Πρόσωπα Οικονομία της συμπεριφοράς

Ως οικονομολόγος, ο Στίβεν Λέβιτ δεν έχει και πολλά να πει για φόρους και
νομισματικές πολιτικές. Προτιμά να λύνει κοινωνικούς γρίφους.

Στίβεν Λέβιτ. Θέτει ασήμαντα ερωτήματα για να δώσει σημαντικές απαντήσεις

Ο Λέβιτ, 36 χρόνων, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, βρίσκεται στην
εμπροσθοφυλακή μιας τάσης στην οικονομική επιστήμη κατά την οποία η κατανόηση
της ανθρώπινης συμπεριφοράς μετρά περισσότερο από τη γνώση των μαθηματικών.
«Πολλοί νέοι οικονομολόγοι έλκονται από ένα πολύ ευρύτερο φάσμα ερωτημάτων»,
εξηγεί στους «Σάντεϊ Τάιμς». «Ο Άνταμ Σμιθ δεν σκεφτόταν αποκλειστικά για την
οικονομία. Τον ενδιέφερε πώς λειτουργούσε η κοινωνία».

Ο Λέβιτ θεωρείται ένας από τους λαμπρότερους νέους οικονομολόγους της
Αμερικής. Ως ερευνητής, δηλώνει εντελώς απολιτικός, τονίζει ότι δεν
καθοδηγείται από καμιά ιδεολογία: «Ουδέποτε επεδίωξα να έχω κάποιο μεγάλο
θέμα. Συχνά αντλώ τα θέματα της έρευνάς μου από τις εμπειρίες της ζωής μου,
από μικρές παρατηρήσεις που κάνω για τον κόσμο». Παράδειγμα: Στο Σικάγο όπου
ζει, παρατήρησε ότι πολλοί «ντίλερ» ναρκωτικών ζουν με τη μητέρα τους. Του
φάνηκε παράξενο, αφού κερδίζουν τόσα χρήματα. Διαπίστωσε όμως, με τη βοήθεια
ενός κοινωνιολόγου, πως κερδίζουν περίπου όσα και οι κατώτεροι εργαζόμενοι στα
ΜακΝτόναλντς. «Αν δει κανείς τα οικονομικά δεδομένα, διαπιστώνει ότι στη
συμμορία υπάρχει μια πολύ τυπική ιεραρχία», εξηγεί. «Ο τύπος στην κορυφή
βγάζει πολλά χρήματα και υπάρχουν πολλοί που είναι πρόθυμοι να ξεκινήσουν με
χαμηλές αποδοχές για να αποκτήσουν τη δυνατότητα να βρεθούν κάποτε στην
κορυφή. Όπως συμβαίνει και στα ΜακΝτόναλντς, όπου υπάρχει μια ιεραρχία και μια
σαφώς προσδιορισμένη σταδιοδρομία. Οι αποδοχές τους είναι σχεδόν οι ίδιες».

H πιο αμφιλεγόμενη έρευνά του αφορά τη σχέση των αμβλώσεων με την
εγκληματικότητα. Την τελευταία δεκαετία η εγκληματικότητα μειώθηκε σημαντικά
σε πολλές αμερικανικές πόλεις. Ήταν άραγε λόγω της δεξιάς πολιτικής της
«μηδενικής ανεκτικότητας» ή λόγω της αριστερής αντιμετώπισης του προβλήματος
σε κοινοτικό επίπεδο; Το 1973, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ είχε επιτρέψει
τις αμβλώσεις και ο Λέβιτ υπέθεσε πως πιθανόν να έχει σχέση το γεγονός ότι
μπορούσαν πλέον να καταφεύγουν στην άμβλωση οι φτωχές, νέες, μη προνομιούχες
ανύπαντρες μητέρες, τα παιδιά των οποίων κατέφευγαν στατιστικά συχνότερα στο
έγκλημα. «Συνέκρινα Πολιτείες με υψηλά ποσοστά αμβλώσεων στη δεκαετία του 1970
με Πολιτείες στις οποίες τα ποσοστά αυτά ήταν σχετικά χαμηλά», λέει. «Επί 15
χρόνια μετά τη νομοθεσία, τα δείγματα παρέμεναν τα ίδια, αλλά μόλις περνούσες
στις ηλικίες που διαπράττουν εγκλήματα, υπήρχε ριζική διαφοροποίηση».

Τον είπαν οπαδό της ευγονικής και ρατσιστή. «Με κακολόγησαν εξίσου αριστεροί
και δεξιοί», λέει ο Λέβιτ. «Δεν μπόρεσα να βρω τίποτα λανθασμένο στη διατριβή
του για τις αμβλώσεις και την εγκληματικότητα», λέει ένας επικριτής του. «Από
την άλλη, εξακολουθώ να μην πιστεύω λέξη απ’ όσα υποστηρίζει».