AΦIEPΩMA OΛYMΠIAKOI AΓΩNEΣ Οι χορηγίες έσωσαν τους Aγώνες

Το ελληνικό φιλότιμο ήταν το άρμα που οδήγησε τους Αγώνες στην επιτυχία

Η οικονομική θέση της Ελλάδος στα μέσα της τελευταίας δεκαετίας του περασμένου
αιώνος είναι λίγο έως πολύ γνωστή. Κατά το τελευταίο διάστημα της
διακυβερνήσεως της χώρας από τον Χαρ. Τρικούπη (1892-1895), η οικονομική της
κατάσταση παρουσιαζόταν απελπιστική. H καταστρεπτική πτώση της τιμής της
σταφίδας διεθνώς – προϊόν στο οποίο βασίζονταν οι ελληνικές εξαγωγές –
απέδειξε πόσο εύθραυστη και εξαρτώμενη ήταν. H υποβαθμισμένη αξία της
ελληνικής δραχμής είχε ως αποτέλεσμα ο μισός όγκος των κρατικών πόρων να
θυσιάζεται στην εξόφληση των εξωτερικών δανείων, παλαιά πληγή της ελληνικής
οικονομίας. Το 1893, έτος μεγάλης κρίσεως, ο Τρικούπης αναγκάσθηκε να κηρύξει
πτώχευση. H δανειοληπτική ικανότητα της χώρας ελαχιστοποιήθηκε και τα
δημοσιονομικά ετέθησαν υπό τον αναγκαστικό έλεγχο του Διεθνούς Νομισματικού
Ταμείου.

H κατάπτωση που ακολούθησε την οικονομική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που
κρίθηκαν αναγκαία, προκάλεσαν αναπόφευκτα τη νίκη του Δηλιγιαννικού κόμματος
στην εκλογική αναμέτρηση του 1895.

«OXI» ΑΠΟ TON ΤΡΙΚΟΥΠΗ

H κακή οικονομική κατάσταση του ελληνικού κράτους ήταν εκείνη που οδήγησε τον
Χαρίλαο Τρικούπη να αντιταχθεί στην ανάληψη εκ μέρους της Ελλάδος των πρώτων
Ολυμπιακών Αγώνων.

Ο Τρικούπης αντιμετωπίζοντας ρεαλιστικά την εποχή εκείνη το τραγικό οικονομικό
αδιέξοδο της χρεοκοπημένης Ελλάδος, δήλωνε ότι η περίσταση δεν ήταν πρόσφορη
για δαπανηρούς «πανηγυρισμούς», οι οποίοι θα προδιέθεταν δυσμενώς τους
πιστωτές μας. Επίσης, υπεστήριξε ότι η Ελλάς δεν διέθετε ούτε το ελάχιστο των
απαιτουμένων ποσών – τα οποία σύμφωνα με άλλους υπολογιζόταν ότι θα ανέλθουν
σε μισό εκατ. δρχ.

H στάση αυτή του πρωθυπουργού της Ελλάδος έδωσε λαβή να αρχίσει η συζήτηση επί
σχετικής προτάσεως της Βουδαπέστης ν’ αναλάβει την A’ Ολυμπιάδα, με την
ευκαιρία του εορτασμού των 1.000 χρόνων από την ίδρυση του ουγγρικού κράτους.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ

Εφ’ όσον αποκλείσθηκε οποιαδήποτε κρατική ενίσχυση, αποφασίσθηκε να γίνει
έκκληση προς τους απανταχού της Γης ευρισκομένους Έλληνες, για να επιταχυνθεί
με πανελλήνιο έρανο η επιτέλεση έργου.

Συντάχθηκε ένας πρόχειρος προϋπολογισμός δαπανών για την Ολυμπιάδα και το
ποσόν ανερχόταν στις 150.000 δρχ. Συντομότατα όμως, οι πρόχειροι
προϋπολογισμοί ανετράπησαν αφού μόνον για την στοιχειώδη διαρρύθμιση του
Σταδίου απαιτείτο ποσόν τουλάχιστον 200.000 δραχμών.

Στο μεταξύ, άλλαξε η κυβέρνηση και νέος πρωθυπουργός ανέλαβε ο Θεόδωρος
Δηλιγιάννης ο οποίος, αντιπολιτευόμενος την κυβέρνηση Τρικούπη, είχε αναλάβει
ήδη δεσμεύσεις για τη στάση που θα ακολουθούσε. Από το τέλος Ιανουαρίου 1895,
εκδόθηκε Βασιλικό Διάταγμα το οποίο ενέκρινε τη συλλογή χρηματικών εισφορών
για την τέλεση των Ολυμπιακών Αγώνων του 1896. Το διάταγμα έδινε το δικαίωμα
στην Επιτροπή να προβεί σε συλλογή χρηματικών εισφορών, προκειμένου να
αντιμετωπισθούν οι δαπάνες που θα προέκυπταν για να οργανωθούν οι Αγώνες.

«ΕΜΠΡΟΣ ΛΟΙΠΟΝ! ΦΙΛΟΤΙΜΙΑ!»

Σοβαρότατος στην εξέλιξη του οικονομικού ζητήματος ήταν ο ρόλος που
διεδραμάτισε ο Τύπος, τόσο στη διαμόρφωση των αποφάσεων όσο και στην εξέλιξη
των προσπαθειών. Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα της εφημερίδος, που
ακολουθεί: «… Εμπρός λοιπόν, αφού εν Ευρώπη, και δη ο λονδίνειος “Χρόνος”
λέγει, ότι “εχέγγυον της επιτυχίας των αγώνων είνε εκτός άλλων (το
κυριώτατον), η συναίσθησις των ελλήνων, ότι προκαλούσι την περί αυτών κρίσιν
της λοιπής Ευρώπης”. Εμπρός λοιπόν! Φιλοτιμία!…».

Μέσω των εφημερίδων έβλεπαν το φως της δημοσιότητος και διάφορες χορηγίες προς
την Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων. Παρατίθενται ορισμένα χαρακτηριστικά
δημοσιεύματα: «Ο εθνικός ευεργέτης κ. Πάγκας προσήνεγκε δρχ. 5.000 υπέρ των
ολυμπιακών αγώνων…», «… εις την εν Τεργέστη επιτροπήν υπέρ των εν Αθήναις
Ολυμπιακών αγώνων προσηνέχθησαν μέχρι τούδε τα εξής ποσά: Ιω. Οικονόμος και
υιός φρ. 1.000, Αμβ. Στέφ. Ράλλης φρ. 1.000, Ιω Καραμαγκάς φρ. 1.000, Γεώρ. X.
Κώνστας φρ. 500…».

Ο χρόνος απέδειξε ότι οι ενέργειες που έγιναν για την συλλογή χρημάτων τόσο
στο εσωτερικό όσο και στην ομογένεια του εξωτερικού, ήταν επιτυχείς.

Πρωτ’ απ’ όλα – ασκώντας την ανάλογη μέσω των νομαρχών επιρροή – απευθύνθηκαν
οργανωμένα στους δήμους μέσω επισήμων εγκυκλίων του υπουργείου Εσωτερικών.

Πενήντα οκτώ δήμοι ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση καταβάλλοντας συνολικά το
ποσόν των τριάντα χιλιάδων τριακοσίων ογδόντα τεσσάρων δραχμών και ογδόντα
λεπτών (30.384,80).

Στους 58 αυτούς περιλαμβάνονται μεγάλοι δήμοι όπως ο δήμος Αθηναίων
καταβάλλοντας το μεγαλύτερο από τους υπόλοιπους ποσόν των 10.000 δρχ. αλλά και
ο ασθενέστερος – από οικονομικής απόψεως – δήμος Νέων Ψαρών με 100 δρχ. Κάθε
δήμος προσέφερε ό,τι μπορούσε ανάλογα με την οικονομική του δυνατότητα. Δεν
έλειψαν οι δήμοι Πλαταιών και Μεσσαπίων με 25 δραχμές αλλά και ο δήμος Λαυρίου
με 3.000 δρχ.

Τα περισσότερα χρήματα κατατέθηκαν από τους Έλληνες του εξωτερικού. Όπου
υπήρχε Ελληνισμός σχηματίσθηκε ανάλογη επιτροπή η οποία, αφού συγκέντρωνε τα
χρήματα, τα έστελνε στην Αθήνα.

Όσον αφορά τους επώνυμους και τους ευκατάστατους Έλληνες απαντά κανείς τα πιο
γνωστά ονόματα του περασμένου αιώνος, αρχής γενομένης από τον Κοργιαλένειο
(5.000 δρχ.), τον Συγγρό (10.000 δρχ.), τον εθνικό ήρωα Κων/νο Μάνο (10.000
δρχ.) και τον Δ. Βικέλα (100 δρχ.) έως τον Φωκίωνα Νέγρη (200 δρχ.), τον Ο.
Μαρασλή (9.445 δρχ.), τον διάδοχο Κωνσταντίνο (5.000 δρχ.), και τον Τιμολέοντα
Φιλήμονα (100 δρχ.). Ανάλογα με τις δυνατότητές τους προσέφεραν και οι
γυμναστικοί σύλλογοι Πατρών (100 δρχ.), Κερκύρας (100 δρχ.), διάφορες
στρατιωτικές μονάδες και στρατιωτικοί, εταιρείες, ελληνικά προξενικά γραφεία,
καθηγητές και η σύγκλητος του Πανεπιστημίου κ.λπ.