«Nαι» με επιφυλάξεις στο σχέδιο Συντάγματος

Στις 15 Ιουνίου 2004 η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αποκτήσει για πρώτη φορά στην
ιστορία της Καταστατικό Χάρτη: οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συμφώνησαν
χθες στη Χαλκιδική ότι το σχέδιο Συντάγματος που παρουσίασε ο Βαλερί Ζισκάρ
ντ’ Εστέν αποτελεί μια «καλή βάση», όπως είπε και ο κ. Σημίτης, για τις
εργασίες της Διακυβερνητικής Διάσκεψης. H πραγματική διαπραγμάτευση μεταξύ των
μικρών και των μεγάλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το ποιος θα έχει την εξουσία
μόλις άρχισε…

ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ

O προεδρεύων της Συνόδου K. Σημίτης παρουσιάζει το σχέδιο του Συντάγματος. Δίπλα του ο «εμπνευστής» του σχεδίου και πρόεδρος της Συντακτικής Συνέλευσης Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν

Ενδεικτικό της σκληρής διαπραγμάτευσης που έπεται είναι ότι οι κ.κ. Σημίτης
και Ζισκάρ ντ’ Εστέν δεν μπόρεσαν να έχουν στις δηλώσεις τους μια κοινή
διατύπωση για το νέο Σύνταγμα. Ο Πρωθυπουργός δήλωσε πως το κείμενο ντ’ Εστέν
συνιστά ένα «συμβιβασμό με τον οποίο μπορεί να γίνει καλή δουλειά». Με τη
διατύπωση αυτή διαφώνησε ο ίδιος ο Πρόεδρος της Συνέλευσης για το Μέλλον της
Ευρώπης, προτιμώντας τον όρο «σύνθεση, ένα πλαίσιο για συζήτηση».

Οι εργασίες της Διακυβερνητικής, πάντως, θα ξεκινήσουν τον Οκτώβριο επί
ιταλικής προεδρίας και στόχος είναι να ολοκληρωθούν πριν από τις ευρωεκλογές
του 2004, ώστε οι πολίτες της Ένωσης να προσέλθουν στις κάλπες γνωρίζοντας τι
ψηφίζουν. Στη Διακυβερνητική θα μετέχουν οι ηγέτες των 25 χωρών, τα μέλη των
Συμβουλίων Γενικών Υποθέσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ θα υπάρχει στενή
συνεργασία με το Ευρωκοινοβούλιο. Τα τρία υποψήφια κράτη Βουλγαρία, Ρουμανία
και Τουρκία θα μετέχουν μόνον ως παρατηρητές.

O Πρόντι. Καλά λόγια για το σχέδιο Συντάγματος επεφύλαξε ο Πρόεδρος της
Κομισιόν Ρομάνο Πρόντι, ο οποίος είχε αντιπαρατεθεί έντονα προς κ. ντ’ Εστέν
το τελευταίο διάστημα. Όμως ο κ. Πρόντι δεν έκρυψε και πάλι τις επιφυλάξεις
του για το γεγονός ότι το σχέδιο δεν προβλέπει τη γενίκευση του κανόνα της
πλειοψηφίας, για το ενδεχόμενο να υπάρχει μια «διπλή» Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά
και για τις προβλέψεις του αναφορικά με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Ωστόσο,
διευκρίνισε, πρόκειται για ένα «γιγαντιαίο άλμα προς τα εμπρός», καθώς καθιστά
την Ένωση πιο δημοκρατική, απλούστερη, με σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων
και με νέους κανόνες στους τομείς της εξωτερικής πολιτικής και της άμυνας.

Κόντρα «μικρών» – «μεγάλων» για τη λήψη αποφάσεων

Τα αγκάθια και τα ρόδα του ευρωπαϊκού Συντάγματος για τις μικρές χώρες

TA «ΡΟΔΑ»

1. Θεσμοθετείται η θέση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με
πενταετή θητεία. Στο μέλλον, θα μπορούσε η θέση αυτή και η θέση του προέδρου
της Κομισιόν να ενοποιηθεί.

2. Θεσμοθετείται θέση υπουργού Εξωτερικών της Ένωσης. Θα αναλάβει τα
καθήκοντα που έχουν σήμερα ο αρμόδιος επίτροπος και ο ύπατος αρμοστής για την
Εξωτερική Πολιτική και Άμυνα και θα διορίζεται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

3. Κατοχυρώνονται συνταγματικά τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα,
μολονότι κάθε χώρα-μέλος τα έχει στο δικό της εθνικό Σύνταγμα.

4. Ενισχύεται το Ευρωκοινοβούλιο με επιπλέον ευρωβουλευτές, που θα
φθάνουν συνολικά τους 736. Ωστόσο δεν είναι σαφές εάν τελικά το Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο θα εκλέγει τον πρόεδρο της Κομισιόν ή η εκλογή θα παραμένει στα
χέρια των ηγετών.

TA «ΑΓΚΑΘΙΑ»

1. Επεκτείνεται ο κανόνας της λήψης απόφασης με πλειοψηφία, αντί για
ομοφωνία, αλλά εξακολουθεί να εξαιρείται η εξωτερική πολιτική και άμυνα. H νέα
ρύθμιση μειώνει την ισχύ της λήψης αποφάσεων με ομοφωνία και άρα τη δυνατότητα
μιας χώρας να «μπλοκάρει» απόφαση που δεν τη συμφέρει.

2. Οι μικρές χώρες χάνουν τη δυνατότητα προβολής των θέσεών τους και
επηρεασμού των αποφάσεων εφόσον καταργηθεί – όπως όλα δείχνουν – το σύστημα
της εναλλασσόμενης (ανά εξάμηνο) προεδρίας.

3. Οι μικρές χώρες ενδέχεται ακόμη να αδικηθούν εφόσον καταργηθεί
τελικώς ο κανόνας τού ενός επιτρόπου ανά χώρα-μέλος.

Ανοιχτό αγκάθι είναι το τι μέλλει γενέσθαι με τον αριθμό των ψήφων που έχει
κάθε χώρα στο Συμβούλιο. Μέχρι τώρα οι μικρές χώρες είχαν δυσανάλογο με τον
πληθυσμό τους αριθμό ψήφων, προκειμένου να διασφαλίζεται η ισορροπία μεγάλων – μικρών.