ο Αμερικανός διπλωμάτης Μπιλ Άτγουντ, ο
οποίος είχε πάρει συνέντευξη από τον Κάστρο κατά την προηγούμενη καριέρα του
ως δημοσιογράφου, και να συναντηθεί μυστικά με τον Κουβανό ηγέτη σε ένα
υπόστεγο ιδιωτικού αεροδρομίου κοντά στο Βαραδέρο.

H κασέτα

Κάστρο – Χάουαρντ. Φωτογραφία από τη συνέντευξη που πήρε το 1963 η Αμερικανίδα δημοσιογράφος από τον ηγέτη της Κούβας

Στην πρόσφατα αποχαρακτηρισμένη κασέτα των συνομιλιών στο Οβάλ Γραφείο, η
οποία είχε ηχογραφηθεί μόλις 17 ημέρες πριν από τη δολοφονία, ο Κέννεντυ
ακούγεται να συζητάει την επιλογή αυτή με τον σύμβουλό του σε θέματα εθνικής
ασφαλείας Μακτζόρτζ Μπάντι. Ο πρόεδρος συμφωνεί κατ’ αρχήν να στείλει τον
Άτγουντ, αλλά φοβάται μήπως η πληροφορία διαρρεύσει. Κάποια στιγμή ρωτάει:
«Δεν μπορούμε να βγάλουμε τον κ. Άτγουντ από το μισθολόγιο;». Αν ο διπλωμάτης
δεν ανήκε πλέον στο προσωπικό του Λευκού Οίκου, η αποστολή του θα μπορούσε να
διαψευσθεί αν γινόταν γνωστή.

Σύμφωνα με την παρουσίαση των αποχαρακτηρισμένων ντοκουμέντων που κάνει ο
Τζούλιαν Μπόργκερ στη βρετανική «Γκάρντιαν», ο Κέννεντυ σκεπτόταν από την
άνοιξη του 1963 να αποκαταστήσει σχέσεις με την Αβάνα. Τον Απρίλιο, η Χάουαρντ
είχε κάνει μια ακόμη δημοσιογραφική επιτυχία παίρνοντας συνέντευξη από τον
Κάστρο και είχε επιστρέψει με ένα μήνυμα για την κυβέρνηση Κέννεντυ, ότι ο
Κουβανός ηγέτης ήθελε πολύ να μιλήσει μαζί της.

Το μήνυμα αυτό είχε προκαλέσει μια περίοδο εντατικής διπλωματίας. Και ο
πρόεδρος ήταν θετικός. H CIA εξέταζε διάφορα σενάρια με στόχο τη δολοφονία ή
την υπονόμευση του Κάστρο, αλλά οι συνεργάτες του Κέννεντυ πείθονταν όλο και
περισσότερο πως θα μπορούσαν να κάνουν την Αβάνα να ξεκόψει από τη Μόσχα.

Επιφυλακτικός

Το σχέδιο καταποντίστηκε με τη δολοφονία. H Χάουαρντ εξακολούθησε να φέρνει
στην Ουάσιγκτον μηνύματα από τον Κάστρο, στα οποία ο Κουβανός ηγέτης εξέφραζε
την υποστήριξή του για την εκλογή του Τζόνσον το 1964 και προσφερόταν ακόμη να
στρέψει και το άλλο μάγουλο αν ο νέος ηγέτης των ΗΠΑ ήθελε προεκλογικά κάποια
επιτυχία στο θέμα της Κούβας. Αλλά ο Λευκός Οίκος του Τζόνσον ήταν πολύ πιο
επιφυλακτικός. Ο νέος πρόεδρος δεν είχε τα ψυχροπολεμικά διαπιστευτήρια του
Κέννεντυ, ο οποίος είχε αντιμετωπίσει και εξαναγκάσει σε υποχώρηση τη
Σοβιετική Ένωση στο θέμα των κουβανικών πυραύλων. H στιγμή είχε παρέλθει.