Tα παγοθραυστικά γερνούν στην Aρκτική

Ιούνιος. Και καθώς οι Ρώσοι κατευθύνονται προς Νότο για τις ετήσιες θερινές
τους διακοπές, ο Στανισλάβ Ρουμιάντσεφ έχει διαφορετικά σχέδια: ετοιμάζεται
για τον Βόρειο Πόλο.

Στο παγοθραυστικό «Yamal»: Το πυρηνικό σκάφος στο αρκτικό λιμάνι του Μούρμανσκ ετοιμάζεται για το ταξίδι του στον B. Πόλο

Ο καπετάνιος είναι έτοιμος. Το πυρηνικό παγοθραυστικό «Yamal», επίσης. Και ο
Βόρειος Πόλος εν αναμονή. Θα περάσουν το φετινό καλοκαίρι μαζί. «Κανένα
πρόβλημα. Έχω πάει στον Βόρειο Πόλο πέντε φορές. Είναι ωραία… ».
Συνηθισμένος στα δύσκολα, ο Στανισλάβ Ρουμιάντσεφ κατευθύνει λεπτομερώς τους
υφισταμένους του, καθώς το μεγάλο σκάφος αφήνει το ρωσικό αρκτικό λιμάνι του
Μούρμανσκ, στα μισά μεταξύ Μόσχας και B. Πόλου.

Στην καρδιά του «Yamal», ένα πεντακάθαρο δωμάτιο φιλοξενεί το κέντρο ελέγχου
του ρωσικού παγοθραυστικού. Μηχανικοί εξετάζουν τα πάντα, επισημαίνουν τις
λάμψεις στα κομπιούτερ, καθορίζουν συντεταγμένες, ερμηνεύουν σημάδια, κυρίως
όμως ελέγχουν τους δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες και τις μηχανές. Οι άνθρωποι
αυτοί δεν είναι υπεύθυνοι μόνο για τον εαυτό τους, αλλά και για δεκάδες
τουρίστες που τους εμπιστεύονται τη ζωή τους, αναζητώντας το διαφορετικό στις
φετινές τους διακοπές.

H Ρωσία ενδείκνυται το δίχως άλλο για τη διάθεση πυρηνικού παγοθραυστικού
στόλου, ο οποίος καλύπτει με τα πλοία του τη μεγάλη και παγωμένη βόρεια ακτή
της. Όμως, ο στόλος αυτός γερνά – και δεν γερνά μόνος του. Συμπαρασύρει και
τις ρωσικές αρκτικές πόλεις, οι οποίες εξαρτώνται από την κίνηση των
παγοθραυστικών για την τροφοδοσία τους.

Από τον Μεσαίωνα. Για τους Ρώσους σήμερα, τους Σοβιετικούς παλαιότερα,
η Αρκτική αποτελούσε πάντα πηγή εξερεύνησης και εκμετάλλευσης. Από τότε που οι
γουνέμποροι του Μεσαίωνα ανακάλυψαν τους θησαυρούς της. Μόνο κατά τις
δεκαετίες του 1950 και του 1960, όμως, κατέστη δυνατό να φτάσει στην κορύφωσή
της η αξιοποίηση των προσφερόμενων αγαθών του παγωμένου κόσμου. Ήταν τότε που
το πρώτο παγοθραυστικό κινούμενο με ατομική ενέργεια μείωσε σημαντικά τον
χρόνο διάπλου από τη μία άκρη της χώρας στην άλλη. Μέχρι το τέλος της
δεκαετίας του ’80 μεταφέρονταν ετησίως πάνω από 6,5 εκατομμύρια τόνοι μέσω της
οδού της Βόρειας Θάλασσας. Ωστόσο, η επόμενη δεκαετία, με την οικονομική
δυσπραγία που έφερε, χτύπησε καίρια και τον τομέα των ρωσικών θαλάσσιων
μεταφορών.

H Σοβιετική Ένωση κατέρρευσε. Πολλά ναυπηγεία έκλεισαν. Παγοθραυστικά δεν
κατασκευάζονταν πλέον. Γι’ αυτό και η Ναυτιλιακή Εταιρεία Μούρμανσκ, η
κινητήριος δύναμη του στόλου, αναγκάστηκε να παρατείνει τη διάρκεια ζωής αυτών
που βρίσκονταν ήδη σε κυκλοφορία. Πολύ συχνά χρησιμοποιώντας τα για
τουριστικές εκδρομές, ώστε να αυξήσει τα έσοδά της. Υπολογίζεται ότι τα
τελευταία χρόνια πέντε χιλιάδες τουρίστες γνώρισαν τον Βόρειο Πόλο
ταξιδεύοντας με ρωσικά παγοθραυστικά. «Το Arktika έζησε μισή ζωή επιπλέον.
Έχουμε δύο προγράμματα, τα οποία θα εφαρμόσουμε για να το κρατήσουμε στη
θάλασσα», λέει ο Μουσταφά Κασκά, που διοικεί τον τομέα των παγοθραυστικών της
ναυτιλιακής εταιρείας. «Τα παγοθραυστικά που κινούνται με ατομική ενέργεια
είναι πολύ σημαντικά για την οδό της Βόρειας Θάλασσας. Σε αυτούς τους
δύσκολους οικονομικά καιρούς συνέχισαν να λειτουργούν. Αν δεν τα
χρειαζόμασταν, θα είχαν σταματήσει».

Το πετρέλαιο. H ίδια εταιρεία συνεργάζεται με μεγάλα ονόματα του
ρωσικού ενεργειακού τομέα, όπως η Λουκόιλ, η Γκαζπρόμ και η Γιούκος, και
αναμένεται να επωφεληθεί από τον μεγάλο πετρελαϊκό εξαγωγικό σταθμό που
πρότειναν στο Μούρμανσκ οι πρωταγωνιστές της ρωσικής πετρελαϊκής βιομηχανίας.
Αν τα σχέδια αυτά ευοδωθούν, η ποσότητα του φορτίου που θα μεταφέρεται θα
αυξηθεί κατακόρυφα τα επόμενα δέκα χρόνια, αφού στους κύριους στόχους των
ενεργειακών εταιρειών της Ρωσίας είναι τα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού
αερίου της Αρκτικής. «Αναμένουμε ότι θα μεταφέρουμε πέντε εκατομμύρια τόνους
τον χρόνο, ύστερα από λίγα χρόνια, και έως το 2015, 12-20 εκατ. τόνους, κυρίως
πετρέλαιο», δήλωσε εκπρόσωπος της εταιρείας του Μούρμανσκ.

H οικονομία και η ενίσχυσή της είναι μία παράμετρος. H προσφορά των
παγοθραυστικών όμως έχει και κοινωνικό, ανθρωπιστικό χαρακτήρα. Χάρη σε αυτά
δεν πεινούν οι εργαζόμενοι στον Βορρά, χάρη σε αυτά θερμαίνονται τα σπίτια
τους στη διάρκεια των παγωμένων μηνών του χειμώνα. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία
της ρωσικής κυβέρνησης, τα 4/5 των αγαθών που φτάνουν στις πόλεις του Βορρά,
μέσω της θάλασσας, μεταφέρονται με πλοία που ακολουθούν τα παγοθραυστικά.
Ακόμη και το καλοκαίρι, πολλές φορές, τα πλοία αυτά επιβάλλεται να ακολουθούν
παγοθραυστικά, αφού οι πάγοι, στην εξέλιξή τους, δεν ακολουθούν πάντα τις
μεταβολές των εποχών από ψυχρές σε θερμότερες.

Μια προσωρινή λύση

H παράταση της ζωής των ήδη πολυταξιδεμένων πλοίων, όμως, δεν είναι παρά μια
προσωρινή λύση. Για να συνεχίσουν τα πολύτιμο ανθρωπιστικό έργο τους αλλά και
για να παραμείνουν η κινητήριος δύναμη ενός σημαντικού τομέα της ναυτιλίας, θα
πρέπει να ναυπηγηθούν νέα σκάφη. «Αν η κατασκευή τους αρχίσει το 2007, θα
έχουμε ένα καινούργιο παγοθραυστικό, όταν θα το χρειαζόμαστε», λέει ο Ανατόλι
Γκορσκόφσκι, επικεφαλής του τομέα της οδού της Βόρειας Θάλασσας στο υπουργείο
Μεταφορών. «Αν οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες θέλουν να δουλέψουν εκεί, θα
πρέπει να έχουν παγοθραυστικά. Έτσι νομίζω ότι θα επιλυθεί το πρόβλημα· είναι
ρεαλιστικό». Ελάχιστοι διαφωνούν. Είναι από τις περιπτώσεις που τα μεγάλα
οικονομικά συμφέροντα μπορούν να λειτουργήσουν και υπέρ του κοινού καλού.