Δρόμοι

H αποτυχία…

…της συνόδου του Κανκούν δεν είναι το τέλος του κόσμου, όπως προβλέπουν
εκείνοι που θεωρούν ότι αν η παγκόσμια οικονομία δεν φιλελευθεροποιηθεί
περαιτέρω, κινδυνεύει να καταρρεύσει. Το φιάσκο δεν σηματοδοτεί όμως,
δυστυχώς, ούτε τη γέννηση ενός «άλλου κόσμου» που θα εξασφαλίσει τη γενική
ευημερία και τη μείωση των ανισοτήτων μέσω ενός ελεγχόμενου εμπορίου. «H μη
συμφωνία είναι καλύτερη από μια κακή συμφωνία», λένε πολλοί. Όμως δεν είναι
καθόλου βέβαιο ότι οι χώρες του Νότου είναι κερδισμένες από την αποτυχία του
Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου. Απόδειξη ότι έσπευσαν να δηλώσουν πως
επιθυμούν την επανάληψη των διαπραγματεύσεων στους κόλπους του… Παγκοσμίου
Οργανισμού Εμπορίου. Ο φόβος είναι τώρα ότι οι πλούσιες χώρες θα υψώσουν ακόμη
πιο υψηλά προστατευτικά τείχη και θα καταφύγουν σε διμερείς συμφωνίες όπου
έχουν πάντα το πάνω χέρι.

Ο ΠΟΕ…

…πρέπει να κάνει βαθιές μεταρρυθμίσεις αν θέλει να ξεπεράσει αυτήν την
κρίση. Κάτι τέτοιο όμως δεν είναι εύκολο, δεδομένου ότι για τις αποφάσεις του
απαιτείται ομοφωνία. Κι αυτό, παρ’ όλο που από την ίδρυσή του ο αριθμός των
μελών του έχει εξαπλασιαστεί και φθάνει σήμερα τις 148 χώρες. «Ο ΠΟΕ παραμένει
ένας μεσαιωνικός οργανισμός», λέει ο Πασκάλ Λαμί, ο Ευρωπαίος επίτροπος για το
εμπόριο. «Είναι αδύνατο να γίνονται συζητήσεις με όλα τα μέλη και να
λαμβάνονται ομόφωνες αποφάσεις». Πρέπει λοιπόν η λειτουργία του να αλλάξει.
Ναι, αλλά πώς; Προς ποια κατεύθυνση; Προς όφελος ποίου; Και με ποια ιεράρχηση
των δικαίων (περιβαλλοντικό, κοινωνικό, οικονομικό);

Το βέβαιο…

…είναι ότι μετά την αποτυχία του Κανκούν, η τάση των Αμερικανών για διμερείς
συμφωνίες θα ενισχυθεί. «Λίγο μετά τη διαπίστωση του ναυαγίου», διηγείται ένας
Αμερικανός διαπραγματευτής, «ο υπουργός της Βραζιλίας ήλθε να συζητήσει μαζί
μας για τη ζώνη ελευθέρων συναλλαγών μεταξύ Βόρειας και Νότιας Αμερικής. Του
είπαμε, περίμενε στην ουρά, πάρε εισιτήριο, έχει πολύ κόσμο!». Και όμως, για
την κατάρρευση των συνομιλιών φταίνε πρώτα απ’ όλα η Ευρώπη και οι Ηνωμένες
Πολιτείες, που πρέπει επιτέλους να αποφασίσουν αν είναι ή όχι έτοιμες να
σεβαστούν τους κανόνες ενός παιχνιδιού ελεύθερων συναλλαγών, τους οποίους οι
ίδιες θέσπισαν και οι ίδιες καταπατούν καθημερινά. Πρέπει επίσης να σκεφθούν
μήπως μια μεγαλύτερη ισονομία των παγκοσμίων συναλλαγών είναι γι’ αυτές μια
αναγκαιότητα εξίσου στρατηγική με τη συσσώρευση εμπορικών πλεονασμάτων και την
προστασία των πολιτών τους από τις, συχνά δυσάρεστες, επιπτώσεις της
παγκοσμιοποίησης. «Δεν είμαστε εναντίον των πολυμερών διαπραγματεύσεων», λέει
ο αντιπρόσωπος της Κένυας. «Για να επιβιώσουν όμως αυτές οι διαπραγματεύσεις,
το Κανκούν έπρεπε να θέσει τις βάσεις μιας νέας τάξης στις παγκόσμιες
συναλλαγές».

Με αυτή…

…την έννοια, ίσως το Κανκούν να αποβεί ωφέλιμο: ο συσχετισμός δυνάμεων
ανάμεσα στον Γολιάθ του παγκοσμίου εμπορίου, που είναι οι ΗΠΑ και η Ευρώπη,
και στον Δαβίδ, που είναι ο υπόλοιπος κόσμος, άλλαξε. Ο ρεαλισμός νίκησε τα
προσχήματα. Και τώρα μπορούν να αρχίσουν οι πραγματικές διαπραγματεύσεις!