«Kάν’ το μόνος σου» και στην… Iατρική

Μόδα και στην Ελλάδα γίνεται η Ιατρική του «κάν’ το μόνος σου».
Περισσότεροι από 890.000 Έλληνες αγοράζουν κάθε χρόνο τεστ και συσκευές που
χρησιμοποιούνται για κατ’ οίκον ιατρικές εξετάσεις – και ας αναγκάζονται συχνά
να τα πληρώνουν από την τσέπη τους, αφού δεν καλύπτονται όλα από τα
ασφαλιστικά ταμεία.

Ο ετήσιος τζίρος των τεστ και των συσκευών αυτοδιάγνωσης έχει ήδη ξεπεράσει τα
35,9 εκατομμύρια ευρώ: το ποσό αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια, καθώς
σε πολλά είδη παρατηρείται ετήσια αύξηση 10%, ενώ άλλα είναι σχετικά νέα στην
αγορά και σιγά-σιγά γίνονται γνωστά στον κόσμο.

«Πρωτοπόροι» στην αυτοδιάγνωση φαίνεται να είναι οι νέοι και νέες ηλικίας 25
έως 35 ετών, που προμηθεύονται με αυξανόμενη συχνότητα λιπομετρητές, μετρητές
σακχάρου (λόγω της αύξησης στον νεανικό διαβήτη), τεστ εγκυμοσύνης, τεστ
ωορρηξίας και παλμογράφους χειρός. Αντιθέτως, η πλειονότητα των μετρητών
αναπνευστικής ικανότητας χρησιμοποιείται από άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών,
ενώ τα πιεσόμετρα, τα τεστ χοληστερόλης και τα θερμόμετρα κυρίως από άτομα
ηλικίας άνω των 35 ετών.

«H Ιατρική έχει αλλάξει σε πολλαπλά επίπεδα στον καιρό μας», λέει ο κ.
Δημήτριος Τριχόπουλος, καθηγητής Επιδημιολογίας στα Πανεπιστήμια Αθηνών και
Χάρβαρντ. «Ο κόσμος έχει περισσότερες γνώσεις και προσπαθεί να διαδραματίζει
μεγαλύτερο ρόλο στις επιλογές που αφορούν την υγεία του, ενώ εξαιτίας της
αυξανόμενης γνώσης έχει πάψει πλέον να θεωρεί τον γιατρό έναν μικρό θεό».

Οι πωλήσεις. H εξέταση αυτοδιάγνωσης με τη μεγαλύτερη χρήση στη χώρα
μας είναι το τεστ εγκυμοσύνης (υπάρχουν τουλάχιστον 14 διαφορετικά), από το
οποίο διακινούνται ετησίως 350.000 κομμάτια. Ωστόσο, τον μεγαλύτερο τζίρο
(περίπου 14,6 εκατομμύρια ευρώ) έχουν οι μετρητές σακχάρου (διακινούνται
170.000 κομμάτια ετησίως), οι οποίοι ναι μεν δίνονται δωρεάν από πολλές
εταιρείες, αλλά οι βελόνες και οι ταινίες μέτρησης που απαιτούνται για τη
χρήση τους κοστίζουν πολύ (εκτιμάται πως το 70% του τζίρου προέρχεται από
αυτές).

Οι πωλήσεις πιεσομέτρων (ψηφιακών, ωρολογιακών και υδραργυρικών) επίσης
παρουσιάζουν αύξηση κατά 10% τον χρόνο. Ήδη, διατίθενται ετησίως 120.000
κομμάτια – συνήθως με μικρή ή μεγάλη κάλυψη από τα ασφαλιστικά ταμεία.

Αντιθέτως, σταθερές είναι οι πωλήσεις των θερμομέτρων. Κάθε χρόνο πωλούνται
περίπου 200.000 θερμόμετρα (με υδράργυρο, ψηφιακά, μετώπου, μασχάλης, πρωκτού
και αυτιού).

Οι πωλήσεις των υπόλοιπων τεστ είναι ακόμα αρκετά χαμηλές, αλλά αυξάνονται.
Εκτιμάται πως περισσότεροι από 55.000 άνδρες και γυναίκες αγοράζουν κάθε χρόνο
μετρητές αναπνευστικής ικανότητας, λιπομετρητές (χειρός ή ζυγαριές
λιπομέτρησης), τεστ χοληστερόλης, τεστ ωορρηξίας, παλμογράφους χειρός και τη
διπλή συσκευή μετρήσεως του σακχάρου και της χοληστερόλης.

«Οι πωλήσεις των τεστ και των συσκευών αυτοδιάγνωσης επεκτείνεται, επειδή
είναι εύκολα στη χρήση τους και παρέχουν στον ασθενή τη δυνατότητα να κάνει
την εξέταση όποτε θέλει και στο δικό του οικείο περιβάλλον», λέει ο κ. Γιώργος
Λεούσης, σύμβουλος στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών.

Βοηθούν, αλλά δεν υποκαθιστούν τους γιατρούς

H ζήτηση των συσκευών και των τεστ αυτοδιάγνωσης αυξάνεται, αλλά δεν είναι
βέβαιο ότι ωφελούν τους χρήστες τους.

«Αν εξαιρέσουμε τα πιεσόμετρα, τα θερμόμετρα και τους μετρητές σακχάρου, όλα
τα άλλα δεν πιστεύω ότι είναι για τη χρήση του Έλληνα αρρώστου, διότι δεν
μπορεί να εξηγήσει το νούμερο που βγάζει» επισημαίνει ο κ. Σωτήρης Ράπτης,
καθηγητής Παθολογίας στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Ουλμ Γερμανίας. «Το να βλέπει
κανείς, λ.χ., ότι η ολική χοληστερόλη του είναι χαμηλή, δεν σημαίνει ότι δεν
έχει υψηλή “κακή” χοληστερόλη ή ότι δεν έχει αυξημένα τριγλυκερίδια, ενώ το να
λέει ότι κάνει λιπομέτρηση στο σπίτι του είναι απλώς αστείο. Δεν υπάρχει καμία
επιστημονική απόδειξη ότι ωφελούνται όσοι χρησιμοποιούν τέτοια προϊόντα».

«Τα εργαλεία αυτοδιάγνωσης καλό είναι να χρησιμοποιούνται ως βοήθημα στην
αυτοπροστασία της υγείας και όχι ως υποκατάστατο των γιατρών» λέει ο κ.
Δημήτριος Τριχόπουλος. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η αυτομέτρηση της αρτηριακής
πίεσης και του σακχάρου αποτέλεσαν θετική συμβολή στην ιατρική φροντίδα του
ασθενούς, αλλά για πολλές άλλες καταστάσεις η αποσπασματική γνώση συχνά δεν
αρκεί για να γίνει σωστή εκτίμηση. Πολλές φορές, λ.χ., απαιτείται ταυτόχρονος
εργαστηριακός έλεγχος πολλών παραμέτρων, άλλες έλεγχος από έναν γιατρό για να
εξακριβωθεί τι ακριβώς έχει ένας άνθρωπος, δεδομένου ότι υπάρχουν πολλά
νοσήματα με παρόμοια συμπτώματα, ενώ κάποια τεστ, όπως αυτό της εγκυμοσύνης,
μπορεί να δώσουν ψευδώς θετικά ή ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα. Όλα αυτά
σημαίνουν πως τα όργανα αυτοδιάγνωσης συνήθως δίνουν μια αδρή, υποβοηθητική
εικόνα».