Διαστάσεις Παυσίπονη σταγόνα

Ωραία το είπε η Κική Δημουλά: «H ποίηση είναι μια παυσίπονη σταγόνα σε έναν
ωκεανό λύπης». Όταν τους στίχους τούς γράφουν γυναίκες, αυτή η σταγόνα είναι
λιγάκι μεγαλύτερη.

Βισουάβα Σιμπόρσκα: μια ανεπάγγελτη Νομπελίστρια

Όταν πήγε να παραλάβει το βραβείο Νόμπελ στη Στοκχόλμη, η Βισουάβα Σιμπόρσκα
συνέπεσε στο ασανσέρ του ξενοδοχείου με ένα βιολόγο, που είχε βραβευτεί για
τις έρευνές του για το ανοσοποιητικό σύστημα. H δική σας δουλειά είναι πολύ
πιο σημαντική από τη δική μου, του είπε, γιατί εσείς προσφέρετε συγκεκριμένα
πράγματα στους ανθρώπους, ενώ η ποίηση δεν είναι καν επάγγελμα. Γιατί δεν
περνάτε μια μέρα από το εργαστήριό μου στην Ελβετία να δουλέψετε, της πρότεινε
εκείνος. Μα εγώ είμαι άχρηστη, δεν ξέρω να κάνω τίποτα το πρακτικό, αντέτεινε
η ποιήτρια. A, δεν πειράζει, συνέχισε ο βιολόγος, μπορείτε για αρχή να πλύνετε
τα τζάμια.

Το διδακτικό αυτό επεισόδιο το διηγήθηκε η ίδια η Σιμπόρσκα στη Ρώμη, όπου
βρέθηκε αυτή την εβδομάδα για πρώτη φορά στη ζωή της. Έδωσε μια διάλεξη,
εξερεύνησε την πόλη και είπε σ’ ένα δημοσιογράφο τής Ρεπούμπλικα ότι το
σινεμά είναι το μεγάλο της πάθος και ο Στάνλεϋ Κιούμπρικ ο αγαπημένος της
σκηνοθέτης. Μα ναι, τα ποιήματά σας έχουν μια κινηματογραφική δύναμη, αγαπητή
Βισουάβα. Πάρτε ας πούμε τον Σιδηροδρομικό Σταθμό: «H μη άφιξή μου στην πόλη
του N. / έγινε ακριβώς στην ώρα της. / Είχες ειδοποιηθεί/ από το γράμμα που
δεν έστειλα ποτέ. / Κατάφερες να μη βρίσκεσαι εκεί/ στη συμφωνημένη ώρα»
(Ατέλειωτη Χαρά, 1967). H ακόμη την Κηδεία: «τόσο ξαφνικά, ποιος θα το ‘λεγε»/
«άγχος και κάπνισμα, του ‘λεγα πάντα»/ «έτσι κι έτσι, ευχαριστώ»/ «βγάλτε το
περιτύλιγμα απ’ αυτά τα λουλούδια»/ «κι ο αδελφός του από καρδιά πήγε, το ‘χει
η οικογένεια» (Οι Άνθρωποι πάνω στη Γέφυρα, 1986). Θα σας αρέσει σίγουρα κι ο
Αλμοδόβαρ, ναι, είναι αλήθεια, πώς το καταλάβατε;

Ογδόντα ετών πια, η Βισουάβα Σιμπόρσκα δεν θέλει να μιλήσει για τα ποιήματά
της, προτιμά να μιλούν οι κριτικοί γι’ αυτά. Δεν θέλει να μιλήσει ούτε για
πολιτική. Προτιμά να μιλά για τον έρωτα: «Και οι δύο πιστεύουν ακράδαντα/ ότι
τους ένωσε ένα ξαφνικό πάθος. / Ωραία είναι μια τέτοια βεβαιότητα/ όμως η
αβεβαιότητα είναι ακόμα πιο ωραία» (Κεραυνοβόλος έρωτας, 1993, μετάφραση
Βασίλη Καραβίτη). Και για τον θάνατο. Από φυσικά αίτια: «Την ώρα του θανάτου/
αντί για την επιστροφή των αναμνήσεων/ δίνω εντολή να επιστρέψουν/ τα χαμένα
πράγματα» (Νεκρή φύση μ’ ένα παιδικό μπαλόνι, 1957, μετάφραση Βασίλη
Καραβίτη). Ή από τρομοκρατική επίθεση: «Πήδηξαν στο κενό από φλεγόμενους
ορόφους/ ένας, δύο, ακόμη ένας/ πάνω, κάτω (…) Δύο πράγματα μόνο μπορώ να
κάνω γι’ αυτούς – να περιγράψω εκείνη την πτώση/ και να μην προσθέσω την
τελευταία φράση» (Φωτογραφία της 11ης Σεπτεμβρίου).

Παυσίπονη σταγόνα, ναι. Όχι σταγόνα, ποτάμι. Ωκεανός.