Πρόσωπα Ένας «πολυφρενής καπνιστής»

Ο Αρτ Σπίγκελμαν είναι έξαλλος με τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης, που
απαγόρευσε το κάπνισμα στα εστιατόρια, τα καφέ και τα μπαρ της πόλης.

Αρτ Σπίγκελμαν: Είναι σαν μια διαρκής επιτροπή να συνεδριάζει στο κεφάλι μου…

Λέει πως αισθάνεται περιθωριοποιημένος μέσα στην ίδια του τη χώρα. Στο γιλέκο
του, ένα σηματάκι με το σύνθημα «Peace and Love» ανάποδα, σε ένδειξη
διαμαρτυρίας για την πολιτική του Τζωρτζ Μπους.

Ο Σπίγκελμαν γεννήθηκε το 1948 στη Στοκχόλμη, μεγάλωσε στο Κουήνς και στα 7
του αποφάσισε να γίνει σκιτσογράφος. Στα 18 πήρε την πρώτη του δουλειά (για
μια μάρκα τσιχλόφουσκες) και ξεκίνησε να δουλεύει σε «αντεργκράουντ» κόμικς,
πρώτα στο Σαν Φρανσίσκο και μετά στη Νέα Υόρκη, όπου στις αρχές της δεκαετίας
του 1980 ίδρυσε με τη σύζυγό του το περιοδικό γραφικών τεχνών Raw. Το 1992
τιμήθηκε με το Πούλιτζερ για το «Μάους», όπου αφηγήθηκε την ιστορία του πατέρα
του, επιζήσαντα του Άουσβιτς, εμφανίζοντας τους Εβραίους σαν ποντίκια και τους
Ναζί σαν γάτες. Το δούλευε 13 χρόνια και έγινε παγκόσμιο μπεστ-σέλερ, αλλά
έχει πια κουραστεί να είναι «ο άνθρωπος του Μάους». «Μερικές φορές αισθάνομαι
πως με καταδιώκει ένα ποντίκι 250 κιλών!» λέει στη «Λε Μοντ».

Έπειτα από 10 χρόνια δουλειάς στο «Νιού Γιόρκερ», ο Σπίγκελμαν παραιτήθηκε
στις αρχές της χρονιάς (μια έκθεση με τα σκίτσα του σ’ αυτό το αριστερό
περιοδικό των Νεοϋορκέζων διανοουμένων εγκαινιάστηκε τον Ιούνιο στο Μιλάνο).
Τα άρθρα που δημοσίευε το περιοδικό μετά την 11η Σεπτεμβρίου ήταν υπερβολικά
συνεσταλμένα, υπερβολικά φρόνιμα, εξηγεί. «Χρειάζεται ένας ελάχιστος βαθμός
υποχωρητικότητας για να δουλέψεις στα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης. Δεν ήμουν
πια σε τέτοια διάθεση, εκτός πάλι αν άρχιζα το Prozac, όπως πολλοί φίλοι μου!»
Άλλωστε ήταν πολλά χρόνια στο περιοδικό, «αισθανόμουν περιορισμένος σε μία
μόνον από τις προσωπικότητές μου και για έναν πολυφρενή…» Πολυφρενή;
«Σχιζοφρενή στον υπερθετικό, αν προτιμάτε! Είναι σαν μια διαρκής επιτροπή να
συνεδριάζει στο κεφάλι μου: υπάρχει αυτός που αμφιβάλλει και που πετάει τη
μισή από τη δουλειά του· υπάρχει το δαιμόνιο, ο περιπλανώμενος Ιουδαίος…
Κάποιοι απ’ αυτούς μπορούν να σχεδιάζουν ή να γράφουν, άλλοι όχι. Πρόκειται
για συμμορία. Δεν ξέρω ποτέ ποιος θα υπερισχύσει».

Στην τελευταία του δουλειά, με τίτλο «Στη Σκιά Κανενός Πύργου» (In the Shadow
of no Towers), ο Σπίγκελμαν παραλληλίζει σε κάποιο σημείο τον Μπους με τον
Μπιν Λάντεν. Κρίθηκε υπερβολικά προκλητική για τις ΗΠΑ και ουδείς δέχθηκε να
τη δημοσιεύσει – σε σημείο οι περισσότεροι Νεοϋορκέζοι διανοούμενοι να αγνοούν
ακόμη και την ύπαρξή της. Δημοσιεύθηκε ωστόσο σε πολλά ευρωπαϊκά έντυπα. «Και
σε πολιτικό επίπεδο, πού θα κατατάσσατε τον εαυτό σας, Αρτ Σπίγκελμαν; ».
«Είμαι ένας καπνιστής» απαντάει ο σκιτσογράφος ανάβοντας το 15ο πρωινό τσιγάρο του.