«Tο όνομά μου είναι Kανένας»

Περίληψη

H Καλυψώ αναπολεί τον έρωτά της με τον Ούγο Αλμένδρος, την ώρα που ένας
χαφιές του δικτάτορα Σαλαβέρι βρίσκεται πεσμένος, ναρκωμένος, σε μια γωνιά του
μπαρ της. H συζήτησή της με την κόρη του Ούγο, την Τερέσα, είναι διαφωτιστική.
Ο Ούγο της λέει, είναι ένας αγωνιστής που διαρκώς μετακινείται, αλλάζει
πρόσωπα και ονόματα, έχει σχέσεις με όλα τα επαναστατικά κινήματα και
ετοιμάζει τη στιγμή που η ιστορία θα πάρει εκδίκηση. Όμως έχει πέσει θύμα
σκευωρίας. Ο προδότης Σαλαβέρι τον έχει εμπλέξει σε μια υπόθεση ληστείας
χρυσού. Τι απ’ όλα αυτά ξέρει ο γιός του και αγαπημένος της αρραβωνιαστικός;
αναρωτιέται η Τερέσα, ενώ διαβάζει ένα σημείωμα του πατέρα της που υπόσχεται
να δώσει τον Σαλαβέρι στο λαό, να τον δικάσει.

«Πάμε έξω, σκάω εδώ μέσα». Βγήκαν στη μικρή βεράντα, έξω από την
κρεβατοκάμαρα. Ο ήλιος είχε πάρει την κάτω βόλτα. H Καλυψώ άνοιξε μια μπίρα
που είχε ανεβάσει.

«Για τον δούρειο ίππο έχεις ακούσει τίποτα;», ρώτησε την Τερέσα.

«Φυσικά κι έχω», απάντησε. (…) «Τι σχέση έχει ο δούρειος ίππος με τον πατέρα
μου και την παγίδα που λες ότι τους έστησε ο Πρόεδρος;».

«Κάθε χρόνο στα γενέθλιά σου παίρνεις ένα δώρο, έτσι δεν είναι; Δεν σου τα
είπε αυτά ο Σαλαβέρι;», ρώτησε με νόημα η Καλυψώ.

«Ναι, πριν φύγω μου τα έδειξε όλα μαζί ο Πρόεδρος».

H Καλυψώ έκανε με τα χέρια πίσω τα βαριά μαλλιά της, που είχαν το
απροσδιόριστο χρώμα της αναμμένης στάχτης. Και μετά έκανε αέρα με το μακρύ της
φόρεμα. Είχε σκάσει από τη ζέστη(…), τέτοια εποχή είχε συναντήσει τον Ούγο,
σ’ αυτήν εδώ την αμμουδιά.(…)

«Παλιά ήταν αλλιώς εδώ, έρημα. Με τα λεφτά που κατάφερα να βγάλω απ’ την
πατρίδα, αγόρασα αυτό το σπίτι, το ‘φτιαξα για το γούστο μου και το μεράκι μου
κι ήμουνα μια χαρά. Ούτε φονιάδες, ούτε παρακρατικοί, ούτε προδότες που το
παίζουνε ηγέτες, ούτε πλούσιοι που ληστεύουν με τη βία τον πλούτο του λαού
τους και τον στοιβάζουνε σε ξένες τράπεζες για ν’ αγοράζουνε και να πουλάνε
όπλα και ναρκωτικά και κυβερνήσεις και μυαλά και νεφρά και μικρά παιδιά και
συνειδήσεις πούστηδων. Με συγχωρείς, κοριτσάκι μου, αλλά, ξύπνια μου
φαίνεσαι… Δεν μπορεί να μην ξέρεις πως η πατρίδα μας φημίζεται για τους
εθνικούς της πούστηδες, ε;».

«Ανάλογα…», είπε η Τερέσα, κάπως σοκαρισμένη.(…) Από μικρή έψαχνε για
απαντήσεις, αλλά κανείς δεν τη βοηθούσε να τις βρει. H Ιστορία παραχαραζόταν
από την Εξουσία και στο σπίτι της ποτέ δεν είχε ακούσει τίποτα συγκεκριμένο
για τον φυγάδα πατέρα της. Πώς όμως η μητέρα της γνώριζε το κρησφύγετο του
Μάρκος; (…) Τι έκανε ο πατέρας της και γιατί ποτέ δεν είχε δώσει σημεία
ζωής, ούτε καν στην ίδια του την κόρη, στην οποία όμως φρόντιζε να στέλνει
κάθε χρόνο ένα πανάκριβο δώρο; (…) Ήταν κι αυτή η φωτογραφία του πατέρα της
με την Καλυψώ στην Ακρόπολη της Αθήνας.

«Και στην Αθήνα τι πήγε να κάνει;».

«H ζωή με τον Ούγο ήταν ένα μεγάλο ατέλειωτο ταξίδι. Ο πατέρας σου δεν ήταν
κάνας τουρίστας. Όπου πήγαινε, είχε το σκοπό του, είχε κάτι να κάνει, κάποιον
να δει και κάτι να σχεδιάσουν».

«Στην Ελλάδα ποιον είχε δει;».

«Δεν ξέρω. Μόνος του κινιόταν. Πάντως εκείνον τον καιρό είχε ακουστεί κάτι για
μια αντιστασιακή οργάνωση εκεί πέρα. Άμα θα πας, να πας στη Μάνη, να πας στη
Σπάρτη».

Κι αφέθηκε η Καλυψώ και πάλι, ως ήξερε, στη μεγάλη μοναξιά του χρόνου. Κοίταξε
προς τη θάλασσα. Δάκρυα κύλησαν, έτσι, χωρίς κλάμα. Μονολόγησε κάτι, σαν να
μιλούσε στον εαυτό της: «Αχ, κοριτσάκι μου, κόρη του ωραίου μου φίλου… και
τι δεν έχω τάξει – μα τα σαράντα κύματα μου φταίνε και ξεχνώ*». Και συνέχισε
στην Τερέσα.

«Θα σου τα πω. Ο πατέρας σου ήταν ο άντρας της ζωής μου. Ήταν αυτό που λέει η
λέξη έρωτας. Με τον πατέρα σου έγινα γυναίκα κι ένιωσα το ξεχωριστό που οι
γυναίκες κουβαλάμε στο πετσί μας. Τυχαία νομίζεις η μάνα σου τον περιμένει
ακόμα; Μην την ακούς που θα τον βλαστημάει. Έχει το λόγο της.

(…) «Καλυψώ, πού είναι ο πατέρας μου;», ρώτησε απευθείας η Τερέσα.

«Παντού και πουθενά. Και τώρα και πριν και πάντα. Έχεις ακούσει τίποτα για τη
Γένοβα, το Σιάτλ, το Κιότο…».

«Το κίνημα ενάντια στην παγκοσμιοποίηση. Και;».

«Και; Ο Ούγο είναι παντού. Είναι μπροστάρης… Αλλάζει συνεχώς ονόματα και
πρόσωπα. Προσπαθούν να τον εντοπίσουν, έχουν φάει τα λυσσακά τους όλες οι
μυστικές υπηρεσίες. “Το όνομά μου είναι Κανένας”, μου έχει γράψει σ’ ένα
χαρτί. Θα το βρω, θα σ’ το δώσω, γράφει κι άλλα, ωραία και μεγάλα. Όμως τώρα
δεν ξέρω πού μπορεί να βρίσκεται και τι να κάνει. Ξέρει αυτός. Κάποια στιγμή
θα μου στείλει το περιστέρι με το μήνυμα. Όπως τότε που τον είχα βρει στην
αμμουδιά. Είχαμε χαθεί από καιρό, του είχα στείλει μήνυμα πού είμαι κι ήρθε
στα ξαφνικά, ούτε ρώτησα, ούτε είπε πού ήταν. Μόνο ότι ταξίδευε μόνος του για
μέρες μ’ ένα τζιπ διασχίζοντας δρόμους και θάλασσες. Τον κυνηγούσαν κι έτρεχε.
Είχε φτάσει νύχτα κατάκοπος κι είχε πέσει, σαν να τον ξέβρασε η θάλασσα, να
κοιμηθεί, σκεπάζοντας το κεφάλι του με το μαντίλι, να προφυλαχτεί απ’ τον
καυτό αφρικάνικο ήλιο».

«Εφτά χρόνια δεν έφυγε ποτέ από δω; Προηγουμένως έτσι είχα καταλάβει που μου
είπατε πως τον βοηθήσατε να φύγει».

«Έφευγε ξαφνικά και ξαναρχόταν. Άλλα μαλλιά, άλλο όνομα… Κούρνιαζε στην
αγκαλιά μου, ηρεμούσε…».

«Για μένα δεν έλεγε τίποτα;».

«Έλεγε με τη σιωπή του. Και για σένα και για την Εσπεράνσα. Το ‘βλεπα στο
αετίσιο βλέμμα του όταν πίναμε τις νύχτες κι απότομα κλεινόταν μόνος του στο
σκουριασμένο κλουβί των αναμνήσεων. “Το μεγάλο δόλωμα”. Έτσι σε είχε
χαρακτηρίσει μια φορά».

«Δόλωμα; Γιατί; Για ποιον;».

«Αχ, κοριτσάκι μου…», αναστέναξε η Καλυψώ. «Για πες μου κάτι. Αλήθεια
πιστεύεις ότι αυτό το κάθαρμα ο Πρόεδρος δεν ξέρει τόσα χρόνια τι κάνει ο
πατέρας σου;».

H Τερέσα τα ‘χασε. Ξαφνικά ένιωσε να γκρεμίζεται η ζωή της. Αυτή τον Πρόεδρο
τον είχε σαν πατέρα της.

«Δεν καταλαβαίνω… πώς μιλάτε έτσι για τον άνθρωπο…».

«… για το τομάρι που σε προσέχει τόσα χρόνια, που σ’ έχει στα πούπουλα και
τώρα ήρθε η ώρα να σε κρεμάσει στο αγκίστρι της φριχτής κι ανελέητης
συνωμοσίας του για ν’ αναγκάσει τον Ούγο να εμφανισθεί και να του πάρει το
κεφάλι. Ώστε έτσι πιστεύουν όλοι στην πατρίδα; Πως ο αρχισυνωμότης Σαλαβέρι
δεν ξέρει πού είναι και τι κάνει ο ταγμένος στην επανάσταση φυτών και
λουλουδιών Ούγο Αλμένδρος;».

«Έτσι λένε».

«Ο Μεγάλος Αδερφός βρίσκεται παντού, κορίτσι μου. Μόνο που ο Ούγο ξέρει πολύ
καλά τα κόλπα του και ως Κανένας μπορεί κάθε τόσο να του χώνει το κοντάρι
βαθιά στο μάτι και να καταφέρνει να ξεφεύγει».

H Τερέσα κόντευε να σαλέψει.

(…)«Κι η μάνα σου τα ξέρει όλα. Γι’ αυτό και περιμένει τον Ούγο της.
Υπομένει για το χατίρι σου τις πουτανιές αυτού του προδότη. Γιατί, νομίζεις,
σε άφησε να φύγεις, μικρό κορίτσι, για ένα τόσο δύσκολο ταξίδι στο άγνωστο;».

«Γιατί;», μπόρεσε να ρωτήσει τρέμοντας η Τερέσα.

«Γιατί ξέρει πως ήρθε η στιγμή να αναμετρηθεί η αλήθεια με το ψέμα! H στιγμή
της εκδίκησης των λέξεων! Της εκδίκησης των νοημάτων! Της εκδίκησης της
Ιστορίας!».

Φώναζε η Καλυψώ. Άφριζε. Και άδειαζε συνέχεια τα μπουκάλια της μπίρας κι
ύστερα τα πέταγε έξω από τη βεράντα, σαν να πετούσε πέτρες σε καταδικασμένο
στην εσχάτη των ποινών διά λιθοβολισμού. Στο κεφάλι του Σαλαβέρι.

«Ποια ήταν αυτή η μεγάλη παγίδα που έστησε ο Πρόεδρος στον πατέρα μου, σ΄ εσάς
και στον Μάρκος;».

«Το μεγάλο κόλπο με τη ληστεία του χρυσού. Έχεις ακούσει τίποτα;».

«Όχι», είπε η Τερέσα περιμένοντας τα χειρότερα.

«Έστησε με τους πραιτοριανούς του την ιστορία πως ο πατέρας σου και η
“συμμορία” του – έτσι μας αποκαλούσαν – λήστεψε την Κεντρική Τράπεζα και πήρε
όλο τον πλούτο του λαού του και το ‘σκασε. Αυτό το κάθαρμα έχει το χρυσό. Και
παραλίγο να τον σφάξουν τον πατέρα σου οι πληρωμένοι δολοφόνοι του κι οι
πράκτορες, αλλά κατάφερε να τους ξεφύγει, με τη βοήθεια των συντρόφων του, μ’
ένα σαπιοκάραβο. Από τότε δεν έχει σταματήσει να τον ψάχνει και να τον
κυνηγάει. Αδίσταχτο κάθαρμα! Ακόμα δεν έμαθες πως στις χώρες τις δικές μας δεν
έχει σταθεί κανείς στην εξουσία 20 συναπτά χρόνια, αν δεν είναι αιματοβαμμένος
δικτάτορας, υποστηριζόμενος από τα μεγάλα συμφέροντα, τις εταιρείες
πετρελαίων, τα βρωμερά καρτέλ και τις διεθνείς τράπεζες; Όσοι διαμαρτύρονται
τους ρίχνουν στα μπουντρούμια και τους τρώει το σκοτάδι. Εκατομμύρια οι
εκτελεσθέντες, οι αγνοούμενοι, οι φυγάδες. Αλλά ήρθε η στιγμή της εκδίκησης
των ονείρων!».

(…)«Μικρή μου… δεν έχω άλλα να σου πω. Θα σου τα πει όλα ο Ούγο Αλμένδρος,
αυτός που ο λαός του τον περιμένει να γυρίσει ελευθερωτής. Γιατί ο λαός ξέρει
την Ιστορία. Είναι χαραγμένη στην πλάτη του».

«Θα τον βρω τον πατέρα μου;».

«Εκείνος θα σε βρει. Και θα σου προσφέρει ο ίδιος το τελευταίο του δώρο στα
γενέθλιά σου. A, σου είπα κάτι για τον δούρειο ίππο, το θυμάσαι;»(…) «Μια
μέρα τον είχα ρωτήσει γιατί συνεχίζει και σου τα στέλνει, αφού γνώριζε πως
αυτό το κάθαρμα τα κρατάει μυστικά από σένα. Και τότε μου είπε ο Ούγο
Αλμένδρος χαμογελώντας κάτω απ’ το όμορφο μουστάκι του: “Αυτά τα δώρα είναι ο
δούρειος ίππος μου για τον προδότη”».

* N. Καββαδίας, «Τραβέρσο», Κέδρος,
1975, σ. 26.

Γ. ΣΚΟΥΡΤΗΣ

Ποιος είναι

Μεταξύ τους τα: «Ιστορίες με πολλά στρας», «Το χειρόγραφο της Ρωξάνης»
(νουβέλα, 1990), «Ασκήσεις έρωτα» (2000), «Το συμπόσιο της Σελήνης»
(μυθιστόρημα), «Ο τελευταίος» (μυθιστόρημα, 1991), «Μονόλογοι πληγωμένων
αντρών» (1999), «Ο Καραγκιόζης παραλίγο Βεζύρης» (θεατρικό, 1995), «Οι
νταντάδες» (θεατρικό 1998), «H κωμωδία του βασιλιά Ιουγούρθα» (θεατρικό 1998),
«Μπάρμπα-Τζωρτζ… Μια φορά ήταν ένας μόνος του» (μυθιστόρημα, 2001), «H δίκη
του Σωκράτη» (θεατρικό, 2001), «Οι εκτελεστές» (θεατρικό, 2001).