Πληρώνουμε χρυσάφι για λίγες παραπάνω βιταμίνες

Ελάχιστοι Έλληνες βάζουν βιολογικά προϊόντα στο καθημερινό τους τραπέζι.
Αρκετοί μάλιστα δεν γνωρίζουν καν την ύπαρξή τους! Τόσο οι ίδιοι οι
καταναλωτές όσο και οι ειδικοί επιστήμονες τούς καταλογίζουν και «υπέρ» και
«κατά».

Αντωνία Τριχοπούλου: Ευκαιρία για νέες καλλιέργειες…

H κ. Αντωνία Τριχοπούλου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Διατροφής στο Πανεπιστήμιο
Αθηνών, σημειώνει στα «NEA» ότι η διαφορά στη θρεπτική αξία των βιολογικών
προϊόντων είναι αμελητέα σε σχέση με τα συμβατικά, αλλά προσθέτει ότι η
καλλιέργειά τους ταιριάζει στο «αγροτικό προφίλ» της χώρας μας η οποία δεν
διαθέτει μεγάλες εκτάσεις και προσφέρεται για τέτοιες καλλιέργειες.

Και ενώ δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί πλήρως ότι είναι πιο θρεπτικά ή πιο…
νόστιμα, τα βιολογικά προϊόντα καλλιεργούνται χωρίς την προσθήκη χημικών
ουσιών και τυποποιούνται χωρίς συντηρητικά. Έχουν, όπως αναφέρουν οι
επιστήμονες, το πλεονέκτημα ότι δεν επιβαρύνουν ούτε τον ανθρώπινο οργανισμό
ούτε βέβαια το περιβάλλον με βλαπτικές ουσίες.

Απ’ την άλλη, όπως σε όλον τον κόσμο, οι τιμές των βιολογικών προϊόντων είναι
και στη χώρα μας πολλαπλάσιες από αυτές των συμβατικών. Και, σύμφωνα με τους
ειδικούς, οι καταναλωτές έχουν ακόμη αρκετή δυσπιστία ως προς την πιστοποίηση
ποιότητας αυτών των προϊόντων.

Όπως και να ‘χει, όλοι συμφωνούν ότι η χώρα μας παραμένει τελευταία της
Ευρώπης στις βιοκαλλιέργειες ενώ έχει ακόμη αρκετή δουλειά στον τομέα της
τεχνογνωσίας. Παράλληλα, τα κίνητρα για τους βιοκαλλιεργητές είναι προς το
παρόν ελάχιστα σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σοφία Καραμάνου. Βρήκα πληροφορίες στο Οικολογικό Κίνημα της Ιταλίας

Ένας στους πέντε αγνοεί… Μόλις το 8,4% των Ελλήνων αγοράζει βιολογικά
προϊόντα και μάλιστα όχι σε καθημερινή βάση. Όπως προκύπτει από έρευνα που
πραγματοποίησε το Εθνικό Κέντρο Αγροτικών Ερευνών (ΕΘΙΑΓΕ), επτά στους δέκα
Έλληνες γνωρίζουν μεν την ύπαρξη των βιολογικών προϊόντων, αλλά εξακολουθούν
να προτιμούν τα συμβατικά. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, το 18,5% των κατοίκων της
χώρας μας δηλώνουν ότι δεν έχουν καν ακούσει τον όρο βιολογικό!

Σύμφωνα με την έρευνα, από αυτούς που προτιμούν τα βιολογικά για τη διατροφή
τους, οι περισσότεροι τα αγοράζουν μία φορά τον μήνα ή και σπανιότερα. Μόλις
το 0,7% τα αγοράζει συχνότερα από μία φορά την εβδομάδα.

Στην πρώτη θέση των προτιμήσεων των Ελλήνων καταναλωτών βρίσκονται οι
βιολογικές ντομάτες και ακολουθούν τα υπόλοιπα λαχανικά και το λάδι. Στις
τελευταίες θέσεις, και με μεγάλη διαφορά, βρίσκονται τα φρούτα. Σύμφωνα με τα
αποτελέσματα της έρευνας, οι βασικοί λόγοι για τους οποίους οι καταναλωτές
επιλέγουν τα βιολογικά τρόφιμα είναι κατά σειρά το ότι είναι υγιεινά (94,8%),
φιλικά προς το περιβάλλον (94,8%), ανώτερα ποιοτικά (93,8%) και γευστικότερα
(86,9%) από τα συμβατικά τρόφιμα.

H δυσκολία στο να τα βρουν (μικρή διαθεσιμότητα) είναι ο βασικός λόγος που
προβάλλουν οι καταναλωτές οι οποίοι δεν αγοράζουν βιολογικά προϊόντα, με
ποσοστό 80,6%. Τέσσερις στους δέκα δηλώνουν επίσης ότι το κόστος είναι
απαγορευτικό. Επιπλέον, σε ποσοστό 29% δηλώνουν ευχαριστημένοι από τα
συμβατικά προϊόντα και άρα δεν έχουν λόγο να στραφούν στα βιολογικά.

Ποιοι αγοράζουν περισσότερο. H έρευνα πραγματοποιήθηκε με ερωτηματολόγια
σε 1.612 Έλληνες, από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, την ηπειρωτική χώρα, την
Κρήτη και την Εύβοια.

Όπως εξηγεί στα «NEA» ο κ. Θανάσης Κρυστάλλης, ερευνητής στο Εθνικό Ίδρυμα
Αγροτικής Έρευνας, «οι καταναλωτές βιολογικών προϊόντων εμφανίζουν υψηλότερο
μορφωτικό και εισοδηματικό επίπεδο από εκείνους που αν και είναι ενήμεροι για
τα βιολογικά προϊόντα, αγοράζουν συμβατικά. Επιπλέον παρουσιάζουν έντονο
ενδιαφέρον για θέματα περιβαλλοντικής ασφάλειας. Σχετικά με τις διαιτητικές
τους συνήθειες, εμφανίζονται ευαισθητοποιημένοι σε θέματα υγιεινής διατροφής».
Αντίθετα, οι καταναλωτές που δεν γνωρίζουν τα βιολογικά προϊόντα φαίνεται να
εμφανίζουν ένα σημαντικά κατώτερο μορφωτικό επίπεδο. «Επιπλέον, οι μη ενήμεροι
για τα βιολογικά προϊόντα είναι οι πιο αφοσιωμένοι τηλεθεατές και οι πιο
σπάνιοι αγοραστές εφημερίδων και περιοδικών».

Τα θρεπτικά συστατικά. «Είναι μια καλή ευκαιρία η διάδοση της καλλιέργειας
των βιολογικών προϊόντων για αλλαγή της αγροτικής πολιτικής της χώρας μας»,
αναφέρει η κ. Αντωνία Τριχοπούλου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Προληπτικής
Ιατρικής και Διατροφής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.

H κ. Τριχοπούλου δεν συζητά για την απουσία φυτοφαρμάκων από τα βιολογικά
προϊόντα: «Θα ήταν σα να δεχόμαστε ότι στη χώρα μας δεν γίνεται κανένας
έλεγχος και ότι όλα τα υπόλοιπα προϊόντα περιέχουν φυτοφάρμακα, πάνω από τα
επιτρεπόμενα όρια».

Όσο για τη διατροφική τους αξία, η ίδια επισημαίνει ότι «έχει διαπιστωθεί ότι
τα βιολογικά προϊόντα – τα λαχανικά και τα φρούτα – έχουν λίγο μεγαλύτερη
περιεκτικότητα σε βιταμίνες, ιχνοστοιχεία και άλλα θρεπτικά συστατικά. Αν όμως
πρόκειται για 1 – 2 μιλιγκράμ παραπάνω, δεν θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα
βιολογικά προϊόντα είναι πιο θρεπτικά, σε σχέση με τα υπόλοιπα».

Οι βιοκαλλιεργητές. Τα ερευνητικά προγράμματα και η εκπαίδευση στον
τομέα παραγωγής των οικολογικών προϊόντων βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο
στη χώρα μας, γεγονός που δυσχεραίνει τους Έλληνες βιοκαλλιεργητές, καθώς δεν
έχουν την κατάλληλη συμβουλευτική υποστήριξη. «Όταν ζήτησα πληροφορίες από το
Τμήμα Μελισσοκομίας του υπουργείου Γεωργίας, ουδείς γνώριζε για τον
συγκεκριμένο τομέα. Απευθύνθηκα, λοιπόν, για πληροφορίες στο Οικολογικό Κίνημα
της Ιταλίας», λέει η κ. Σοφία Καραμάνου, η οποία ασχολείται τα τελευταία 10
χρόνια με τη βιολογική μελισσοκομία.

Το Τμήμα Βιολογικής Γεωργίας, το οποίο λειτουργεί στο TEI των Ιονίων Νήσων από
το 1999, είναι το μοναδικό που λειτουργεί στη χώρα μας. Όπως λέει στα «NEA» ο
κ. Γιάννης Σαμαράς, προϊστάμενος του Τμήματος και διδάκτορας Βιολογίας, οι
Έλληνες γεωργοί απέχουν σε μεγάλο ποσοστό από τις βιολογικές μεθόδους, καθώς
δεν υπάρχει επαρκής ενημέρωση και επικρατούν λανθασμένες αντιλήψεις για την
παραγωγή βιολογικών προϊόντων. Οι απόφοιτοι τεχνολόγοι γεωπόνοι με ειδίκευση
στη βιολογική γεωργία θα μπορούν, μεταξύ άλλων, να πληροφορήσουν σωστά τους
Έλληνες καλλιεργητές για τον συγκεκριμένο τομέα και να τους προσφέρουν τεχνική υποστήριξη.

Ούτε το 1% των αγροτικών εκτάσεων δεν χρησιμοποιείται για βιολογικές καλλιέργειες

Τελευταία και καταϊδρωμένη είναι η Ελλάδα στον τομέα των βιολογικών προϊόντων.
Μόλις το 0,91% του συνόλου των αγροτικών εκτάσεων αξιοποιούνται σε βιολογικές
καλλιέργειες, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΗΩ (Οργανισμός Πιστοποίησης
Βιολογικών Προϊόντων). Όπως εξάλλου προκύπτει από τα στοιχεία της Eurostat,
μόνο το 0,2% του συνόλου των γεωργών επιδίδονται σε βιολογικές καλλιέργειες.

Όπως επισημαίνει ο κ. Σωκράτης Ζαμπέτογλου, συντονιστής επικοινωνίας του ΔΗΩ
οι Έλληνες βιοκαλλιεργητές επιδοτούνται μόνο για τα πέντε πρώτα χρόνια, ενώ
την ίδια στιγμή στην Ιταλία και στη Γερμανία οι επιδοτήσεις ανανεώνονται κάθε
πενταετία. Επιπλέον έχει καθιερωθεί πλαφόν στις επιδοτήσεις, καθώς σε κάθε
νομό επιδοτούνται μόνο 2.000 στρέμματα βιοκαλλιεργειών.

Ο ανταγωνισμός με τα συμβατικά προϊόντα αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για
τους βιοκαλλιεργητές. Χωρίς την κατάλληλη προώθηση των οικολογικών προϊόντων
και τη δημιουργία προτύπων αγορών, δεν είμαστε σε θέση να τους
ανταγωνιστούμε», λέει ο κ. Σίμος Καλιμτζόγλου, βιοκαλλιεργητής.

Τι γίνεται στην Ευρώπη. Στην Ιταλία το 70% των τροφίμων που
καταναλώνουν οι μαθητές του νηπιαγωγείου στο σχολείο είναι βιολογικά. Επιπλέον
στην ίδια χώρα έχει επιβληθεί περιβαλλοντικός φόρος 0,5 στα φυτοφάρμακα και τα
έσοδα που συγκεντρώνονται επενδύονται στον τομέα της βιολογικής γεωργίας.
Αντίστοιχα στη Γερμανία οι βρεφικές τροφές που διατίθενται στην αγορά είναι
μόνο βιολογικές, ενώ ταυτόχρονα συνιστάται στους γονείς να προτιμούν
οικολογικά προϊόντα.

H στροφή των νέων καλλιεργητών στον τομέα της παραγωγής βιολογικών προϊόντων
είναι φαινόμενο απόλυτα κατανοητό, καθώς οι νέοι είναι πιο ανοιχτοί σε μη
συμβατικές μεθόδους καλλιέργειας. Επιπλέον είναι πιο ευαισθητοποιημένοι σε
θέματα προστασίας του περιβάλλοντος και υγιεινής διατροφής, εξηγεί στα «NEA» ο
κ. Κώστας Διαμαντόπουλος, υπεύθυνος τμήματος πιστοποίησης της ΒΙΟΕΛΛΑΣ.

Γιατί πωλούνται ακριβότερα

Οι τιμές των βιολογικών προϊόντων είναι διεθνώς ακριβότερες από τις τιμές των
«συμβατικών». Οι τελικές τιμές που πληρώνει ο καταναλωτής για το βιολογικό
προϊόν μεγεθύνονται από το σημαντικά υψηλότερο κόστος διανομής. Στις οργανικές
καλλιέργειες απαιτείται περισσότερη εργασία. H απαιτούμενη εργασία εξαρτάται
βέβαια από τον βαθμό εκβιομηχάνισης. Για παράδειγμα έρευνα έδειξε για τις
πατάτες, το ξερίζωμα των ζιζανίων με το χέρι στις βιοκαλλιέργειες απαιτεί 100
περισσότερες ώρες τον χρόνο ανά εκτάριο.

Συχνά οι βιοκαλλιεργητές για να καλύψουν τη διαφορά ποσοστού κέρδους
αναλαμβάνουν οι ίδιοι την επεξεργασία και διάθεση των προϊόντων τους,
αυξάνοντας ακόμη περισσότερο τις ώρες εργασίας.

Και στην Ελλάδα τα βιολογικά προϊόντα είναι σαφώς πιο ακριβά. Στα όσπρια και
στα ζυμαρικά οι τιμές είναι σχεδόν διπλάσιες. Στα μήλα, στα πορτοκάλια, στα
λαχανικά, στο αλεύρι, στον τοματοπελτέ η διαφορά αρχίζει από 4 ευρώ και μπορεί
να φτάσει ακόμα και τα 25 (!!). «Τα βιολογικά λαχανικά και φρούτα είναι πιο
πλούσια από τα συμβατικά σε μεταλλικά άλατα, σε βιταμίνες, σε πρωτεΐνες και
βέβαια σε γεύση. Και η πελατεία είναι δυναμική και διαρκώς αυξανόμενη», λέει ο
κ. Μιχάλης Κουλουρούδης, ιδιοκτήτης καταστήματος με βιολογικά προϊόντα. Στην
Ελλάδα τα βιολογικά προϊόντα ελέγχονται και φέρουν στη συσκευασία τους την
ετικέτα πιστοποίησης.

H Μονή Τοπλού πρωτοπορεί στις βιολογικές καλλιέργειες

Ο ηγούμενος της Μονής Τοπλού (στη Σητεία της Κρήτης) μοναχός Φιλόθεος – κατά
κόσμον Θεόφιλος Σπανουδάκης – από τους πρωτοπόρους της βιοκαλλιέργειαςΠαρόλο
που οι Έλληνες γεωργοί δεν έχουν εκδηλώσει έντονο ενδιαφέρον για τη βιολογική
γεωργία, δεκάδες ελληνικά μοναστήρια δημιουργούν την εξαίρεση: στις εκτάσεις
τους καλλιεργούνται και παράγονται βιολογικά προϊόντα.

Από το 1997 ο ηγούμενος Θεόφιλος Σπανουδάκης και οι μοναχοί της Μονής Τοπλού
στη Σητεία της Κρήτης δραστηριοποιούνται στον τομέα της βιοκαλλιέργειας
αμπελιού, ενώ με την πρωτοβουλία του ηγουμένου συστήθηκε και ομάδα
βιοκαλλιεργητών ελαιολάδου, που σήμερα αριθμεί συνολικά 50 παραγωγούς.

Πέρυσι παράχθηκαν και εμφιαλώθηκαν 10.000 φιάλες ερυθρού βιολογικού οίνου και
12.000 λευκού, ενώ ετησίως παράγονται 150 τόνοι βιολογικού λαδιού εξαιρετικής
ποιότητας.

* Στις εκτάσεις της Μονής του Οσίου Λουκά, που βρίσκεται στην πλαγιά του
Ελικώνα, αναπτύσσονται και αποδίδουν 2.500 ελαιόδεντρα. Το λάδι που παράγεται
καλύπτει αρχικά τις ανάγκες της Μονής και της φιλοξενίας, μεγάλο μέρος δίνεται
για ελεημοσύνη και το υπόλοιπο διατίθεται στο εμπόριο. «H βασική μας αρχή
είναι η ορθολογιστική αξιοποίηση της φύσης που υποδηλώνει τον σεβασμό μας προς
το περιβάλλον», εξηγεί στα «NEA» ο πατήρ Χρύσανθος.