H Aντίσταση και οι «μύθοι»

Άρθρο του κ. Στάθη N. Καλύβα, που δημοσιεύθηκε στο «Βιβλιοδρόμιο» της 8ης
Νοεμβρίου, σχολιάζει ο κ. Γιάννης Σκαλιδάκης, DEA Ιστορίας και Πολιτισμών,
EHESS, που σημειώνει μεταξύ άλλων:

«Ας σταθούμε σε μερικές “έννοιες”. Έχουμε αρχικά την “εμφύλια βία”, κατά τη
γνώμη μου πολύ φτωχό, περιγραφικό ορισμό. Τι προκάλεσε αυτή τη “βία”; Ποιοι;
Για ποιους λόγους; Ταυτίζεται η αντιστασιακή δράση ενάντια στις δυνάμεις
κατοχής και τις συνεργαζόμενες με αυτές ομάδες με τις εκκαθαριστικές
επιχειρήσεις αυτών των τελευταίων σε ένα αμάλγαμα “βίας”, της οποίας πρέπει να
εξετάσουμε “τα σύνθετα κίνητρα”; Άλλωστε δεν απαντιέται αν αυτά τα “σύνθετα
κίνητρα” οδηγούν στην “κατανόηση” των ταγμάτων ασφαλείας (το θαυμαστικό δεν
βοηθά και πολύ τη δική μας κατανόηση των κινήτρων του κ. Καλύβα).

Έχουμε επίσης “μύθους”, κυρίαρχους και απροκάλυπτα στρατευμένους. Στον “μύθο”
τσουβαλιάζεται μάλλον ολόκληρη η πρότερη ιστοριογραφία, η οποία είναι εκτός
των άλλων “συνωμοσιολογία”, “δίχρωμη αφήγηση”, “αγιογραφία” κ.λπ. Ακόμα κι αν
συμφωνήσουμε ότι υπάρχουν “κακά” ιστορικά έργα για την περίοδο, αυτό απέχει
πολύ από το να τα βαπτίζουμε όλα μαζί “μύθο”. Και μάλιστα έργα βασισμένα σε
πηγές, ντοκουμέντα, μαρτυρίες (που αρέσουν στον κ. Καλύβα) να ταυτίζονται με
τις πιο χονδροειδείς μορφές προπαγάνδας του μετεμφυλιακού κράτους».

Και ο αναγνώστης μας καταλήγει:

«H πραγματικότητα δεν είναι όπως μπορούμε άνετα να την πλάσουμε σε ένα άρθρο.
Όσον αφορά την πολιτική, η συζήτηση είναι μεγάλη και το συμπέρασμα ότι
πολιτικά ζητήματα όπως Αριστερά – Δεξιά είναι ξεπερασμένα δεν φαίνεται να
επιβεβαιώνεται χρόνια τώρα, παρ’ όλη τη μονότονη ρητορεία μιας διαχείρισης
κεντροαριστερού ή κεντροδεξιού (“μεσαίου”;) τύπου. Όσο για την ιστορία, που
όπως και όλες οι επιστήμες δεν είναι αμέτοχη του κοινωνικού γίγνεσθαι, έχει
κατακτημένα κριτήρια, μεθόδους και ο κάθε ιστορικός οφείλει να συλλέγει τα
στοιχεία του, να τα αξιολογεί, να τα ιεραρχεί και να παρουσιάζει την ερμηνεία
– κατανόηση της ιστορούμενης περιόδου με βάση τα κριτήριά του και την αντίληψή
του της πραγματικότητας. Αν θέλει ο κ. Καλύβας να ερμηνεύσει αλλιώς απ’ τον
«κυρίαρχο μύθο» τη συγκεκριμένη περίοδο, ας το κάνει με στοιχεία με εύρος και
βαρύτητα και με τη δύναμη της ερμηνείας του. Προς το παρόν, το αμάλγαμα της
“εμφύλιας βίας” δεν πείθει και οι μεγαλοστομίες για καταδίκη σε εσωστρέφεια
και περιθωριοποίηση (από ποιους αλήθεια;) δεν βοηθούν».