Tρομοκράτες… φραντσάιζ

Οι ηγέτες της Αλ Κάιντα έχουν αναθέσει το «φραντσάιζ» (την «εμπορική»
εκμετάλλευση) της συγχρονισμένης, ισοπεδωτικής βίας, σε διάφορες τοπικές
τρομοκρατικές οργανώσεις ανά τον κόσμο, φέρνοντας τις αντιτρομοκρατικές
δυνάμεις ενώπιον μιας νέας πρόκλησης· ως προς αυτό συμφωνούν αναλυτές και
ειδικοί τόσο από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη όσο και από τον αραβικό κόσμο.

Βασικός σύνδεσμος ανάμεσα στις διάσπαρτες τοπικές οργανώσεις είναι οι κοινές τους εμπειρίες στα στρατόπεδα εκπαίδευσης της Αλ Κάιντα

Οι πρόσφατες επιθέσεις στην Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία, την Τσετσενία και το
Ιράκ, δείχνουν πως οι μικρότερες οργανώσεις, οι περισσότεροι ηγέτες των οποίων
έχουν εκπαιδευτεί σε στρατόπεδα της Αλ Κάιντα στο Αφγανιστάν, έχουν αποκτήσει
νέα πνοή. Εμπνεόμενες από μια φανατική ιδεολογία, επεκτείνουν τους ορίζοντές
τους πέραν των περιφερειακών ζητημάτων. Με το μεγαλύτερο μέρος της ηγεσίας του
να έχει σκοτωθεί ή συλληφθεί και με την οικονομική δομή του υπό ολοένα και πιο
εξονυχιστική διερεύνηση, το δίκτυο του Μπιν Λάντεν βασίζεται ολοένα και
περισσότερο στις οργανώσεις αυτές για τη διεξαγωγή του τζιχάντ, του ιερού
πολέμου, εναντίον των ΗΠΑ και των συμμάχων τους.

Όπως λέει χαρακτηριστικά ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος, τα παιδιά της
Αλ Κάιντα «μεγαλώνουν και βγαίνουν στον κόσμο, αφοσιωμένα στους γονείς τους
αλλά χωρίς να εξαρτώνται πλέον από αυτούς».

Αξιωματούχοι των μυστικών υπηρεσιών και αναλυτές αναγνωρίζουν πως η εξέλιξη
αυτή δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο την προσπάθεια καταπολέμησης της
τρομοκρατίας: αντί για λιγοστούς, αναγνωρισμένους στόχους, οι
αντιτρομοκρατικές δυνάμεις βρίσκονται τώρα αντιμέτωπες με δεκάδες μικρές
οργανώσεις, που είναι σαφώς πιο δύσκολο να εντοπιστούν. Επιπλέον, η εξάρθρωση
μιας μικρής ομάδας δεν έχει τον ίδιο αντίκτυπο με την εξουδετέρωση ενός
σημαντικού ηγέτη μιας μεγάλης οργάνωσης. Σύμφωνα με έναν αξιωματούχο του FBI,
ο βασικός σύνδεσμος ανάμεσα στις διάσπαρτες τοπικές οργανώσεις είναι οι κοινές
τους εμπειρίες στα στρατόπεδα εκπαίδευσης της Αλ Κάιντα στο Αφγανιστάν, από
όπου πέρασαν την περίοδο 1995-2001 περίπου 20.000 άνθρωποι από 47 χώρες. H
δημιουργία ενός συστήματος «φραντσάιζ» του τρόμου οφείλεται κατά τους ειδικούς
εν μέρει στις επιτυχίες που έχουν σημειωθεί εναντίον της Αλ Κάιντα και εν
μέρει στην «ωρίμαση» των τοπικών οργανώσεων. Οι ομάδες αυτές δεν χρειάζονται
πολλά χρήματα για να κινηθούν. Αντλούν πόρους από την παράλληλη εγκληματική
τους δράση. Μεγαλύτερη σημασία γι’ αυτές έχει το ανθρώπινο κεφάλαιο. Και αυτό
μοιάζει να είναι ανεξάντλητο.

Μία από τις βασικότερες συνεισφορές του Μπιν Λάντεν στη διάδοση της
τρομοκρατίας ήταν, σύμφωνα με τον Πολ Πίλαρ, έναν αναλυτή της CIA, ότι «έθεσε
τον αντιαμερικανισμό στην εμπροσθοφυλακή, επηρεάζοντας ακόμα και αυτές τις
οργανώσεις που είχαν άλλοτε περισσότερο τοπικό προσανατολισμό… Ο
αντιαμερικανισμός πουλάει, ιδιαίτερα στην Μέση Ανατολή».

H συνεργασία . H εξέλιξη των τρομοκρατικών οργανώσεων είναι, πράγματι,
ανάλογη με μια διαδικασία εταιρικής συγχώνευσης και εξαγοράς. Οι τοπικές
οργανώσεις συνεργάζονται με την Αλ Κάιντα προκειμένου να μάθουν τις
επιχειρησιακές τεχνικές της ή να ωφεληθούν των επαφών της, αλλά δεν υπόκεινται
σε αυτήν. Ένας τρόπος αντιμετώπισης αυτού του φαινομένου είναι να
επικεντρωθούν οι προσπάθειες των αντιτρομοκρατικών δυνάμεων στην καταστροφή
της Αλ Κάιντα, με την ελπίδα να συμπαρασύρει στην καταστροφή και τα
«υποκαταστήματά» της. Ένας άλλος, πολύ πιο ευαίσθητος πολιτικά, όμως, είναι να
επεκταθεί η προσπάθεια και στις μικρότερες, περιφερειακές οργανώσεις.

Επιμέλεια: Κίττυ Ξενάκη