Mείωση επιδοτήσεων σε λάδι, βαμβάκι, καπνό

Μείωση των ενισχύσεων προς τις μεσαίες και μεγάλες αγροτικές εκμεταλλεύσεις
και συνέπειες στο εισόδημα εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων αγροτών θα επιφέρει η
εφαρμογή των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα μεσογειακά προϊόντα
(ελαιόλαδο, βαμβάκι, καπνό).

Εφαρμόζοντας τη δέσμευση που είχε αναλάβει τον περασμένο Ιούνιο να
μεταχειριστεί τα μεσογειακά προϊόντα ισότιμα με τα λεγόμενα «βόρεια» (σιτηρά,
βόειο κρέας κ.λπ.), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε χθες τις προτάσεις της για
το καθεστώς ενίσχυσης στο ελαιόλαδο, το βαμβάκι και τον καπνό, προϊόντα που
εκπροσωπούν για την Ελλάδα ετήσιες εισροές από τον κοινοτικό προϋπολογισμό
ύψους 1,5 δισ. ευρώ (60% του συνόλου των εισροών από την Κοινή Αγροτική
Πολιτική). Βασική αρχή της μεταρρύθμισης είναι η μερική αποδέσμευση της
κοινοτικής ενίσχυσης από τον όγκο της παραγωγής και η συνακόλουθη μείωση της
ενίσχυσης προς τις μεσαίες και μεγάλες εκμεταλλεύσεις.

Έκταση – όγκος

Σε γενικές γραμμές εξασφαλίζεται ένα σημαντικό μέρος του εισοδήματος των
αγροτών, καθώς θα εξακολουθήσουν να λαμβάνουν το 60% της ενίσχυσης που
έπαιρναν – ανάλογα με τη στρεμματική έκταση της εκμετάλλευσης ή τον όγκο της
παραγωγής τους – κατά την περίοδο αναφοράς (2000-2002). Το υπόλοιπο 40% θα
χορηγείται με βάση τόσο την παραγωγή όσο και την εκπλήρωση μιας σειράς
αυστηρών ποιοτικών και περιβαλλοντικών κριτηρίων. Πρόκειται για την αρχή της
«πολλαπλής συμμόρφωσης», που στόχο έχει την προστασία της υπαίθρου από την
άκριτη χρήση λιπασμάτων και την υπερβολική κατανάλωση νερού, αλλά και τη
σύνδεση των παραγωγών με την αγορά.

Ενιαία ενίσχυση ελαιώνων

Για το ελαιόλαδο προτείνεται η ενιαία (ανεξαρτήτως του όγκου της παραγωγής)
ενίσχυση των ελαιώνων που είναι μικρότεροι από 0,3 εκτάρια και για τις
μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις η καταβολή του 60% της σημερινής ενίσχυσης. Το
υπόλοιπο 40% θα χορηγείται ανάλογα με το ύψος της παραγωγής μόνο εφόσον
πληρούνται ορισμένα ποιοτικά κριτήρια. Σήμερα η ενίσχυση ανέρχεται σε 1.322,5
ευρώ/τόνο, ενώ η μέση εκμετάλλευση στην Ελλάδα είναι 3,2 εκτάρια. Οι 2,5 εκατ.
Ευρωπαίοι ελαιοπαραγωγοί παράγουν κάθε χρόνο 2,46 εκατ. τόνους λάδι, από τους
οποίους εξάγονται 324.000 τόνοι.

Ποιοτικά κριτήρια στο βαμβάκι

Στο βαμβάκι, για το οποίο η Ε.Ε. και οι ΗΠΑ δέχονται πιέσεις από τις
αναπτυσσόμενες χώρες στις διαπραγματεύσεις του Διεθνούς Οργανισμού Εμπορίου, η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την καταβολή, υπό μορφή ενιαίας ενίσχυσης, του
60% της σημερινής κοινοτικής βοήθειας. Το υπόλοιπο 40% θα καταβάλλεται υπό τη
μορφή της στρεμματικής ενίσχυσης ύψους 10 ευρώ/εκτάριο προς τις οργανώσεις που
θα συστήσουν οι βαμβακοπαραγωγοί, υπό τον όρο ότι θα πληρούνται ορισμένα
ποιοτικά και περιβαλλοντικά κριτήρια. H καθεμία από αυτές πρέπει να εκπροσωπεί
καλλιέργειες τουλάχιστον 20.000 εκταρίων αφού είναι πρακτικά αδύνατο να
καλυφθούν μεμονωμένα οι 71.600 Έλληνες βαμβακοπαραγωγοί. Σημειώνεται ότι η
συνολική έκταση που προτείνεται να ενισχυθεί με το σύστημα αυτό στην Ελλάδα
είναι κατά 11% μικρότερη από την περσινή και καλύπτει 360.000 εκτάρια. Όπως
ανέφεραν χαρακτηριστικά κοινοτικοί παράγοντες στις Βρυξέλλες, «έτσι πληρώνουμε
μια κακή ιστορία διαχείρισης της αγοράς και την απουσία αξιόπιστων μηχανισμών
ελέγχου», και υπενθύμιζαν ότι το 1995 η δηλωθείσα έκταση είχε «φουσκωθεί» σε
440.000 εκτάρια.

Αστήρικτα τα καπνά

Τα πράγματα είναι πιο δύσκολα για τους καπνοκαλλιεργητές οι οποίοι
βλέπουν την E.E. να αποσύρεται εντελώς από την πολιτική στήριξης της αγοράς
παρ’ όλο που παράγει μόνο το 5,4% και εισάγει το 35% της παγκόσμιας παραγωγής
ακατέργαστου καπνού! Για την Ελλάδα το πρόβλημα είναι σύνθετο καθώς είναι η
μόνη χώρα-μέλος που παράγει τις περιζήτητες στη διεθνή αγορά «ανατολικές
ποικιλίες» (Μπασμάς, Κατερίνης και Καμπάκ Κουλάκ) που δημιουργούν πολλές
θέσεις εργασίας. H Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει την πλήρη αποσύνδεση των
επιδοτήσεων από την παραγωγή προσφέροντας στους καπνοπαραγωγούς κίνητρα για να
στραφούν σε άλλες καλλιέργειες. Έτσι, το 90% των Ελλήνων καλλιεργητών που
παράγει μέχρι 3,5 τόνους ετησίως, θα λαμβάνει τη σημερινή επιδότηση ανεξάρτητα
από το πόσο και τι παράγει. Αντιθέτως, όσοι παράγουν από 3,5 έως 10 τόνους θα
λαμβάνουν το 80% της ενίσχυσης ενώ οι εκμεταλλεύσεις με ετήσια παραγωγή άνω
των 10 τόνων θα λαμβάνουν το 1/3 τής μέχρι σήμερα καταβαλλόμενης ενίσχυσης. Με
άλλα λόγια, οι «μεσαίοι» και «μεγάλοι» καπνοκαλλιεργητές θα χάσουν από 20% έως
και 66% του εισοδήματός τους που θα κληθούν να καλύψουν από την αγορά. Τα ποσά
που θα εξοικονομηθούν θα χρηματοδοτήσουν το Ειδικό Ταμείο Αναδιάρθρωσης των
καπνοκαλλιεργειών.