Οι τρεις «κύκλοι» του Mπιν Λάντεν

H ζοφερή ιστορία της Αλ Κάιντα ξεκίνησε στα μέσα της δεκαετίας του 1980 και
έκτοτε «τρέφεται» σταθερά με θανάτους αθώων. Με τον καιρό, το δίκτυο
μετασχηματίστηκε σε ένα παγκόσμιο τρομοκρατικό μέτωπο – φτάνοντας σήμερα να
συνίσταται σε τρεις κύκλους: έναν σκληρό πυρήνα, μια ομάδα τοπικών οργανώσεων
που συνεργάζονται με τον πυρήνα, και τους «μεσάζοντες» ή «αγγελιοφόρους» που
διασφαλίζουν την επικοινωνία ανάμεσα στους προαναφερθέντες.

Ο σκληρός πυρήνας: Το «κίνημα του τζιχάντ» βασίζεται σε μία ιδεολογική
και πνευματική διάσταση που συνασπίζει τα διάφορα μέρη. Στη θέση μιας
πραγματικής διεύθυνσης, διαθέτει μία σκεπτόμενη κεφαλή, η οποία αποτελείται
από σεΐχηδες και μουλάδες. Δεν είναι, συνήθως, αυτοί που σχεδιάζουν τις
επιθέσεις. Δεν συντονίζουν τις επιχειρήσεις στα τέσσερα σημεία του πλανήτη.
Εκδίδουν, όμως, «συστάσεις», φετφάδες, «συμβουλές», με αποδέκτες τις διάφορες
επιμέρους ισλαμιστικές ομάδες. Περίπου 30 από αυτούς τους «εγκεφάλους» έχουν
αναγνωριστεί. Κάποιοι έχουν συλληφθεί, άλλοι φέρεται να κρύβονται στα σύνορα
Πακιστάν – Αφγανιστάν.

Τα διεθνή «υποκαταστήματα»: Στην άλλη άκρη της αλυσίδας του
τρομοκρατικού έργου βρίσκονται οι τοπικές ισλαμιστικές οργανώσεις. Ομάδες στις
οποίες έχει ανατεθεί το «φραντσάιζ» της βίας, που έχουν τους δικούς τους
λόγους να μάχονται αλλά τους ενσωματώνουν σε αυτήν την παγκοσμιοποιημένη μάχη.
«Είτε πρόκειται για το Μαρόκο είτε για την Ινδονησία είτε για την Τουρκία,
αυτές οι τοπικές ομάδες ακολουθούν τις “συστάσεις” και στην πορεία τις
προσαρμόζουν στα δικά τους συμφέροντα», εξηγεί στη «Φιγκαρό» η Ντομινίκ Τομάς,
ειδική στα τρομοκρατικά κινήματα και συγγραφέας του βιβλίου «Λονδινοστάν, η
φωνή τού τζιχάντ». Οι ομάδες αυτές έχουν το πλεονέκτημα ότι γνωρίζουν τον
χώρο, διαθέτουν μεγάλη δυνατότητα συλλογής πληροφοριών και περνούν συνήθως
απαρατήρητες.

Οι «μεσάζοντες»: Στη γλώσσα των υπηρεσιών πληροφοριών, είναι οι
άνθρωποι που διασφαλίζουν την επικοινωνία μεταξύ σκληρού πυρήνα και
«υποκαταστημάτων», ιδεολόγοι, ειδικοί στα οικονομικά, περιφερειακοί ιθύνοντες,
ειδικοί σε θέματα επιμελητείας. Στηρίζονται στα διεθνή δίκτυα που έχουν
σχηματιστεί από την εποχή του τζιχάντ εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης στο
Αφγανιστάν, δίκτυα που χρησίμευαν για την προπαγάνδα και τη συγκέντρωση
κεφαλαίων. Στην πραγματικότητα, οι επικεφαλής τής Αλ Κάιντα έχουν προσαρμοστεί
ευφυώς στην πρόοδο του αντιτρομοκρατικού αγώνα, ιδιαίτερα όσον αφορά τις
υποκλοπές τηλεφωνικών συνομιλιών. Ο Μπιν Λάντεν και οι υποδιοικητές του άφησαν
στην άκρη το τηλέφωνο προτιμώντας πιο παραδοσιακά και παράλληλα πιο σύγχρονα
μέσα επικοινωνίας: τους περί ου ο λόγος «αγγελιαφόρους» – και το Ίντερνετ.

Το πρόβλημα είναι πως οι χώρες όπου υπάρχουν ισλαμιστικά «υποκαταστήματα»
τείνουν να αρνούνται την ύπαρξη του προβλήματος, «δείχνοντας» ως υπεύθυνα
εξωγενή στοιχεία. H μάχη εναντίον της τρομοκρατίας, επισημαίνουν οι ειδικοί,
είναι πολιτική και αστυνομική ταυτόχρονα.