Στο μικροσκόπιο μπαίνει η προληπτική μαστογραφία

Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται στις εξελιγμένες διαγνωστικές
εξετάσεις, ελπίζοντας ότι θα ανιχνευθούν και θα θεραπευτούν εγκαίρως
προβλήματα όπως η στεφανιαία νόσος και ο καρκίνος, παρά τις προειδοποιήσεις
από τους γιατρούς ότι δεν είναι βέβαιο πως τα οφέλη τους υπερκαλύπτουν τους
πιθανούς κινδύνους.

Προληπτική μαστογραφία. Αν όλες οι Ελληνίδες έκαναν μαστογραφία κάθε 2 ή 3 χρόνια μετά τα 45 τους, η θνητότητα από καρκίνο του μαστού θα μειωνόταν μόνο κατά 25%

Όπως αναφέρει η βρετανική εφημερίδα «The Independent», η νέα εξέταση που
αμφισβητείται από τους ειδικούς είναι η προληπτική μαστογραφία και το ερώτημα
που τίθεται είναι αν σώζει ζωές ή απλώς οδηγεί σε αχρείαστες επεμβάσεις και
θεραπείες.

Το ερώτημα θέτει άρθρο της «Βρετανικής Ιατρικής Επιθεώρησης», το οποίο
επισημαίνει ότι οι γυναίκες καλούνται να κάνουν μαστογραφία χωρίς να έχουν
κατανοήσει πλήρως τα οφέλη και τους ενδεχόμενους κινδύνους, δηλαδή τις
σωματικές, συναισθηματικές, κοινωνικές, οικονομικές και ψυχολογικές συνέπειες
της εξέτασης.

Όπως εξηγούν οι συγγραφείς του άρθρου, στόχος της προληπτικής μαστογραφίας
είναι η μείωση της θνητότητας από καρκίνο του μαστού. Ωστόσο, «για να
αποφευχθεί ένας θάνατος από καρκίνο του μαστού πρέπει να ελέγχονται επί 14
χρόνια 1.224 γυναίκες ηλικίας 40 έως 74 ετών», γράφουν, διάστημα κατά το οποίο
δεκάδες άλλες θα έχουν βιώσει την αγωνία και θα έχουν κάνει εγχειρήσεις και
μαστεκτομές για όγκους που είτε θα αποδεικνύονταν καλοήθεις, είτε δεν είναι
επιθετικοί, άρα δεν χρειαζόταν να αφαιρεθούν.

Σύμφωνα με την «Independent», ο πόλεμος για τα οφέλη των τσεκ απ πιθανότατα θα
μεγαλώσει, καθώς ολοένα και περισσότερες κλινικές προσφέρουν ολόσωμες
τομογραφίες και ειδικές διαγνωστικές εξετάσεις, υποσχόμενες τον «τέλειο έλεγχο
της υγείας», με το σκεπτικό ότι «δεν ξέρεις τι υπάρχει μέσα, αν δεν
κοιτάξεις».

Προβληματισμός

H τακτική του «ελέγχου για παν ενδεχόμενο» προβληματίζει τους ειδικούς, διότι
σχεδόν όλοι οι άνθρωποι έχουν κάτι παθολογικό – το ερώτημα είναι τι είναι αυτό
και αν πρέπει να αντιμετωπισθεί.

«Τα οφέλη των διαγνωστικών εξετάσεων είναι μικρότερα από όσο νομίζει ο
κόσμος», λέει ο κ. Δημήτριος Τριχόπουλος, καθηγητής Επιδημιολογίας στα
Πανεπιστήμια Αθηνών και Χάρβαρντ. «Αν διαγνωσθεί μια ασθένεια στο πλαίσιο του
τσεκ απ δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα σωθεί ο ασθενής. Ούτε σημαίνει ότι
οπωσδήποτε θα πεθάνει όποιος δεν κάνει τσεκ απ και η ασθένεια διαγιγνώσκεται
μετά την εκδήλωση συμπτωμάτων».

Στην πραγματικότητα, αν όλες οι Ελληνίδες έκαναν μαστογραφία κάθε 2 ή 3 χρόνια
μετά τα 45 τους, η θνητότητα από καρκίνο του μαστού θα μειωνόταν μόνο κατά
25%. Τι σημαίνει αυτό; «Ότι υπάρχουν τρεις κατηγορίες γυναικών», απαντά ο κ.
Τριχόπουλος. «Αυτές που ανεξάρτητα από το αν κάνουν ή όχι μαστογραφία θα πάνε
άσχημα ή θα πάνε καλά και εκείνες που θα πέθαιναν εάν δεν έκαναν μαστογραφία».
Επειδή, λοιπόν, δεν ξέρουν οι γιατροί ποια γυναίκα ανήκει σε ποια κατηγορία,
«συνιστούμε σε όλες μαστογραφία, και ας ξέρουμε πως μόνον η μία στις τέσσερις
θα ωφεληθεί».

Το τεστ Παπανικολάου

Ανάλογη είναι η κατάσταση και με τις άλλες διαγνωστικές εξετάσεις. «Δεν
υπάρχει πανάκεια στην Ιατρική», λέει ο κ. Τριχόπουλος. «Καμία εξέταση δεν
είναι σωτήρια για όλους ανεξαιρέτως τους ασθενείς. H πιο σωτήρια εξέταση που
έχουμε, το τεστ Παπανικολάου, εκτιμάμε ότι ωφελεί το 65% των γυναικών. Όλες οι
άλλες, συμπεριλαμβανομένων των εξετάσεων για την καρδιά, μάλλον προς το 25%
της μαστογραφίας τείνουν παρά προς το 65% του Παπ».

Διαγνωστικές εξετάσεις

* Τράχηλος H εξέταση στο μικροσκόπιο δείγματος κυττάρων από τον τράχηλο
της μήτρας μπορεί να αποκαλύψει πρώιμες αλλοιώσεις, οι οποίες ενδέχεται να
εξελιχθούν σε καρκίνο.

* Μαστός H μαστογραφία μπορεί να αποκαλύψει ογκίδια (καλοήθη ή κακοήθη)
στους μαστούς.

* Καρδιά Οι εξετάσεις αίματος μετρούν τη χοληστερόλη, το
ηλεκτροκαρδιογράφημα καταγράφει τον καρδιακό ρυθμό και η στεφανιαιογραφία
αποκαλύπτει την κατάσταση των στεφανιαίων αρτηριών.

* Έντερα Ο έλεγχος των κοπράνων για μη ορατά ίχνη αίματος μπορεί να
ανιχνεύσει ενδείξεις καρκίνου. H εξέταση με ενδοσκόπιο μπορεί να αποκαλύψει
πολύποδες (μικρούς όγκους του εντερικού τοιχώματος που ενδέχεται να εξελιχθούν
σε καρκίνο).

* Ωοθήκες Το υπερηχογράφημα (από τον κόλπο ή με πίεση στην κοιλιά), σε
συνδυασμό με εξετάσεις αίματος, μπορεί να αποκαλύψει πρώιμες ενδείξεις
καρκίνου.

* Προστάτης Μια εξέταση αίματος και η εξέταση του προστάτη από το
έντερο είναι δυνατόν να ανιχνεύσουν καρκίνο του οργάνου.

* Πνεύμονες Οι ακτινογραφίες μπορούν να ανιχνεύσουν οζίδια, τα οποία
ενδέχεται να είναι πρώιμοι όγκοι.

* Οστά H μέτρηση της οστικής πυκνότητας μπορεί να παράσχει πρώιμες
ενδείξεις για οστεοπόρωση.