Δρόμοι

Αν η δημοκρατία…

… είναι ένας μηχανισμός, κάτι δεν πάει καλά με τα γρανάζια του. Και δεν
πρόκειται για τριγμούς παροδικούς, μα για δυσλειτουργίες χρόνιες. Αναξιοπιστία
των πολιτικών. Λαϊκή δυσαρέσκεια. Αποχή από τις εκλογές. Αδιαφανή οικονομικά
συμφέροντα. Κοινωνική ανισότητα. Όλα αυτά μαζί, κάτι θυμίζουν από την
προδημοκρατική εποχή, όταν η δημοκρατία ήταν ακόμη κάτι που έπρεπε να
κατακτηθεί.

Έλεγε…

… ο σοφιστής Θρασύμαχος στον Σωκράτη: «Αυτό λοιπόν είναι, σοφότατέ μου,
εκείνο που εγώ εννοώ, όταν λέω πως σε όλες τις πόλεις το δίκαιο είναι ίδιο,
δηλαδή το συμφέρον της καθεστηκυίας αρχής. Και αυτή επικρατεί, ώστε εκείνος
που σκέφτεται σωστά, συμπεραίνει πως δίκαιο είναι παντού το ίδιο πράγμα, το
συμφέρον δηλαδή του ισχυροτέρου». (Πλάτωνος Πολιτεία 338e). Λένε ή σκέφτονται
τίποτα διαφορετικό οι σύγχρονοι ηγεμόνες; Όχι, λέει ένας άλλος, σύγχρονος
«σοφιστής», ο αρθρογράφος Πολ Κρούγκμαν. Αλλιώς, αυτοί οι ηγεμόνες δεν θα
επέβαλλαν στην Αμερική μια κοινωνία και μια οικονομία στην οποία μια συμμορία
δεκατριών χιλιάδων οικογενειών κερδίζει τόσα χρήματα όσα δεν κερδίζουν είκοσι
εκατομμύρια φτωχές οικογένειες. Αυτή η κοινωνία επικρατεί, μολονότι είναι πολύ
πιο ασταθής, πολύ πιο επισφαλής από την κοινωνία της εποχής του Ρούζβελτ, που
στηριζόταν σε μια ισχυρή μεσαία τάξη και σε επιχειρηματίες που σπάνια έμπαιναν
στον πειρασμό να πλαστογραφούν τα λογιστικά τεφτέρια τους για να κλέβουν τα
λεφτά του κόσμου.

Οι ηγεμόνες…

… επιβάλλουν και μια παγκόσμια τάξη, με βάση την αρχή πως η φυσική κατάσταση
του ανθρώπου δεν είναι η ελευθερία αλλά η υποταγή. Και επιστρατεύουν το ψέμα
για τη διατήρησή της, όπως εξηγεί ένας άλλος αρθρογράφος, ο Κρίστοφερ Χίτσενς,
γράφοντας για τον «Μακιαβέλι στη Μεσοποταμία», μια δριμύτατη επίθεση κατά του
Λευκού Οίκου. Αν τα συνθέσουμε όλα αυτά μαζί, έχουμε το βιβλίο
«Μεταδημοκρατία» του Κόλιν Κράουτς. Ο Βρετανός κοινωνιολόγος το παρουσίασε
προχθές στην Ιταλία. Είναι ένα τσεκ απ των σύγχρονων πολιτικών συστημάτων, που
ο συγγραφέας τα βρήκε ελλειμματικά σε δημοκρατία. Και πλεονασματικά σε
αυταρχισμό και ασυνέπεια.

Ο Μπερεζόβσκι…

… ο Ρώσος κλεπτοκράτης, είχε πει πως οι εκλογές είναι ο τρόπος που το
κεφάλαιο προσλαμβάνει τους πολιτικούς στη δούλεψή του. Μπορεί ο προσληφθείς να
απολύσει το αφεντικό του; Ο Πούτιν βλέπει πόσο είναι δύσκολο. Και το κάνουν
ακόμη πιο δύσκολο οι Αμερικανοί: κόπτονται πως η ελευθερία της αγοράς
κινδυνεύει από τους γραφειοκράτες του Κρεμλίνου, μολονότι την ίδια ώρα γράφουν
στα παλιά τους τα παπούτσια αυτή την ελευθερία, εμποδίζοντας τις ξένες
επενδύσεις στην Κούβα (ο ΟΗΕ ζήτησε χθες για δωδέκατη συνεχή χρονιά την άρση
των οικονομικών κυρώσεων που έχουν επιβάλει οι ΗΠΑ στο νησί). Είπε η Ροσάνα
Ροσάντα, ένα από τα ιστορικά στελέχη της ιταλικής Αριστεράς, στην παρουσίαση
του βιβλίου του Κόλιν Κράουτς: «Το πολιτικό σύστημα έχει μεταβληθεί σε
διοικητικό συμβούλιο μιας χώρας που λειτουργεί σαν επιχείρηση».