Tο ΑΙDS τρέφει τη φτώχεια

H Αφρική διολισθαίνει προς την υπανάπτυξη, κυρίως εξαιτίας του AIDS.
Φτώχεια και ιός, η μια αρρώστια τροφοδοτεί την άλλη σε έναν φαύλο κύκλο που
καταδικάζει στο περιθώριο του κόσμου σχεδόν όλες τις χώρες που βρίσκονται κάτω
από τη Σαχάρα.

Όταν το AIDS μπήκε για πρώτη φορά στη ζωή μας, είχε πει κάποτε ο τραγουδιστής
Μπόνο, οι περισσότεροι άνθρωποι στον κόσμο νόμιζαν ότι επρόκειτο για μια
ασθένεια που ενδημεί στα νεοϋορκέζικα μπαρ όπου συχνάζουν ομοφυλόφιλοι.
Χρειάστηκε να περάσουν χρόνια, ώσπου να στρέψει ο κόσμος το βλέμμα του στην
Αφρική. Τις προάλλες, ο καθηγητής Άλαν Ουάτιχεντ ανακοίνωσε ότι ο ιός HIV, ο
οποίος προκαλεί το AIDS, έχει μολύνει το 35% του πληθυσμού της Ζουαζιλάνδης.
Στη Νότια Αιθιοπία, το 14% των μητέρων έχουν μολυνθεί από τον ιό, ενώ το
ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 20% στα βόρεια της χώρας. Θα μπορούσε να φανταστεί
κανείς τι θα συνέβαινε αν παρουσιάζονταν τέτοια ποσοστά σε μια χώρα σαν τη
Γαλλία ή τη Βρετανία;

Όμως, η Αφρική είναι πολύ μακριά. Τη φέρνουν κοντά μας κάθε τόσο μόνο μερικές
έρευνες του ΟΗΕ και πάντα όχι για καλό. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη, οι χώρες
της υποσαχάριας Αφρικής δεν πρόκειται να πετύχουν τους διεθνείς στόχους για τη
μείωση της φτώχειας πριν από το 2147! – δηλαδή κάπου έναν αιώνα παραπάνω από
όσο είχε ελπίσει αρχικά το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για την Ανάπτυξη. Αυτή η
διαπίστωση δείχνει το βάθος της κρίσης, καθώς ο πρόεδρος Μπους έφερε τη Μαύρη
Ήπειρο για μια ακόμη φορά πιο κοντά σε εμάς με την ευκαιρία του ταξιδιού του.

O Τζορτζ Μπους. Στη διάρκεια της ολιγόωρης επίσκεψής του στην Ουγκάντα
ο Αμερικανός πρόεδρος επισκέφθηκε κέντρο φιλοξενίας ορφανών παιδιών που έχασαν
τους γονείς τους λόγω του AIDS. Πέρασε και από την Μποτσουάνα, όπου το 38,8%
των κατοίκων είναι φορείς του ιού. Και υποσχέθηκε οικονομική βοήθεια 15 δισ.
δολαρίων για την καταπολέμησή του. «Οι άνθρωποι εδώ πεθαίνουν κατά χιλιάδες»,
λέει η Ροζέτ Μουτάμπι, συντονίστρια του προγράμματος για την καταπολέμηση του
AIDS στην Ουγκάντα, που διεκδικεί φτηνότερα φάρμακα για το 1,5 εκατομμύριο
κατοίκους που έχουν μολυνθεί από τον ιό. Ο περιορισμός της επιδημίας στη χώρα
από 30% το 1992 στο 6% το 2000 ήταν κάτι που βοήθησε στην αποδοχή του προέδρου
Μουσεβένι από την κοινή γνώμη της χώρας.

Αντίθετα, στη Νότια Αφρική, που η έξαρση της επιδημίας εξαρθρώνει την
οικονομία της, ο πρόεδρος Θάμπο Μπέκι δεν φάνηκε το ίδιο τυχερός. Δεν μπόρεσε
να επιδείξει στον πρόεδρο Μπους ένα οικονομικό θαύμα, όπως έλεγε κάποτε, όταν
συναντήθηκε μαζί του τις προάλλες στην Πρετόρια.

Στρατηγική ενημέρωση. Στον κατάλογο του ΟΗΕ για την παγκόσμια ανάπτυξη,
η Νότια Αφρική έχει κατρακυλήσει 28 θέσεις από το 1990 και αυτό κυρίως
εξαιτίας των νέων ανθρώπων που χάνουν τη ζωή τους από το AIDS. H χώρα έχει 4,7
εκατ. ανθρώπους που έχουν μολυνθεί από τον ιό, τους περισσότερους στον κόσμο.
H κυβέρνηση επιμένει στη δική της στρατηγική, που συνίσταται περισσότερο στην
ενημέρωση, την πρόληψη και τη διατροφή, και λιγότερο στη θεραπεία, αλλά
εμπειρογνώμονες επικρίνουν τον πρόεδρο Μπέκι επειδή δεν συμφωνεί στην
κατάστρωση ενός πανεθνικού προγράμματος θεραπείας με φαρμακευτική αγωγή στα
κρατικά νοσοκομεία. Στα ιδιωτικά παρέχεται θεραπεία με φάρμακα που παρατείνουν
τη ζωή, αλλά οι περισσότεροι πάσχοντες δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να
τα πληρώσουν.

Περισσότεροι από 30 πόλεμοι από το 1970

Την ίδια ώρα, ο μέσος Αφρικανός θα εξακολουθεί για πολύ ακόμη να ζει με
λιγότερα από δύο δολάρια την ημέρα. Τα τρία τέταρτα των φτωχότερων χωρών του
κόσμου είναι αφρικανικές. Περισσότεροι από 30 πόλεμοι στην Αφρική από το 1970
έχουν «συνεισφέρει» παραπάνω από τους μισούς θανάτους που επήλθαν εν καιρώ
πολέμου σε όλον τον κόσμο. Και ευθύνονται για περίπου 9,5 εκατομμύρια
πρόσφυγες. Οι πολυάνθρωποι προσφυγικοί καταυλισμοί είναι το ιδανικό έδαφος για
την «καλλιέργεια» του AIDS. Μετά την οικονομική άνθηση των δεκαετιών του 1960
και του 1970, οι ρυθμοί ανάπτυξης είναι αρνητικοί στην Αφρική – μια οικονομική
κρίση που εκτός από τις εμφύλιες συγκρούσεις θα εξακολουθήσει, όπως φαίνεται,
να τροφοδοτείται και από τη μάστιγα του AIDS η οποία αχρηστεύει εκείνα ακριβώς
τα τμήματα του πληθυσμού που θα μπορούσαν να είναι τα περισσότερο ενεργά
οικονομικώς.