Πρόσωπα Eπιθυμίες που φτιάχνουν το μέλλον

«Αγαπημένη Αζί, ντρέπομαι για τις επιθυμίες μου». «Μην ντρέπεσαι, Μαννά.
Αυτές οι επιθυμίες είναι που θα κάνουν το καθεστώς να πέσει».

Αζάρ Ναφισί. Πρόσφατα κυκλοφόρησε το βιβλίο της «Διαβάζοντας τη Λολίτα στην Τεχεράνη»

H Αζάρ Ναφισί δίδασκε Αγγλική Λογοτεχνία στο Ελεύθερο Ισλαμικό Πανεπιστήμιο
της Τεχεράνης. Από το 1995 ώς το 1997, μια φορά την εβδομάδα, επτά φοιτήτριές
της, ανάμεσα στις οποίες η Μαννά (πρόκειται για ψευδώνυμο), μαζεύονταν στο
σπίτι της για να μιλήσουν για βιβλία, για ταινίες, για το τσαντόρ, για τους
άνδρες. Ο αγαπημένος τους συγγραφέας ήταν ο Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ.

Το 1997, η Αζάρ διέφυγε από το Ιράν. Σήμερα διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Τζονς
Χόπκινς της Ουάσιγκτον και ο οίκος Random House εξέδωσε τις αναμνήσεις της από
την πατρίδα με τίτλο «Διαβάζοντας τη Λολίτα στην Τεχεράνη». Πρόσφατα, έξι
χρόνια μετά τη φυγή της, η Αζάρ άνοιξε και πάλι το «φιλολογικό σαλόνι» της –
τούτη τη φορά μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Τον περασμένο μήνα, όταν
ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις των Ιρανών φοιτητών, η «Ουάσιγκτον Ποστ» της ζήτησε
να περιγράψει τα γεγονότα παίρνοντας πληροφορίες από την Τεχεράνη μέσω e-mail.
H Αζάρ και η Μαννά άρχισαν έτσι να αλληλογραφούν στο Ίντερνετ. Ονόματα δεν
αναφέρουν για να αποφύγουν τη λογοκρισία. Στα e-mail τους ο «μεταρρυθμιστής»
πρόεδρος του Ιράν Μοχαμάντ Χαταμί είναι «ο Σούπερμαν»: «Ο Σούπερμαν δεν είναι
πια δημοφιλής εδώ», γράφει η Μαννά. «Ο λαός τον μισεί περισσότερο από τους
συντηρητικούς. Στην Αμερική μιλάνε ακόμη για “μεταρρυθμιστές”; Εδώ είναι οι
πιο μισητοί».

«Αζί, ντρέπομαι γι’ αυτό που θέλω», έγραφε η Μαννά σ’ ένα από τα τελευταία
μηνύματά της. Έχω ανάγκη πράγματα που τόσο οι μεταρρυθμιστές όσο και οι άλλοι
τα θεωρούν ανόητα. Ίσως και να τα φοβούνται. Ένα μιούζικαλ, μια έκθεση με τις
μπαλαρίνες του Ντεγκά, ένα βιβλίο χωρίς τις μαύρες τρύπες της λογοκρισίας, να
επιλέξω αν θα φοράω πέπλο ή όχι. Να αποφασίζω για τα μαλλιά μου, καταλάβατε;
Πράγματα μικρά που “κόπηκαν” από τη ζωή μου. Διάβασα κάποτε κάτι που είχε πει
ο Γούντι Άλλεν για το μοντάζ του “Πάρε τα λεφτά και τρέχα”: “Συνέχισα να κόβω
σκηνές, να τις πετάω. Στο τέλος δεν υπήρχε πια ταινία”. Κι εγώ, έχω άραγε ζωή;
Ή κόπηκε όλη; Είμαι μέρος του άξονα του κακού, όπως λένε στην Αμερική; Ή μία
γυναίκα χωρίς Θεό, όπως μου λένε εδώ; Αυτό που θέλω είναι να είμαι κυρία του
σώματός μου και του μυαλού μου». H Αζί απάντησε: “Αγαπημένη Μαννά, στη Δύση
είναι πιο εύκολο να μιλάει κανείς για μετριοπαθείς και συντηρητικούς, για
Χαταμί και Χαμενεΐ, παρά για γυναίκες του Ιράν που θέλουν να νιώσουν τον άνεμο
στο δέρμα τους. Κι όμως, υπάρχουν επιθυμίες σαν κι αυτή που φτιάχνουν το
μέλλον μας».