Σκληρό παιχνίδι για το πετρέλαιο

Είναι μια ιστορία με αυτοκρατορίες, ίντριγκες, κατασκοπεία, διπλούς
πράκτορες και συγκρούσεις συμφερόντων. Όμως, ακόμη και ο Κίπλινγκ θα
δυσκολευόταν να περιγράψει τα «μεγάλα παιχνίδια» που παίζονται γύρω από τον
μεγαλύτερο πετρελαιαγωγό του κόσμου.

Με τη φράση «Το μεγάλο παιχνίδι», ο ποιητής Ράντγιαρντ Κίπλινγκ είχε
περιγράψει τον κρυφό και αδυσώπητο πόλεμο για την κυριαρχία στην Κεντρική
Ασία, στον οποίο είχαν πολεμήσει κάποτε η Βρετανική Αυτοκρατορία, η Ρωσία και
η Γαλλία. Όμως, ακόμη και αυτός δεν θα μπορούσε να φανταστεί το σχέδιο που
έχουν θέσει σε εφαρμογή οι ΗΠΑ με τη συνδρομή του πετρελαϊκού γίγαντα BP και
των Βρετανών φορολογουμένων, όπως παρατηρεί η εφημερίδα «Ιντιπέντεντ», για να
επιβάλουν την ηγεμονία τους σε μία περιοχή που εκτείνεται από τα ρωσικά σύνορα
έως τη Μεσόγειο Θάλασσα.

Το αμφιλεγόμενο σχέδιο για την κατασκευή ενός γιγάντιου και στρατηγικής
σημασίας πετρελαιαγωγού αναμένεται να αποσπάσει την υποστήριξη της Παγκόσμιας
Τράπεζας, σήμερα, με την έγκριση δανείου 250 εκατομμυρίων δολαρίων σε μία
κοινοπραξία υπό την BP που θα φέρει το πετρέλαιο από το Μπακού του
Αζερμπαϊτζάν στο Τζεϊχάν της Τουρκίας. Τα αποθέματα πετρελαίου που διαθέτουν
το Αζερμπαϊτζάν και το Καζαχστάν είναι τριπλάσια από τα αμερικανικά αποθέματα.
Αυτό είναι το «μεγάλο παιχνίδι» της Αμερικής: να βρει τον ασφαλέστερο τρόπο
για να οδηγήσει τον μαύρο χρυσό κατ’ ευθείαν στα ρεζερβουάρ των αμερικανικών
αυτοκινήτων. Έτσι οι ΗΠΑ θα μειώσουν την εξάρτησή τους από το πετρέλαιο των
ασταθών χωρών του Περσικού Κόλπου. Σύμφωνα με έγγραφο που διέρρευσε, γράφει η
εφημερίδα «Γκάρντιαν», ο Διεθνής Χρηματοδοτικός Οργανισμός, που αποτελεί
παράρτημα της Παγκόσμιας Τράπεζας, έχει ήδη προτείνει την έγκριση του δανείου.

Οι ΗΠΑ πίεζαν για την κατασκευή του αγωγού από την εποχή του Μπιλ Κλίντον.
Στην αρχή, οι εταιρείες ήταν απρόθυμες, αλλά η ανερχόμενη τιμή του πετρελαίου,
μαζί με τις απειλές στον Περσικό και τους υπολογισμούς ότι θα μπορούσαν να
βάλουν στο χέρι αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου αξίας 4 τρισ. δολαρίων
που βρίσκονται κάτω από την Κασπία, τις έκαναν πρόθυμες. Έτσι ανέλαβαν την
κατασκευή ενός αγωγού μήκους 1.700 χιλιομέτρων, του πιο μεγάλου αγωγού του
κόσμου, που θα μεταφέρει 4,2 εκατομμύρια βαρέλια πετρέλαιο ημερησίως από το
Μπακού έως το Τζεϊχάν.

Οι περιβαλλοντολόγοι

Οργανώσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
έχουν διατυπώσει σοβαρές αντιρρήσεις για την κατασκευή του αγωγού.
Υπογραμμίζουν τους κινδύνους από ενδεχόμενη διαρροή πετρελαίου, οι συνέπειες
της οποίας υπολογίζουν ότι θα είναι πολλαπλάσιες από την οικολογική καταστροφή
του τάνκερ «Έξον Βαλντές». Επίσης λένε ότι η Τουρκία βρίσκεται σε μια
εξαιρετικά σεισμογενή περιοχή, όπου έχουν σημειωθεί 17 εξαιρετικά μεγάλες
σεισμικές δονήσεις τα τελευταία 80 χρόνια. Όταν το πετρέλαιο θα αρχίσει να
κυλάει στον αγωγό, μία ακόμη τέτοια δόνηση θα ήταν καταστροφική. Στην Κασπία,
τα ήδη μολυσμένα νερά όπου ζει ο οξύρρυγχος, από τον οποίο παράγεται το
χαβιάρι, θα επιβαρυνθούν ακόμη περισσότερο. Ο προτεινόμενος αγωγός θα
διασχίζει περισσότερους από 20 μεγάλους ποταμούς και πολλές σεισμογενείς
περιοχές, επισημαίνει η οργάνωση Φίλοι της Γης, ενώ στη Γεωργία θα χρειαστεί
να κοπούν διάδρομοι μέσα σε παρθένα πυκνά δάση. Οι επικριτές του αγωγού
υποστηρίζουν ότι θα καταστρέψει τη ζωή των αγροτών και των αλιέων κατά μήκος
της διαδρομής και θα πυροδοτήσει εντάσεις μεταξύ διαφορετικών εθνοτήτων, σε
μία περίοδο μάλιστα που το Κουρδικό Εργατικό Κόμμα της Τουρκίας έχει
ανακαλέσει την εκεχειρία που είχε κηρύξει μονομερώς. Ο αγωγός θα φρουρείται
είτε από αμερικανικά είτε από τοπικά στρατεύματα που θα εξαρτώνται από την
αμερικανική βοήθεια. Αναπόφευκτα, σχολιάζει η εφημερίδα «Ιντιπέντεντ», όσοι
αντιπολιτεύονται τις τοπικές κυβερνήσεις, χαρακτηρίζονται από τους Αμερικανούς
τρομοκράτες.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γεωπολιτικά προβλήματα

Για τη μεταφορά του πετρελαίου της Κασπίας υπάρχουν και εναλλακτικές
προτάσεις. Όμως, εδώ το πρόβλημα δεν είναι περιβαλλοντικό, αλλά γεωπολιτικό.
Το Ιράν έχει προτείνει έναν αγωγό που θα καταλήγει στον Περσικό μέσω
Τουρκμενιστάν και Ιράν, χωρίς ελπίδες να γίνει αποδεκτός. Μια άλλη δυνατότητα
είναι ένας νοτιοανατολικός αγωγός από το Αφγανιστάν. Τέλος, η Ρωσία έχει
προτείνει έναν αγωγό προς το Νοβοροσίσκ.

«Οι παίκτες μπορεί να έχουν αλλάξει από την εποχή του Κίπλινγκ», προειδοποιεί
ο δημοσιογράφος Λουτζ Κλίβμαν στο βιβλίο του «Το νέο μεγάλο παιχνίδι», «αλλά η
κατάληξη του παιχνιδιού στον πόλεμο και τον θάνατο παραμένει απαράλλαχτη και
τα θύματα είναι σχεδόν πάντοτε αθώοι πολίτες».