Στη φυλακή ο μεγιστάνας

Θα μπορούσε να ήταν και χειρότερα. Πέρυσι, στις φυλακές Ματρόσκαγια Τίσινα,
στη Μόσχα, που φτιάχτηκαν για να χωράνε το πολύ 2.500 άνθρωποι, στριμώχνονταν
8.500 κρατούμενοι. Σήμερα έχουν απομείνει περίπου 3.500. Ο Μιχαήλ Χοντορκόβσκι
θα πρέπει να μάθει να ζει μαζί τους, τουλάχιστον για δύο μήνες.

Ο μεγιστάνας του πετρελαίου, ο πλουσιότερος άνθρωπος της Ρωσίας, ο οποίος
κατηγορείται για απάτη, πλαστογραφία και φοροδιαφυγή, βρίσκεται στη φυλακή από
το Σάββατο. Τον συνέλαβαν οι ρωσικές ειδικές δυνάμεις σε αεροδρόμιο στη
Σιβηρία, όπου αναγκάστηκε να προσγειωθεί με το ιδιωτικό του τζετ για τεχνικούς
λόγους. Είναι η κορύφωση μιας δραματικής και πολύμηνης αντιπαράθεσης του
προέδρου Πούτιν με την πετρελαϊκή εταιρεία Yukos του Μιχαήλ Χοντορκόβσκι. Ο
δικηγόρος του μεγιστάνα δήλωσε ότι ο πελάτης του προφυλακίστηκε για δύο μήνες
ενώ, σύμφωνα με την Εισαγγελία της Μόσχας, ο Χοντορκόβσκι και ο στενός
συνεργάτης του Πλάτων Λεμπέντεβ, ο οποίος κρατείται από τον Ιούλιο, προκάλεσαν
στο ρωσικό Δημόσιο ζημίες ενός δισ. δολαρίων.

Την ανησυχία των ΗΠΑ για την «κλιμάκωση των διώξεων» που έχουν ως στόχο τον
πετρελαϊκό όμιλο Yukos και τον πρόεδρο και γενικό διευθυντή του Μιχαήλ
Χοντορκόβσκι, εξέφρασε χθες ο Αμερικανός πρεσβευτής στη Μόσχα Αλεξάντερ
Βέρσμποου, διερωτώμενος για τον «επιλεκτικό» χαρακτήρα της ρωσικής
δικαιοσύνης. Ακόμη και ο αρχηγός του Κομμουνιστικού Κόμματος Γενάντι
Ζιουγκάνοβ, πολέμιος των ρωσικών ιδιωτικοποιήσεων στις οποίες οφείλει την
τεράστια περιουσία του ο Χοντορκόβσκι, απέδωσε τη σύλληψή του σε πολιτικά
κίνητρα. «Όσο κοίταζε μόνο τις επιχειρήσεις του, ήταν σύμμαχος της εξουσίας»,
είπε ο Ζιουγκάνοβ, «αλλά μόλις εκδήλωσε τις πολιτικές προθέσεις του, έγινε
εχθρός τους».

Το χρηματιστήριο

H σύλληψη του Χοντορκόβσκι αναμενόταν να προκαλέσει σήμερα κύμα πωλήσεων στο
χρηματιστήριο και στην αγορά ομολόγων της Μόσχας και ενδεχομένως φυγή
κεφαλαίων από τη Ρωσία, σε περίπτωση που οι επενδυτές θα θεωρήσουν αβέβαιο το
μέλλον της Yukos. «Θα υπάρξει δραματική πτώση των μετοχών και όχι απλώς
διόρθωση», έλεγε χθες ο Μπουλάτ Καρμόβ, της χρηματιστηριακής εταιρείας Άτον.

Ο Χοντορκόβσκι χρηματοδοτούσε ανοιχτά τα κόμματα της αντιπολίτευσης και πολλοί
αναλυτές πιστεύουν ότι οι ενέργειες κατά της εταιρείας του είναι μια
κατευθυνόμενη από το Κρεμλίνο εκστρατεία που έχει στόχο να τον κρατήσει μακριά
από την πολιτική. Ο ίδιος είχε πει το καλοκαίρι ότι δεν είναι διατεθειμένος να
ακολουθήσει την τύχη του Μπορίς Μπερεζόβσκι και του Βλαντίμιρ Γκουσίνσκι, των
μεγιστάνων που φυγοδικούν στο εξωτερικό υποστηρίζοντας ότι το Κρεμλίνο έβαλε
στο μάτι τις επιχειρήσεις τους για πολιτικούς λόγους. Σίγουρα, οι βουλευτικές
εκλογές του Δεκεμβρίου και οι προεδρικές εκλογές του Μαρτίου παίζουν μεγάλο
ρόλο στις επιλογές του προέδρου Πούτιν.

Πέρα από την πολιτική αντιπαράθεση όμως, διεξάγεται και μια αδυσώπητη μάχη
ανάμεσα στις κρατικές και τις ιδιωτικές εταιρείες πετρελαίου για τον έλεγχο
της αγοράς. Στη μέση αυτού του πολέμου έχουν βρεθεί και οι ΗΠΑ, που επιθυμούν
να μπουν στη ρωσική αγορά. Τα ρωσικά κρατικά μονοπώλια κατάφεραν να
διατηρήσουν το εθνικοποιημένο καθεστώς των ρωσικών πετρελαιαγωγών, κάτι που
σημαίνει ότι για να κάνουν εξαγωγές οι πλουτοκράτες των ιδιωτικοποιημένων
εταιρειών είναι εξαρτημένοι από τους κρατικούς ανταγωνιστές τους. Όμως, αν οι
ΗΠΑ υπογράψουν συμβόλαια με την Gazprom, τη Rosneft και άλλες κρατικές
εταιρείες του λεγόμενου «ομίλου της Πετρούπολης», που πρόσκειται στον Ρώσο
πρόεδρο, θα είναι σαν να υποστηρίζουν τη φιλοπουτινική ομάδα και να προδίδουν
τους συμμάχους τους, όπως ο Χοντορκόβφκι.

Ο ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ

Τα μυστικά, οι διώξεις και οι ίντριγκες

Είναι κοινό μυστικό, γράφει η εφημερίδα «Πράβντα», ότι πολλοί
Αμερικανοί – επιχειρηματίες, συνταξιούχοι διπλωμάτες, στρατιωτικοί –
βρίσκονται σε διευθυντικά πόστα, σε ιδιωτικές εταιρείες όπως η Yukos, η
Sibneft και άλλες. Στα διευθυντικά πόστα των επιχειρήσεων του «ομίλου της
Πετρούπολης» έχουν εγκατασταθεί πρώην πράκτορες της KGB, κάτι που δεν
επιτρέπει τη χειραγώγησή τους από τους Αμερικανούς (θα ήθελαν να αναλάβουν τον
έλεγχο, αλλά φοβούνται τις πιθανές παγίδες). Έτσι, οι διώξεις που υφίστανται
σήμερα στη Ρωσία οι πλουτοκράτες έχουν πολλές διαστάσεις: τις επερχόμενες
εκλογές, τον πόλεμο κρατικών και ιδιωτικών εταιρειών πετρελαίου, τον
ανταγωνισμό Δυτικών μάνατζερ με πρώην πράκτορες της KGB, τις προσπάθειες της
Αμερικής να εκμεταλλευθεί το ρωσικό πετρέλαιο και τα σχέδια της ρωσικής
κυβέρνησης να πάρουν στα χέρια τους οι ρωσικές κρατικές εταιρείες ένα μερίδιο
από τη διεθνή αγορά πετρελαίου.

Βλέπετε και «Διαστάσεις» στη σελ. 64