AΦIEPΩMA Mικρασιατική καταστροφή Kλάψανε οι Tούρκοι, οι δικοί μας Tούρκοι…

Κεντρική – Νότια Μικρασία. Περιφέρεια Καισάρειας. Ιντζέσου.

Το Ιντζέσου είναι κωμόπολη που βρίσκεται 29 χλμ ΝΔ της Καισάρειας. Το 1924
είχε Έλληνες (120 οικογένειες – 345 άτομα) και Τούρκους (γύρω στους 8.000)
κατοίκους. Μέχρι το 1902 ήταν καϊμακαμλίκι. Στο διάστημα 1902 -1912 έγινε
μουδουρλίκι για να επανέλθει στην αρχική του κατάσταση έπειτα από το 1912.
Υπαγόταν στο μουτεσαριφλίκι της Καισάρειας και στο βαλελίκι της Άγκυρας.
Εκκλησιαστικά ανήκε στη Μητρόπολη της Καισάρειας. Είχε σχέσεις και συναλλαγές
με ελληνικούς και τουρκικούς οικισμούς.

(Μαρτυρία παπα-Γρηγόρη Παπαγρηγοριάδη, Κοκκίνα Βελεστίνου)

Ο στρατηγός Μαζαράκης (αριστερά) με τον στρατηγό Ξενοφών, μελετούν στον χάρτη το σχέδιο απελευθέρωσης της Ανατολικής Θράκης. (Φωτογραφικό Αρχείο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών)

Ήτανε Φεβρουάριος που με κάλεσε ο καϊμακάμης. Μου ‘πε πως αποφασίστηκε να
γίνει Ανταλλαγή και με παρακάλεσε να το ανακοινώσω στην εκκλησιά στους
χριστιανούς. Την ίδια μέρα, που γύρισα από τον καϊμακάμη, δεν είπα τίποτε.
Ύστερα μίλησα στην εκκλησιά. Έγινε μια επιτροπή… για την ενορία του Αγ.
Ευσταθίου. Για την ενορία του Αγ. Δημητρίου, άλλη επιτροπή…

Σαν έγινε η επιτροπή, τους όρκισα στο Ευαγγέλιο να μην αδικήσουν σαν θα
γράφανε την περιουσία του καθενός. Εγώ δεν ανακατεύθηκα στο γράψιμο.

Μας είχανε δώσει δυο μήνες προθεσμία για την Ανταλλαγή, δε μας έφτασε πήραμε
παράτα.

Ύστερα μαζέψαμε της εκκλησιάς τα πράγματα και τα κάναμε δέματα. Τελευταία φορά
που λειτουργήσαμε ήταν της Παναγίας στις 15 Αυγούστου. Ύστερα η εκκλησιά
άδειασε. Ήρθε 29 Αγούστου, του Ιωάννου του Αποκεφαλιστού. Την άλλη μέρα, 30
του μηνός, φύγαμε από το Ιντζέσου. Εγώ ήθελα να φύγω νωρίτερα, αλλά μου είπανε
να φύγω τελευταίος. Έριξα μια ματιά στο σπίτι μας και πήρα τα μάτια μου.
Κλάψανε οι Τούρκοι, οι δικοί μας οι Τούρκοι.

Πριν φύγουμε, μας είχανε φέρει Τούρκους από την Ελλάδα, Τσερκέζοι ήτανε. H
γειτονιά μου γέμισε και φοβόμαστε να βγούμε έξω. Στο Σάλαντα μαχλεσί, από
εκατόν σαράντα σπίτια που είχαμε, μόλις είκοσι πέντε οικογένειες είχαμε
απομείνει.

Και τα σπίτια μας γέμισαν από Τούρκους.

Όταν ξεκινήσαμε να φύγουμε, οι Τουρκάλες αυτές που δούλευαν στα σπίτια μας
φιλούσανε τις γυναίκες μας και κλαίγανε. Εκεί να ιδείς κλάμα! Ανεβήκαμε σε
αραμπάδες.

Πήγαμε στο Ουλούκισλα. Εκεί μας βάλανε στο τρένο και ήρθαμε στη Μερσίνα.
Δεκαεφτά μέρες καθίσαμε εκεί. Ύστερα ήρθε ένα βαπόρι και μας πήρε. Μας έφερε
στην καραντίνα. Στην αρχή ούτε ψωμί δε μας δίνανε. Χώρια μας είχανε, τάχα
χολέρα λέγανε. Φύγαμε από την καραντίνα και με βαπόρι βγήκαμε στο Βόλο.
Μείναμε δυο τρεις μέρες και ύστερα ήρθαμε στα Φάρσαλα. Ήτανε 11 Οκτωβρίου με
το παλιό ημερολόγιο. Το πρωί σηκώθηκα, όλο σκυλιά στο δρόμο. Φοβήθηκα. Πήγα να
κάνω εσπερινό στην εκκλησία. Ψέλνανε εσπερινό για τον Άγιο Δημήτριο. Εγώ άλλον
άγιο θα ‘λεγα. Μου λέει ο παπάς: «Αύριο είναι του Αγίου Δημητρίου δεν το
ξέρεις; Εμείς δεν έχουμε το παλιό ημερολόγιο». Εκεί άλλαξα κι εγώ και πήγα με
το καινούριο ημερολόγιο.

Στα Φάρσαλα κάθισα ως τα Χριστούγεννα. Οι πατριώτες μου είχανε σκορπίσει. Εγώ
νόμιζα θα ‘ρθουμε στην Ελλάδα και καθώς θα κατεβαίναμε από το βαπόρι, θα μας
ξεχώριζαν. Εδώ όσοι από το Ιντζέσου, εδώ όσοι από το Ουργκιούπ. Δεν έγινε όμως
έτσι. Έμεινα μόνος…