Διαστάσεις H έκρηξη των πληροφοριών

Από το 1999 ώς το 2002, η παγκόσμια παραγωγή πληροφοριών αυξήθηκε κατά 50%:
το υπολόγισε η Σχολή Διαχείρισης Πληροφοριών και Συστημάτων του Πανεπιστημίου
Μπέρκλεϋ.

Γιαν Φιτ: «Συναυλία πουλιών». Πόσες πληροφορίες περιέχονται σε αυτόν τον πίνακα;

Τι είναι το εξαμπάιτ; Ένα δισεκατομμύριο γιγαμπάιτ. Και τι είναι το γιγαμπάιτ;
Μονάδα μέτρησης της μνήμης: μπορούμε ενδεικτικά να πούμε ότι ο σκληρός δίσκος
των περισσοτέρων καινούργιων ηλεκτρονικών υπολογιστών έχει μέγεθος 40 με 100
γιγαμπάιτ. E, λοιπόν, σύμφωνα με την έκθεση του Μπέρκλεϋ, η ποσότητα
καινούργιων πληροφοριών που αποθήκευσε πέρυσι το ανθρώπινο είδος σε χαρτί,
φιλμ, οπτικά ή μαγνητικά μέσα, ανέρχεται σε πέντε εξαμπάιτ. Ο αριθμός αυτός
ισοδυναμεί περίπου με το σύνολο των λέξεων που έχουν αρθρώσει οι άνθρωποι από
τότε που εμφανίστηκαν στη Γη.

Όσο για την ποσότητα των πληροφοριών που μεταδόθηκαν ηλεκτρονικά μέσω του
ραδιοφώνου, της τηλεόρασης και του Internet, αυτές φτάνουν τα 18 εξαμπάιτ,
δηλαδή πάνω από τρεις φορές το σύνολο των λέξεων που έχει αρθρώσει το
ανθρώπινο είδος μέχρι σήμερα.

Τι σημαίνουν άραγε αυτοί οι αριθμοί; Ότι μιλάμε περισσότερο μεταξύ μας απ’
ό,τι οι παππούδες μας; Αυτό είναι βέβαιο: δεν ξέρουμε όμως αν η επικοινωνία
μας είναι ουσιαστικότερη. Ότι είμαστε πιο ενημερωμένοι από τους παππούδες μας;
Και γι’ αυτό δεν υπάρχει αμφιβολία. Μήπως όμως αυτή η τεράστια ροή πληροφοριών
δημιουργεί τελικά σύγχυση και δεν μας αφήνει να διαχωρίσουμε το βαρύνον από το
δευτερεύον, το σωστό από το λάθος, το γνήσιο από την απομίμηση; Απ’ όλα αυτά
τα μεγαμπάιτ πληροφοριών που κυκλοφορούν αυτές τις ημέρες στη Βρετανία και
στον υπόλοιπο κόσμο για τις περιπέτειες του Καρόλου, ποιος θα ξεχωρίσει εκείνα
που πρέπει να μείνουν στην ιστορία;

Για τον Αμερικανό δημοσιογράφο Βέρλιν Κλίνκενμποργκ, πάλι, το πρόβλημα είναι
άλλο. H ιδέα που έχουμε για την πληροφορία, γράφει στη Νιου Γιορκ
Τάιμς, δεν σημαίνει τίποτα για τα υπόλοιπα πλάσματα της φύσης. Το να
θεωρούμε πληροφορία μονάχα ό,τι καταγράφεται αφήνει έξω ένα ευρύτατο φάσμα
πραγμάτων. Ο ακριβής τρόπος με τον οποίο πέφτουν τα φύλλα έξω από το παράθυρό
μου χαρακτηρίζεται από τους αναλυτές του Μπέρκλεϋ «πληροφορία» μόνο αν
απαθανατίσω τη σκηνή με τη φωτογραφική μου μηχανή. Κι όμως, τα φύλλα πέφτουν
ανεξάρτητα αν θα τα φωτογραφίσω ή όχι. Αν θέλαμε να μάθουμε πόσες πληροφορίες
περιλαμβάνει πραγματικά η γη, θα έπρεπε να προσδώσουμε ψηφιακή μορφή σε όλο το
DNA της φύσης και στη συνέχεια να υπολογίσουμε τα μπάιτ που περιέχονται σ’
αυτό. Αλλά η προσέγγιση αυτή είναι στατική: αντιλαμβάνεται κάθε πλάσμα της
φύσης ως μουσειακό είδος που θα μπορούσε να κλειστεί σ’ ένα συρτάρι και να
μετρηθεί. Και αποκλείει την πιθανότητα η ίδια η κίνηση και η αλληλεπίδραση
μεταξύ των όντων να συνιστούν κι αυτά πληροφορίες.

Αν οι συνομιλίες μέσω κινητών τηλεφώνων αποτελούν πληροφορίες, γιατί να μη
συμβαίνει το ίδιο με τα τραγούδια των πουλιών και τους θορύβους των εντόμων;