TPITH AΠOΨH Πρύτανης: νέος πολιτικός θεσμός

Είναι η τρίτη επιφυλλίδα μου σήμερα για το ίδιο ζήτημα (οι δύο προηγούμενες: 3
και 18 Ιουνίου 2003). Κεντρική παρατήρησή μου, την οποία προσπαθώ να
τεκμηριώσω και να ερμηνεύσω, είναι ότι με επίκεντρο τη θέση του πρύτανη
διαμορφώνονται, γρήγορα και με σαφήνεια, οι προϋποθέσεις για τη μετατροπή ενός
υψίστου αξιώματος σε επάγγελμα πολιτικού τύπου.

Και αυτό, χωρίς οποιαδήποτε συνδρομή ή συμμετοχή Πολιτείας και κομμάτων – ίσως
και εναντίον τους: πρόκειται για απόληξη ενδοπανεπιστημιακών διαδικασιών, για
αποτέλεσμα που παράγεται εντός του Πανεπιστημίου και έχει να κάνει με ειδικές
χρήσεις του θεσμικού πλαισίου, με μετάλλαξη του περιεχομένου και του ρόλου της
γνώσης, στα επίπεδα παραγωγής και προσφοράς της, και με ανατροπή των
συνολικότερων σχέσεων που διαμορφώθηκαν από τις αρχές της δεκαετίας του 1980
και άντεξαν το πολύ 15 χρόνια.

Γι’ αυτές τις ενδοπανεπιστημιακές διεργασίες θα χρειαστεί μια άλλη επιφυλλίδα,
τουλάχιστον μία, γιατί σήμερα πρέπει να ασχοληθώ με αυτό που μου επιβάλλει ο
τίτλος. Ένα από τα γεγονότα που τεκμηριώνουν το νέο πρόσωπο του πρύτανη ως
πολιτικής οντότητας, από την οποία έχει εξαιρεθεί η ακαδημαϊκή ιδιότητα που
ξέραμε ότι είναι η κύρια. Ιδού ένα δείγμα. Πρύτανης πρότεινε και η Σύγκλητος
ενέκρινε «χρονοδιάγραμμα θερινών διακοπών για το τρέχον ακαδημαϊκό έτος
(2002-2003)»· το σχετικό απόσπασμα των Πρακτικών της Συγκλήτου (Συνεδρία της 6
Ιουνίου 2003) διανεμήθηκε σε όλο το επιστημονικό και βοηθητικό – όχι στο
διοικητικό – προσωπικό.

Επανέρχομαι. H απόφαση ορίζει λοιπόν ότι οι «θερινές διακοπές» στο
Πανεπιστήμιο αρχίζουν την 1η Ιουλίου και τελειώνουν στις 31 Αυγούστου· ότι,
όμως, αν εξακολουθούν να υπάρχουν διοικητικές εκκρεμότητες, επιτρέπεται να
ολοκληρωθούν, αν έτσι κρίνει ο πρόεδρος του Τμήματος, έως το τέλος Ιουλίου·
και ότι κατά τη διάρκεια των «θερινών διακοπών» το διδακτικό προσωπικό μπορεί
να απουσιάζει χωρίς να ζητήσει άδεια. Λέγονται και άλλα. Γιατί αυτό
τεκμηριώνει το ζητούμενό μου και, εν πάση περιπτώσει, γιατί είναι θέμα για
επιφυλλίδα; Εξηγώ λοιπόν. H έννοια – και το πράγμα – των θερινών διακοπών στη
θεσμική λειτουργία του Πανεπιστημίου δεν υπάρχει· ούτε ζήτημα κανονικής
άδειας, όπως την ξέρουμε από άλλες κατηγορίες εργαζομένων. Κανένας νόμος δεν
έχει προβλέψει θερινές διακοπές στο Πανεπιστήμιο. Ο νόμος του 1932 για το
Πανεπιστήμιο ορίζει ότι το ακαδημαϊκό έτος αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου και
λήγει στις 31 Αυγούστου του επόμενου έτους (άρθρο 14). Ορίζει τις ημερομηνίες
έναρξης και λήξης των διακοπών Χριστουγέννων και Πάσχα και απαγορεύει κάθε
ακαδημαϊκή δραστηριότητα σ’ αυτά τα χρονικά διαστήματα, εκτός και αν λήγει η
προθεσμία για την ολοκλήρωση κάποιας διαδικασίας (ίδιο άρθρο). Για θερινές
διακοπές λόγος δεν γίνεται πουθενά. Ο νόμος 1268/1982, ο γνωστός
Νόμος-Πλαίσιο, δεν κάνει λόγο ούτε για χριστουγεννιάτικες και πασχαλινές
διακοπές – φυσικά, ισχύουν οι ορισμοί του νόμου του 1932, αφού δεν τους
καταργεί – και επαναλαμβάνει την ίδια διάρκεια του ακαδημαϊκού έτους (άρθρο
25). Αυτό που κάνει αυτός ο νόμος είναι να ορίζει τη διάρκεια των μαθημάτων
και των εξετάσεων για κάθε εξάμηνο. Προκύπτει λοιπόν απ’ αυτό ότι σε πολλές
πανεπιστημιακές μονάδες και πολλές φορές – όχι παντού και πάντα – κατά τον
Ιούλιο και τον Αύγουστο δεν γίνονται μαθήματα, ούτε εξετάσεις. Αυτό, ο
πρύτανης το μετέτρεψε σε «θερινές διακοπές» για τους πανεπιστημιακούς.

Τι συμβαίνει; παρανόμησε ο πρύτανης όταν έκανε τη σχετική εισήγηση; παρανόμησε
η Σύγκλητος που τη μετέτρεψε σε απόφασή της; ή, έστω, παρέκαμψαν τον νόμο;
Κατά τη γνώμη μου, ούτε το ένα ούτε το άλλο συνέβη· ούτε ως πράξη ούτε ως
πρόθεση: δεν έχουμε να κάνουμε με παρανομία με την τρέχουσα έννοια του όρου.
Έχουμε, όμως να κάνουμε, κατά την οπτική μου, με θεσμικού τύπου παρέμβαση –
και δοκιμή παράλληλης λειτουργίας – ενός νέου αυτόνομου κέντρου εξουσίας
πολιτικού τύπου· έχουμε να κάνουμε με μια «δήλωση» για την ανάδειξη ενός νέου
τύπου εξουσιαστικού υποκειμένου, του πρύτανη, ως πολιτικής οντότητας, η οποία
«νομοθετεί» κιόλας, αφού ρυθμίζει κάτι που εμμέσως υποδεικνύει ότι όφειλε να
το είχε ρυθμίσει ο Νόμος, η Πολιτεία δηλαδή. Αυτό για ένα λόγο: να σημάνει τον
νέο πρύτανη· τον καθόλου ακαδημαϊκό· την αυτονομημένη από το κόμμα και την
Πολιτεία νέα εξουσία.

Υπάρχει και ένα ακόμη γεγονός που τεκμηριώνει όσα λέγονται εδώ και είναι
παράλληλο με το παραπάνω· ο ίδιος πρύτανης πρότεινε στις Γενικές Συνελεύσεις
των Τμημάτων να μη γίνουν εξετάσεις στις 19, 20 και 23 Ιουνίου, τώρα για να
διευκολυνθούν όσοι θέλουν να μεταβούν στη Θεσσαλονίκη και να λάβουν μέρος στην
Αντισύνοδο. Έτσι ακριβώς! Φυσικά οι Γ.Σ. ενέκριναν – τι, να φανεί ότι είναι με
την παγκοσμιοποίηση; ντροπή! Και έτσι, οι εξετάσεις που θα τελείωναν, ας
πούμε, στις 10 Ιουλίου, τώρα θα τελειώσουν στις 15 και η διόρθωση των γραπτών
στις αρχές Αυγούστου – πάνε οι «θερινές διακοπές» του πρύτανη! Επιπλέον, αν
κάποιος θέλει να καταλάβει τι σημαίνει εξετάσεις με θερμοκρασίες Ιουλίου, δεν
έχει παρά να κάνει μια βόλτα σε αίθουσες οποιουδήποτε Πανεπιστημίου, στο
μέγαρο της οδού Σόλωνος για παράδειγμα.

Σε απορία που διατύπωσαν πανεπιστημιακοί, πώς είναι δυνατόν πρύτανης να
υποδεικνύει ευθέως συμμετοχή σε τέτοιες εκδηλώσεις, η αυθόρμητη απάντηση ήταν
ότι και η ΑΔΕΔΥ κήρυξε 24ωρη απεργία για τον ίδιο λόγο. Είμαστε δηλαδή έτοιμοι
να αναγνωρίσουμε στον πρύτανη συνδικαλιστικού, πολιτικού δηλαδή, τύπου
αρμοδιότητες· πολύ περισσότερο που το συνδικαλιστικό όργανο των
πανεπιστημιακών, η ΠΟΣΔΕΠ, δεν έπραξε το καθήκον του!

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών