Tα «διαμάντια» ήταν «βρώμικα»

Στον απόηχο της αδυσώπητης σύγκρουσης που έχει ξεσπάσει στη Ρωσία ανάμεσα
στον πρόεδρο Πούτιν και τους πλουτοκράτες της ρωσικής ολιγαρχίας βρέθηκε η
Ελλάδα με τη σύλληψη του Βλαντίμιρ Γκουσίνσκι, ο οποίος εδώ και μερικά χρόνια
βρίσκεται στο στόχαστρο της ρωσικής κυβέρνησης.

Παρά τον θόρυβο που προκάλεσε η σύλληψή του τον ίδιο που είχε προκαλέσει και
μια άλλη σύλληψή του πριν από τρία χρόνια στην Ισπανία ο Βλαντίμιρ Γκουσίνσκι
δεν είναι παρά ένας πρώην. Πρώην μεγιστάνας των ρωσικών μέσων μαζικής
ενημέρωσης, πρώην αφεντικό του δημοσιογραφικού ομίλου Media Most, πρώην
ιδιοκτήτης του μοναδικού πανρωσικού ιδιωτικού τηλεοπτικού δικτύου NTV, που
σήμερα πια έχει περιέλθει στον έλεγχο του Κρεμλίνου λόγω χρεών.

Με δυο λόγια, πρώην πλουτοκράτης, που πάντως χρωστάει πολλά τουλάχιστον 250
εκατομμύρια δολάρια από δάνεια που είχε πάρει από ρωσικές τράπεζες, σύμφωνα με
τις ρωσικές διωκτικές αρχές. Το 2000, όταν ο Γκουσίνσκι είχε συλληφθεί στη
Ρωσία, η κίνηση αυτή του Κρεμλίνου εναντίον του ιδιοκτήτη ενός ανεξάρτητου
εκδοτικού συγκροτήματος είχε θεωρηθεί η πρώτη προσπάθεια του προέδρου Πούτιν
να πατάξει έναν πλουτοκράτη ή κλεπτοκράτη, όπως είναι περισσότερο γνωστοί οι
άνθρωποι της «φαμίλιας» του Μπορίς Γιέλτσιν στον ρωσικό λαό. Ο Γκουσίνσκι είχε
καταγγείλει τότε ότι το σύνολο του επιχειρηματικού κόσμου της χώρας βρισκόταν
υπό διωγμό, άλλοι όμως, ακόμη και Δυτικοί επενδυτές, χαιρέτιζαν την προσπάθεια
του Ρώσου προέδρου να πατάξει την ισχύ της οικονομικής ολιγαρχίας των
νεοπλούτων.

Πίσω από τον Γκουσίνσκι είχε βρεθεί ο ενεργειακός γίγαντας Gazprom, ο οποίος
διέθετε σημαντικό μερίδιο στην αυτοκρατορία που είχε ιδρύσει ο Γκουσίνσκι με
τη Media Most και τον είχε βοηθήσει επανειλημμένα με δάνεια. Ο Πούτιν είχε
ζητήσει δημοσίως και σε έντονο ύφος από τον πρόεδρο της Gazprom Ρεμ Βιακίρεφ
να πάψει να στηρίζει τον Γκουσίνσκι. Όταν πια ο Πούτιν έχασε την υπομονή του,
έθεσε την Gazprom υπό τον έλεγχο του κράτους. Τι άλλαξε όμως και από τη μια
μέρα στην άλλη άνθρωποι που προβάλλονταν ως τα «διαμάντια» των ρωσικών
ιδιωτικοποιήσεων έγιναν «θηράματα» των διωκτικών αρχών; Σίγουρα ο Γκουσίνσκι
έκανε κακές παρέες.

Τόσο ο πρώην μεγιστάνας Μπορίς Μπερεζόβσκι όσο και ο νυν ισχυρός άνδρας του
πετρελαϊκού κολοσσού Yukos Μιχαήλ Χοντορκόβσκι, ο πλουσιότερος άνθρωπος της
Ρωσίας, κάποια στιγμή αποφάσισαν να γυρίσουν εναντίον του προέδρου Πούτιν,
όταν διαισθάνθηκαν ότι δεν θα μπορούσαν να κερδίζουν πια όσα κέρδιζαν επί
προέδρου Γιέλτσιν.

Στις κάλπες με «όπλο» δικαιότερη κατανομή εισοδήματος

Το μαστίγιο του Πούτιν δεν χτυπάει με τον ίδιο τρόπο όλους του
πλούσιους. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Ρομάν Αμπράμοβιτς. Ο πρόεδρος
της πετρελαϊκής εταιρείας Sibneft είναι αθόρυβος, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά
την πολιτική. Προτιμάει να εκφράζεται στο γήπεδο, μπροστά σε ένα κυρίως
αγγλικό ακροατήριο, αφού η ποδοσφαιρική ομάδα που έχει αγοράσει είναι η
Τσέλσι.

«Ο Αμπράμοβιτς είναι ο πιο έξυπνος ολιγαρχικός της Ρωσίας» λένε. Ασφαλώς και
είναι, αφού δεν βρίσκεται στη φυλακή. Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, οι
σημερινοί πλουτοκράτες θα μπορούσαν να είχαν βρεθεί οποιαδήποτε στιγμή στη
φυλακή, όταν αγόραζαν τεράστια πακέτα μετοχών μεγάλων κρατικών εταιρειών με
δανεικά χρήματα και για ένα κομμάτι ψωμί.

Συμφωνία

Σε αντάλλαγμα αναλάμβαναν να εξασφαλίσουν την εκλογή του Γιέλτσιν στις
προεδρικές εκλογές του 1996. Τα δύο μεγαλύτερα τηλεοπτικά κανάλια της χώρας,
το OR του Μπερεζόβσκι και το NTV του Γκουσίνσκι είχαν αποκλείσει τους
αντιπάλους από τα στούντιό τους στον προεκλογικό αγώνα. Ακόμη και όταν ο
Βλαντίμιρ Πούτιν προαλειφόταν για την προεδρία, ίσχυε μεταξύ πλουτοκρατών και
Κρεμλίνου μια συμφωνία που έμοιαζε με την «ομερτά» της Μαφίας: πλουτοκράτες
και πολιτικοί δεν θα έμπαιναν ο ένας στα χωράφια του άλλου.

Ο πρόεδρος Πούτιν θεωρεί ότι πρώτοι «πάτησαν» τη συμφωνία οι πλουτοκράτες,
όταν ο Μπερεζόβσκι, ο Γκουσίνσκι και ο Χοντορκόβσκι έστρεψαν τα μέσα
ενημέρωσης και τα χρήματα που διέθεταν εναντίον του ιδίου προσωπικά και του
κόμματός του Ενότητα. Όμως, πέρα από αυτό, στη διάρκεια της θητείας του Πούτιν
έχει διαμορφωθεί μια νέα γραφειοκρατία στο Κρεμλίνο, η οποία επιδιώκει την
αναδιανομή της «πίτας».

Οι εκλογές

Μόλις πέντε χρόνια μετά την κρίση του 1998, που καταβύθισε το ρούβλι, η ρωσική
οικονομία έχει ανακάμψει και για πρώτη φορά φέτος είναι σε θέση να
ανταποκρίνεται στις διεθνείς δανειακές υποχρεώσεις της. Όμως, ένας σοβαρός
παράγοντας αστάθειας είναι η ανισοκατανομή του εισοδήματος: ακόμη και η απλή
πρόθεση να γίνει αυτή η κατανομή δικαιότερη, είναι ένα σίγουρο όπλο για τις
εκλογές.