Tο φάντασμα στην ντάτσα…

Με 50 δολάρια τη νύχτα μπορεί κανείς να κοιμηθεί στο αγαπημένο εξοχικό
σπίτι του Στάλιν, την ντάτσα του, στην Αμπχαζία. Θα κοιμόταν και ο
ανταποκριτής του BBC, αλλά ας όψονται το μικρό κρεβάτι και το φάντασμα…

Ο Ιωσήφ Στάλιν με τη σύζυγό του και φίλους του σε πικνίκ το 1930. Τα καλοκαίρια του τα περνούσε στην Αμπχαζία

Πάνε δέκα χρόνια από τότε που η Αμπχαζία αποσπάστηκε από τη Γεωργία και κήρυξε
την ανεξαρτησία της. H περιοχή αυτή, στην οποία τα όρη του Καυκάσου συναντούν
τη θάλασσα, δεν έχει αναγνωριστεί ως κράτος από κανέναν, με αποτέλεσμα ο λαός
της να ζει εδώ και μία δεκαετία αποκομμένος από τον υπόλοιπο κόσμο. Τα σύνορα
είναι κλειστά στο μεγαλύτερο μέρος τους, η οικονομία ασφυκτιά κάτω από ένα
διεθνές οικονομικό εμπάργκο. Αλλά αυτός ο ξεχασμένος τόπος ήταν κάποτε από
τους αγαπημένους τόπους διακοπών του Ιωσήφ Στάλιν.

Για 50 δολάρια

Ο ανταποκριτής του BBC στην Αμπχαζία, Ντάμιαν Γκραμάτικας, έφτασε στην ντάτσα
με ένα μινιμπάς, ανεβαίνοντας ένα δρόμο γεμάτο στροφές-φουρκέτες μέσα σ’ ένα
δάσος από κυπαρίσσια. Το όχημα σταμάτησε μπροστά σ’ έναν τεράστιο τοίχο με μια
επιβλητική πύλη. Ένας στρατιώτης εμφανίστηκε κοιτώντας φιλύποπτα. “Εδώ είναι η
ντάτσα του Στάλιν;”, ρώτησε ο δημοσιογράφος. “Ναι”, γρύλισε ο φρουρός και
εξαφανίστηκε. Το αγαπημένο εξοχικό του Στάλιν ανήκει τώρα στην κυβέρνηση της
Αμπχαζίας και είχε ακουστεί πως μπορεί κάποιος να το νοικιάσει. H Αμπχαζία
πάσχει τόσο από έλλειψη μετρητών, ώστε για 50 δολάρια τη βραδιά μπορεί κανείς
να έχει την κατοικία μόνο για τον εαυτό του. Έπειτα από 45 λεπτά, ο στρατιώτης
επέστρεψε και έκανε νόημα στους επισκέπτες να περάσουν. Ένα εντυπωσιακό
διώροφο κτίριο, βαμμένο πράσινο, υψωνόταν ακριβώς στην άκρη του λόφου. Ο
κάποτε πλούσιος κήπος είναι τώρα γεμάτος με αγριόχορτα. Ένας ηλικιωμένος
άνδρας σκούπιζε ένα μονοπάτι του κήπου.

Ο Βαλεντίν Αρμπάτσκι είναι σχεδόν 80 χρόνων. Άρχισε να δουλεύει ως φρουρός του
Στάλιν και πέρασε εδώ το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Ξεκλείδωσε την ντάτσα
και οδήγησε τους επισκέπτες στο εσωτερικό της. Το στυλ της διακόσμησης είναι
αρτ ντεκό, αλλά κυριαρχεί παντού το σκοτεινό, βαρύ ξύλο, το οποίο καλύπτει
τους τοίχους και τα ταβάνια.

“Σ’ εμάς τους φρουρούς δεν επιτρεπόταν ποτέ να κοιτάξουμε τον Στάλιν, εκτός αν
μας απηύθυνε πρώτος τον λόγο”, είπε ο Βαλεντίν Αρμπάτσκι. “Και το βράδυ
ήμασταν όλοι υποχρεωμένοι να φεύγουμε από την ντάτσα όσο ο Στάλιν αποφάσιζε σε
ποιο δωμάτιο θα κοιμόταν. Επιστρέφαμε και παίρναμε θέσεις, ένας φρουρός
μπροστά σε κάθε πόρτα, αλλά ποτέ δεν ξέραμε ποιο δωμάτιο είχε επιλέξει. Δεν
εμπιστευόταν κανέναν”. Την ώρα του γεύματος, συνέχισε ο Βαλεντίν, σερβίριζαν
στον Στάλιν αρκετά ίδια πιάτα με φαγητό. Διάλεγε από ποιο θα φάει μόνο την
τελευταία στιγμή, μήπως και κάποιος τον δηλητηρίαζε. Στα υπνοδωμάτια, τα
κρεβάτια ήταν πολύ μικρά. “Ήταν φτιαγμένα ειδικά για τον Στάλιν. Ήταν πολύ
κοντός”, εξήγησε ο Βαλεντίν.

Ο Βαλεντίν λέει πως η ντάτσα του Στάλιν έμεινε άθικτη επειδή οι ντόπιοι
φοβούνταν να τη λεηλατήσουν. Υπάρχει ακόμη το τραπέζι του μπιλιάρδου όπου ο
Στάλιν έπαιζε – και πάντα κέρδιζε, αφού οι αντίπαλοί του δεν τολμούσαν ποτέ να
νικήσουν. “Και το φάντασμα;”, ρώτησε ένας από τους στρατιώτες. “Μια γυναίκα
που έμεινε εδώ ορκιζόταν πως είδε το φάντασμα του Στάλιν”.

O φόβος

Ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι για τον δημοσιογράφο του BBC. “H ζοφερή
ατμόσφαιρα και τα φαντάσματα πήγαιναν πολύ για μένα, ακόμη και για 50 δολάρια
τη νύκτα”, αφηγείται. “Στο τέλος της ξενάγησης ζήτησα συγγνώμη και αναχώρησα.
Δεν κοιμήθηκα στην ντάτσα του Στάλιν. Το μικρό κρεβάτι ήταν ο ένας λόγος. H
πιθανή επίσκεψη ενός φαντάσματος ήταν ο άλλος”.