Kαταχρηστικοί 15 όροι στα στεγαστικά

Απόφαση-βόμβα, με την οποία χαρακτηρίζονται παράνομοι και καταχρηστικοί 15
συνηθισμένοι και επαχθείς για τους δανειολήπτες όροι των στεγαστικών δανείων,
εξέδωσε το Εφετείο Αθηνών.

H απόφαση, που εκδόθηκε ύστερα από συλλογική αγωγή της ΕΚΠΟΙΖΩ, θα οδηγήσει
κανονικά σε μείωση του κόστους δανεισμού για παλαιούς και νέους δανειολήπτες.
Κι αυτό γιατί θα υποχρεώσει τις τράπεζες να απαλείψουν από τις νέες συμβάσεις
που συνάπτουν τους όρους οι οποίοι κρίνονται σύμφωνα με το δικαστήριο επαχθείς
για τους καταναλωτές, ενώ παράλληλα νομιμοποιεί τους παλιούς δανειολήπτες των
τραπεζών να κινηθούν δικαστικά απαιτώντας πίσω τα χρήματα που κατέβαλλαν στις
τράπεζες με βάση τους συγκεκριμένους όρους.

H αγωγή της ΕΚΠΟΙΖΩ στρεφόταν κατά της Εμπορικής Τράπεζας, ωστόσο η απόφαση
ισχύει για όλες τις τράπεζες, καθώς ρητά αναφέρει ότι «η απόφαση παράγει τα
αποτελέσματά της έναντι πάντων και αν δεν ήταν διάδικοι και, επομένως, όσα
αυτή καθορίζει ισχύουν και για τις άλλες τράπεζες». H απόφαση, ως τελεσίδικη,
είναι άμεσα εκτελεστή.

9+6 καταχρηστικοί όροι

Ειδικότερα, με την με αριθμό 5253/2003 απόφαση του Εφετείου Αθηνών
επιβεβαιώνεται η ορθότητα της πρωτόδικης απόφασης 119/2002 και κρίνονται
παράνομοι και καταχρηστικοί δέκα πέντε συνολικά όροι που περιλαμβάνονται στις
συμβάσεις των στεγαστικών δανείων και αφορούν:

1. Την είσπραξη από την τράπεζα, για τη χορήγηση του δανείου, εξόδων
χρηματοδότησης, που υπολογίζονται στο 1% επί του ποσού του δανείου.

2. Την είσπραξη εξόδων φακέλου.

3. Την καταβολή της εισφοράς 0,12% επί του ποσού του δανείου, του νόμου
128/75, από τον δανειολήπτη και όχι από την τράπεζα.

4. Την αξίωση της τράπεζας, σε περίπτωση πρόωρης εξόφλησης δανείου, να
καταβάλει ο δανειολήπτης ποινή προεξόφλησης ίση με το 2,5% επί του ποσού που
προεξοφλεί νωρίτερα από τη λήξη του δανείου σε δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο.

5. Τη δυνατότητα της τράπεζας να προσαρμόζει μονομερώς το επιτόκιο στα
δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, χωρίς η προσαρμογή αυτή να είναι σε συνάρτηση
με κάποιο εύλογο κριτήριο (όπως το διατραπεζικό επιτόκιο euribo, επιτόκιο EKT)
ή να αξιώνει την επιστροφή του δανείου αν ο δανειολήπτης δεν αποδεχθεί την
προσαρμογή του νέου επιτοκίου.

6. Τη δυνατότητα της τράπεζας να καταχωρεί στον λογαριασμό, του οποίου
το απόσπασμα θεωρείται στα δικαστήρια πλήρης απόδειξη, και τα έξοδα που κάνει
η τράπεζα εξαιτίας του δανείου (δικαστικά και άλλα).

7. Τη δυνατότητα της τράπεζας να καταγγέλλει τη σύμβαση του δανείου σε
περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής οποιασδήποτε δόσης του δανείου.

8. Την εκχώρηση από τον δανειολήπτη των μισθωμάτων του ακινήτου, για το
οποίο έχει συναφθεί το δάνειο, στην τράπεζα ως πρόσθετη διασφάλισή της.

9. Την επιφύλαξη της δυνατότητας είσπραξης από την τράπεζα προμήθειας
κατά τη διάρκεια του δανείου.

Ως καταχρηστικοί κρίνονται επίσης έξι ακόμη όροι που υποχρεώνουν το πρόσωπο
που υπογράφει ως εγγυητής στη σύμβαση δανείου να παραιτηθεί από τα δικαιώματα
και τις ενστάσεις του (άρθρα 862 – 868 Αστικού Κώδικα), όπως:

* Ο όρος που δεν επιτρέπει την ελευθέρωση του εγγυητή αν η τράπεζα από
δικό της πταίσμα δεν μπόρεσε να ικανοποιηθεί από τον δανειολήπτη ή αν η
τράπεζα παραιτήθηκε από άλλες ασφάλειες που υπήρχαν για το δάνειο.

* Ο όρος που αφορά τη διαιώνιση της ευθύνης του εγγυητή ακόμα και όταν
η τράπεζα δεν επιδιώκει σε ορισμένες προθεσμίες δικαστικά την ικανοποίησή της
από τον δανειολήπτη, μολονότι η οφειλή του δανειολήπτη είναι ληξιπρόθεσμη.

H πρωτόδικη απόφαση

Σημειώνεται ότι το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών, με την με υπ’ αριθμ.
1.119/2002 απόφασή του, έπειτα από συλλογική αγωγή της ΕΚΠΟΙΖΩ, είχε κρίνει ως
καταχρηστικούς και παράνομους 17 όρους των συμβάσεων στεγαστικών δανείων.
Ανάμεσά τους είναι και αυτοί που επιβαρύνουν τους δανειολήπτες με ποσοστό 1%
έως 2% επί του δανείου ως «έξοδα δανειοδότησης», καθώς και διάφορα άλλα ποσά
με την ένδειξη «έξοδα φακέλου». Μάλιστα μετά την πρωτόδικη απόφαση παρέμβαση
στις διοικήσεις των τραπεζών για άρση των καταχρηστικών όρων των συμβάσεων
έχει κάνει και το υπουργείο Ανάπτυξης, με επιστολή του υφυπουργού κ. Χρ.
Θεοδώρου προς τον διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Νικ. Γκαργκάνα, τον
πρόεδρο της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών και τον πρόεδρο της Ένωσης
Συνεταιριστικών Τραπεζών Ελλάδος.

Πρόστιμο για τράπεζες

Κάθε τράπεζα οφείλει, από τη στιγμή που η ΕΚΠΟΙΖΩ θα επιδώσει σε αυτήν την
απόφαση, να πειθαρχήσει. Διαφορετικά, η απόφαση προβλέπει χρηματική ποινή
ύψους 3.000 ευρώ για κάθε παραβίαση της τράπεζας. (Για τους ενδιαφερόμενους το
τηλέφωνο της ΕΚΠΟΙΖΩ είναι 210-3304444).

H Εμπορική Τράπεζα έχει τη δυνατότητα προσφυγής στον Αρειο Πάγο, όμως η
προσφυγή αυτή δεν μπορεί να προκαλέσει αναστολή εκτέλεσης της απόφασης του
Εφετείου έως την εκδίκασή της.

ΝΟΜΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Πώς μπορούν να διεκδικήσουν επιστροφή χρημάτων παλαιοί-νέοι δανειολήπτες

H σημαντική δικαστική απόφαση για τους όρους των στεγαστικών δανείων
παρέχει ένα «όπλο» στους δανειολήπτες και ισχυροποιεί τη διαπραγματευτική θέση
τους απέναντι στις τράπεζες, επισημαίνει ο σύμβουλος του Δικηγορικού Συλλόγου
Αθήνας κ. Νικόλας Κανελλόπουλος, τονίζοντας παράλληλα ότι «οι τράπεζες δεν θα
μπορούν πλέον να επιβάλλουν τους όρους των στεγαστικών δανείων υπό τη μορφή
σύμβασης “προσχώρησης”…».

Με βάση τη δικαστική απόφαση, ο κ. Κανελλόπουλος σημειώνει ότι στο εξής:

* Κάθε νέος δανειολήπτης στεγαστικού δανείου μπορεί να διεκδικεί από
την τράπεζα στην οποία απευθύνεται τη διαγραφή των 14 παράνομων και
καταχρηστικών όρων, ώστε να υπογράψει τελικώς μία «καθαρή» σύμβαση με πολύ
ευνοϊκότερους γι’ αυτόν όρους. H θέση του πλέον είναι ισχυρότερη και μπορεί να
αξιοποιήσει με ακόμη καλύτερο τρόπο τον ανταγωνισμό μεταξύ των τραπεζών που
αναγκαστικά «περνάει» και από τους συγκεκριμένους όρους. Ήδη, ορισμένες
τράπεζες έχουν απαλείψει οικειοθελώς μερικούς από τους επίδικους όρους,
παρουσιάζοντας τη δική τους πρόταση δανειοδότησης ως «ειδική προσφορά».

* Ο δανειολήπτης που ήδη έχει υπογράψει δανειακή σύμβαση μπορεί να
ζητήσει από την τράπεζα τροποποίηση των αρχικών όρων, προκειμένου να
απαλειφθούν όσοι όροι έχουν κριθεί καταχρηστικοί.

* Σε κάθε περίπτωση που έχει ήδη υποστεί οικονομική επιβάρυνση λόγω της
εφαρμογής των επίμαχων όρων (όπως τα έξοδα φακέλου ή η ποινή προεξόφλησης
κ.ά.), μπορεί να ζητήσει και την επιστροφή τους ως «αχρεωστήτως καταβληθέντων»
ή τον συμψηφισμό τους με τις τυχόν υπολοιπόμενες οφειλές του.

* Τελευταίο βήμα, βεβαίως, είναι η προσφυγή στα αρμόδια δικαστήρια με
την υποβολή αγωγής κατά της τράπεζας για επιστροφή των «αχρεωστήτως
καταβληθέντων» ποσών και για τη διαγραφή των καταχρηστικών όρων.