AΦIEPΩMA Mικρασιατική καταστροφή «Γίνηκα η αιτία που σφάχτηκαν τα παιδιά μου και η γυναίκα μου»

Δυτικά παράλια. Περιφέρεια Μαγνησιάς. Τσανταρλί

(Μαρτυρία ΒΑΣΙΛΗ ΡΑΛΛΗ – αποσπάσματα)

Το Τσανταρλί, παραλιακή κωμόπολη με 2.000 κατοίκους Έλληνες και Τούρκους, βρίσκεται στη B ακτή ομώνυμου κόλπου, 61 χλμ. ΒΔ της Σμύρνης, 58 ΒΔ της Μαγνησιάς, 29 ΝΔ της Περγάμου και 47 NA του Αϊβαλιού. H κωμόπολη είναι χτισμένη στα ερείπια της αρχαίας αιολικής πόλης Πιτάνη.

Στην καταστροφή του 1922 έγινε μεγάλο κακό και στο Τσανταρλί έπεσε σφαγή, δε
θέλω να τα θυμούμαι.

Εγώ γίνηκα η αιτία που κατασφάχτηκαν τα παιδιά μου και η γυναίκα μου. Κοίταγα
να πάρω το βιός, κοίταγα να σώσω τα άψυχα. Να μην τα θυμούμαι, βαραίνει η ψυχή
μου· και μου φώναζε το παιδάκι μου: «Πατέρα, πάρε μας». Κι εγώ ο κακορόμυαλος
το ‘λεγα: «Θα γυρίσω», λες και ήτανε στο χέρι μου. Δεν το φαντάστηκα. Έβαλα σε
μια βενζινάκατο όλα τα καλά που είχα, τράβηξα για τη Μυτιλήνη και είπα θα
γυρίσω. Μα δεν πρόλαβα, έπεσε σφαγή. Τους βάλαν όλους μέσα στο φρούριο κι
έπεσε πελέκι· τέσσερα παιδιά και η γυναίκα μου, πάνε από μένα.

Από την απόβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη (Φωτογραφικό Αρχείο Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών)

Είχαμε έναν πολύ πλούσιο, που είχε συμφέρον μεγάλο να μη φύγει από το χωριό.
Έφταξε μέχρι να κρατήσει και στρατιώτες, που γύριζαν από το μέτωπο. Άφησαν τα
όπλα και ύστερα τους σφάξαν όλους.

Μείναν τα νυφικά της κακόμοιρης της γυναίκας μου και σαν ξαναπαντρεύτηκα τα
βρήκε τούτη ‘δώ, τα ξύλωσε και τα ‘κανε φουστάνια δικά της. Έτσι είναι.
«Πατέρα, πάρε μας». Εγώ πουθενά.

Εκείνο το μαύρο φρούριο γίνηκε ο τάφος ολουνών· πεθαμένοι κι άθαφτοι γέμισε ο
τόπος, η Μικρασία ολόκληρη.