ΛΟYIΣ ΣEΠΟYΛBEΔA «Έστειλαν τα κομμάτια του πακέτο στη μάνα του»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά  |
 |
|
Ενώπιον του ανακριτή κατέρρευσε το επιχείρημα που είχαν προβάλει και |
Όταν ο Χιλιανός δικαστής Γκουσμάν κάλεσε για ανάκριση τον Πινοτσέτ η
υπεράσπιση αποφάσισε ότι ο πιθηκοειδής ογδοηκοντούτης, ναι μεν δεν μπορούσε
παρά να δεχτεί τον ανώτατο δικαστικό στο σπίτι του, αλλά θα του άνοιγε από την
είσοδο της υπηρεσίας. Υποτίθεται ότι αυτή η στρατιωτική αβρότητα, επινόηση της
απερίγραπτης Λουσία Χιρίαρτ δε Πινοτσέτ και του γιου της, του αχαρακτήριστου
Μάρκο Αντόνιο Πινοτσέτ, θα έριχνε, θα καταρράκωνε το ηθικό και την
αυτοπεποίθηση του δικαστή Γκουσμάν.
Σ’ αυτό προστέθηκαν και οι τελικές συστάσεις στον Πινοτσέτ: δεν έπρεπε ν’
απαντήσει σε καμία από τις ερωτήσεις που θα του υπέβαλε ο δικαστής, κάνοντας
χρήση του σχετικού δικαιώματός του. Ωστόσο, και προς μεγάλη απελπισία των
συνηγόρων του, ο Πινοτσέτ δεν μπόρεσε να κρατήσει το στόμα του κλειστό,
αποφάσισε να υπερασπιστεί μόνος του τον εαυτό του, κάνοντας αυτό που ξέρει να
κάνει καλύτερα από καθετί: να πει ψέματα, και με τα ψέματά του κατέρριψε και
το τελευταίο από τα επιχειρήματα γύρω από τα οποία κτιζόταν η υπεράσπισή του.
Οι μάρτυρες που παρέστησαν στην ανάκριση διαβεβαιώνουν πως ο Πινοτσέτ τήρησε
μπροστά στον δικαστικό όλη του την επηρμένη ηλιθιότητα, ώς το σημείο όπου ο
ανακριτής τού έδειξε ένα έγγραφο που ένας στρατηγός το φύλαγε ως κόρην
οφθαλμού επί είκοσι πέντε χρόνια.
Πρόκειται για μια επιστολή που ο στρατηγός Χοακίν Λάγος (το 1973 ήταν
διοικητής του πρώτου τάγματος του χιλιανού στρατού, με βάση την πόλη
Αντοφαγάστα, στην έρημο Ατακάμα) είχε στείλει στον δικτάτορα, καταγγέλλοντας
τις δολοφονίες 56 πολιτικών κρατουμένων που είχε διαπράξει μια εκλεκτή ομάδα
αξιωματικών με επικεφαλής τον στρατηγό Σέργιο Αρεγιάνο Σταρκ, θλιβερά γνωστή
ως «Καραβάνι του Θανάτου». Ο Πινοτσέτ είχε διαβάσει αυτή την επιστολή, είχε
διαγράψει με το ίδιο του το χέρι ό,τι δεν του άρεσε (π.χ. το ότι οι αιχμάλωτοι
είχαν δολοφονηθεί ή κάθε αναφορά στον στρατηγό Αρεγιάνο Σταρκ) κι είχε γράψει
με το ίδιο του το χέρι αυτό που ο στρατηγός Λάγος όφειλε να έχει περιλάβει
στην αναφορά του, κάτι που ισοδυναμούσε με το να επωμιστεί όλη την ευθύνη του
συμβάντος.
«Είναι δικός σας αυτός ο γραφικός χαρακτήρας;», τον ρώτησε ο δικαστής
Γκουσμάν, κι ο Πινοτσέτ (λέγοντας, όλως κατ’ εξαίρεσιν, την απόλυτη αλήθεια)
είπε «ναι», καθώς οι δικηγόροι του έβλεπαν να καταρρέει το επιχείρημα που
είχαν προβάλει και υποστηρίξει χιλιάδες φορές: ότι δηλαδή ο Πινοτσέτ δεν
γνώριζε απολύτως τίποτα για δολοφονίες, τουφεκισμούς ή μαζικές εκτελέσεις.
Μετά τη σύντομη ανάκριση στην οποία τον υπέβαλε ο δικαστής Γκουσμάν, η χώρα
(είθε και οι στρατιωτικοί) δεν μπορούσε να πιστέψει ότι ένας άνθρωπος (ιδίως
ένας άνθρωπος που διαβεβαίωνε ότι «σ’ αυτή τη χώρα φύλλο δεν κουνιέται χωρίς
να το ξέρω») μπορούσε να ψεύδεται τόσο απροκάλυπτα. Έπαψε να αρνείται τις
μαζικές δολοφονίες, αλλά ενοχοποίησε γι’ αυτές τους κατωτέρους του. Όταν
αναγνώριζε το έγγραφο του στρατηγού Λάγος, αναγνώριζε ότι ήξερε πως έβγαζαν τα
μάτια κρατουμένων με μαχαίρια, ότι τους έσπαγαν τα χέρια και τα σαγόνια πριν
τους τουφεκίσουν αργά αργά· πρώτα τους πυροβολούσαν στις φτέρνες, ύστερα στα
γεννητικά όργανα, και στο τέλος, τα μυδραλιοβόλα τούς έκοβαν στα δύο. Όλα αυτά
περιγράφονταν λεπτομερώς στην επιστολή που του έστειλε ο στρατηγός Λάγος τον
Οκτώβριο του 1973 και που ο Πινοτσέτ τού την επέστρεψε ιδιοχείρως και με τις
ιδιόχειρες σημειώσεις του, μια εβδομάδα αργότερα.
H αχρεία ιστορία της αχρειότητας στοιχειώνει τα θύματα, δαιμονίζει τα θύματα,
τα απαξιώνει, και γι’ αυτό δεν θεωρούν επαρκή τη χειρονομία των ενόπλων
δυνάμεων που, σε μια έκρηξη γενναιοδωρίας, υπέδειξαν σημεία όπου μπορεί να
θάφτηκαν τα λείψανα διακοσίων ανδρών και γυναικών που δολοφονήθηκαν αφού
βασανίστηκαν φριχτά, και που, επομένως, τα ονόματά τους αποτελούν αντικείμενο
των πολυάριθμων δικών τις οποίες έχει ν’ αντιμετωπίσει ο Πινοτσέτ.
Κάθε πτώμα που εμφανίζεται [και δεν έχει σημασία πόσο μακάβριες μπορεί να
είναι οι αναφορές των ιατροδικαστών και των στρατιωτικών-μαρτύρων που
αποφάσισαν ν’ ανοίξουν το στόμα τους («… τον μηχανικό Ρουίς-Τάγλε, πριν τον
σκοτώσουν, του έβγαλαν τα μάτια μ’ ένα μαχαίρι, μετά τον ξεκοίλιασαν, κι
ύστερα τον σκότωσαν χτυπώντας τον με αμμόσακους, και χρειάστηκε να μαζέψουν τα
κομμάτια του για να τα στείλουν πακέτο στη μητέρα του»), και δεν έχει σημασία
τίποτα απ’ όλα αυτά], κάθε πτώμα που έρχεται στο φως είναι ήδη μια υπόθεση
κλειστή, αφού, με την εμφάνισή του παραγράφεται το αδίκημα της απόκρυψης, για
το οποίο ο Πινοτσέτ, ο Αρογιάνο, ο Μορέν, ο Εσπινόσα, ο Κοντρέρας και άλλοι
στρατηγοί έχουν ήδη αυτο-αμνηστευτεί.
Οι στρατιωτικοί, σε μια εξομολογητική τελετή-επίδειξη συστηματικού κυνισμού,
παραδέχτηκαν ότι πολλά πτώματα δεν θα βρεθούν ποτέ, γιατί τα πέταξαν οι ίδιοι
στον πυθμένα της θάλασσας, των απροσπέλαστων λιμνών της Κορδιγιέρας, των
ορμητικών ποταμών που κατεβαίνουν απ’ τις Άνδεις.
Χιλή, μια ιστορία γραμμένη με αίμα
 |
|
Ο «Αγνοούμενος» του Κώστα Γαβρά (εδώ, σκηνή με τον Τζακ Λέμον και τη Σίσι |
H ιστορία της Χιλής είναι γραμμένη με τη γλώσσα των αφεντάδων. Είναι μια
αχρεία ιστορία της αχρειότητας, μια αδιάκοπη αλλοίωση των πιο μελανών σελίδων
στις οποίες πρωταγωνιστούν οι σωματοφύλακες των αφεντάδων: οι χιλιανές ένοπλες
δυνάμεις.
Το 1907, οι αλατωρύχοι αποφάσισαν να πάψουν να είναι περιουσιακά στοιχεία των
Χιλιανών και των Άγγλων φεουδαρχών, κήρυξαν απεργία και ταμπουρώθηκαν στην
Εσκουέλα Σάντα Μαρία, στο Ικίκε, στην έρημο της Ατακάμα. Μεταξύ των αιτημάτων
τους (κανένα δεν έγινε δεκτό) υπήρχε και ένα μνημειώδους αφελείας: να
πληρώνονται τους άθλιους μισθούς τους σε χρήμα και όχι σε κουπόνια που εξέδιδε
η εταιρεία των ορυχείων και που μπορούσαν να τα εξαργυρώνουν μόνο στις
καντίνες της εταιρείας.
H κυβέρνηση απάντησε μ’ ένα τελεσίγραφο, κι όταν ένας ηγέτης των απεργών,
ονόματι Λέιβα, βγήκε απ’ το σχολείο με υψωμένη τη λευκή σημαία των
διαπραγματεύσεων, προκειμένου να ζητήσει να επιτραπεί στις γυναίκες και τα
παιδιά να εγκαταλείψουν το πολιορκημένο κτίριο, ο στρατός επιτέθηκε. Κατά την
αχρεία ιστορία της αχρειότητας, αυτά τα «θλιβερά επεισόδια» είχαν «μερικά»
θύματα. Τα «μερικά» αυτά θύματα ήταν πάνω από δύο χιλιάδες νεκροί – άνδρες,
γυναίκες και παιδιά. Όσοι δεν σκοτώθηκαν ακαριαία, εκτελέστηκαν με τις
ξιφολόγχες. Όσοι είχαν την ατυχία να επιζήσουν από τους πυροβολισμούς, πέθαναν
μέσα σ’ ένα λουτρό αίματος και βασανιστηρίων που κράτησε μια ολόκληρη
εβδομάδα.
Ο παππούς μου, Χεράρδο, Ανδαλουσιανός αναρχικός, έφτασε στο Ικίκε δύο
εβδομάδες μετά τη σφαγή. Κατά τα λεγόμενά του, «ο αέρας μύριζε μαραμένα
τριαντάφυλλα, γιατί έτσι μυρίζει το αίμα».
Ο χιλιανός στρατός, που πάντα εκτελεί υποδειγματικά τις εντολές των αφεντάδων,
καθάρισε το Ικίκε και εξαφάνισε τα χιλιάδες πτώματα. Τα θύματα θάφτηκαν δίπλα
στα θύματα άλλων διαδοχικών σφαγών αλατωρύχων κάτω από την αλατώδη γη της
ερήμου Ατακάμα που τα διατηρεί όλα – λείψανα και μνήμη – βαλσαμωμένα, μακριά
απ’ τη σήψη και την αχρειότητα. Έτσι, όταν τα χέρια των συγγενών αυτών που
τους είχε εξοντώσει η Πινοτσέτική μάστιγα έσκαβαν, όλο αγάπη και αγωνία, το
χώμα της ερήμου ψάχνοντας τους αγαπημένους τους, έβρισκαν τα λείψανα των
άλλων, των αδελφών που είχαν βρει το ίδιο τέλος, που τους είχαν θανατώσει οι
ίδιοι εγκληματίες.
«Πέθαναν χωρίς να μάθουν γιατί»
H αχρειότητα είναι αδιάκοπη. Το 1967, επί κυβερνήσεως Εδουάρδο Φρέι πατρός,
που κέρδισε τις εκλογές τάζοντας μια «επανάσταση σε καθεστώς ελευθερίας» και
χρηματοδοτήθηκε από τις ΗΠΑ μέσα από το πρόγραμμα «Συμμαχία για την Πρόοδο»,
μια δέσμη λαϊκίστικων μέτρων που καταρτίστηκε από τη CIA για να αντιμετωπίσει
την αυξανόμενη επιρροή της κουβανικής επανάστασης στους μη-κατέχοντες, οι
αλατωρύχοι, πάλι στην έρημο Ατακάμα, είδαν να καταπνίγεται στο αίμα μια
απεργία με την οποία ζητούσαν αυξήσεις. Οκτώ εργάτες έπεσαν κάτω απ’ τα πυρά
του στρατού. Από τις σελίδες της «El Mercurio», οι αφεντάδες έδωσαν τη δική
τους εκδοχή για τα συμβάντα: «Ο στρατός αντέδρασε σε μια επίθεση ταραχοποιών
στοιχείων».
Ένα χρόνο αργότερα, στη νότια πόλη Πουέρτο Μοντ, κάποιες οικογένειες που δεν
είχαν στον ήλιο μοίρα, κατέλαβαν την Πάμπα Ιριγκόιν, ένα βοσκότοπο που είχε
εγκαταλειφθεί πριν από πολλά χρόνια από τους γαιοκτήμονες, κι έστησαν εκεί τις
θλιβερές παράγκες τους από σανίδια και χαρτόνι. H αντίδραση του στρατού ήταν
αναπάντεχη και σήμανε το θάνατο έντεκα ανθρώπων που, όπως τραγούδησε ο Βίκτορ
Χάρα, «πέθαναν χωρίς να μάθουν γιατί, στον αγώνα για το δικαίωμα να έχουν κι
αυτοί ένα μέρος για να ζήσουν»…
Και στις δύο περιπτώσεις, κατά την αχρεία ιστορία της αχρειότητας, ο στρατός
αποκατέστησε «την τάξη και το σεβασμό στην ατομική ιδιοκτησία». Πουθενά δεν
αναφέρεται ότι υπεύθυνος και για τις δύο σφαγές ήταν ένας αξιωματικός του
πεζικού, ονόματι Αουγκούστο Πινοτσέτ. Και ποτέ δεν διατάχθηκε η παραμικρή
έρευνα, παρά τις προσπάθειες κάποιων βουλευτών της Αριστεράς και των
συνδικάτων, για να διαπιστωθεί αν μια τόσο υπέρμετρη χρήση βίας ήταν καθ’
οιονδήποτε τρόπο δικαιολογημένη. Οι κραυγές των αφεντάδων κάλυψαν τις αδύναμες
φωνές όσων ζητούσαν δικαιοσύνη.
H αλήθεια στα θρανία
Πολλές γενεές Χιλιανών μάθαμε στο σχολείο ότι αυτά τα «θλιβερά επεισόδια είχαν
μερικά θύματα». Μόνο στο χρονικό διάστημα ανάμεσα στο 1970 και το 1973 άρχισε
να διδάσκεται η ιστορία η βασισμένη σε γεγονότα, η τραγική, επονείδιστη,
αληθινή ιστορία, σε αντιδιαστολή με την αχρεία ιστορία της αχρειότητας. Τότε,
λοιπόν, οι αφεντάδες σκανδαλίστηκαν και, από τις σελίδες της «El Mercurio»
βρυχήθηκαν ότι, στη Χιλή, η ιστορία επανερμηνευόταν «από μαρξιστική άποψη».
INFO
 |
Λουίς Σεπούλβεδα: «H τρέλα του Πινοτσέτ», Εκδόσεις Όπερα, μτφ. Αχιλλέας
Κυριακίδης, σελ. 128.
Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής
Google news
