AΦIEPΩMA: ANΔPEAΣ ΠAΠANΔPEOY Oι 10 ομιλίες του CD

1. ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1966. Δεύτερος Ανένδοτος Αγώνας

2. ΜΟΝΤΡΕΑΛ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1968. Πρώτο ταξίδι του Ανδρέα Παπανδρέου στον
Καναδά μετά το πραξικόπημα

3. ΝΤΥΣΕΛΝΤΟΡΦ, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1970. Ομιλία στους Έλληνες της Γερμανίας

4. ΤΟΡΟΝΤΟ, 1970. Μήνυμα για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου

5. ΒΟΣΤΩΝΗ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1970. Ο Ανδρέας Παπανδρέου με φοιτητές του
Πανεπιστημίου του Northeastern

6. ΤΟΡΟΝΤΟ, ΙΟΥΛΙΟΣ, 1971. Συνεστίαση του ΠΑΚ, του Πανελλήνιου
Απελευθερωτικού Κινήματος

7. ΤΟΡΟΝΤΟ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1971. Ο Ανδρέας Παπανδρέου εξηγεί τη Στρατηγική
του Αγώνα του ΠΑΚ και αναφέρεται στο σχέδιο Συντάγματος που θα προτείνει στη
μεταπολίτευση.

8. AAXEN, ΙΟΥΝΙΟΣ 1972. Συνεστίαση με Έλληνες της Γερμανίας

9. ΤΟΡΟΝΤΟ, ΙΟΥΛΙΟΣ 1973. Συνεστίαση του ΠΑΚ

10. ΑΘΗΝΑ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1973. Μνημόσυνο του Γεωργίου Παπανδρέου

Ερώτηση φοιτητή: Το σύνθημά σας «H Ελλάδα για τους Έλληνες» δεν φανερώνει
μια «επαρχιώτικη» άποψη του κόσμου;

Απάντηση: Ήταν η άποψή μου «επαρχιώτικη»; H Ελλάδα ανήκει στους
Έλληνες; Πες το έτσι αν θέλεις. Εγώ, προσωπικά έχω σοσιαλιστική άποψη του
κόσμου. Πάντα ήμουν σοσιαλιστής. Και υποθέτω ότι κατά αυτόν τον τρόπο θα
έπρεπε να σκέφτομαι έναν ενιαίο κόσμο παρά έναν λαό, και έτσι είναι.

Είμαι και ομοσπονδιακός όσον αφορά τον κόσμο. Μπορείς οπότε να το προσθέσεις
και αυτό στη λίστα των «κακών» πραγμάτων που είμαι. Αλλά τυχαίνει να πιστεύω
ότι υπάρχει καλός διεθνισμός και πολύ ισχνός διεθνισμός. Ο διεθνισμός που
έρχεται στον κόσμο μέσω ανισότητας των ανθρώπων και μέσω στρατιωτικών
συνασπισμών είναι καταπιεστικός. M’ αυτήν την έννοια, ειλικρινά γιατί τότε
έπρεπε να είχαμε σταματήσει τον Χίτλερ από το να κατακτήσει την Ευρώπη; Διότι
και αυτός θα είχε εισαγάγει τον διεθνισμό στην Ευρώπη. Μια Ενωμένη Ναζιστική
Αριανή Ευρώπη. Πιθανόν δεν θα αισθανόμασταν καθόλου επαρχιώτες – αυτοί που θα
είχαμε επιζήσει – δηλαδή οι επίλεκτοι: φυλή, εθνική ομάδα, γλωσσική ομάδα,
ολιγαρχική ομάδα.

Για μένα ο πραγματικός διεθνισμός θα αναπτυχθεί μόνο μέσω μιας φάσης εθνικής
συνείδησης διότι μόνο όταν οι άνθρωποι σέβονται την εθνική τους καταγωγή και
την ταυτότητά τους και τα κυρίαρχα δικαίωματά τους, στο τμήμα εδάφους που τους
ανήκει, μόνο τότε μπορεί να αναπτυχθεί η έννοια της Ομοσπονδίας.

Και είναι αυτή που στην άλλη της διάσταση έχει κατανοηθεί πλήρως σήμερα
παγκοσμίως.

Το ζήτημα των νέγρων, το ζήτημα των μαύρων στις ΗΠΑ, έχει περάσει διά μέσω
πολλών σταδίων. Ήταν η φιλελεύθερη άποψη, όταν ήμουν νέος στις ΗΠΑ, ότι η
αφομοίωση ήταν το κλειδί. Όλοι ήταν Αμερικανοί πολίτες, όλοι είχαν τα ίδια
δικαιώματα. Ποιο είναι το πρόβλημα; Τώρα, το θέμα είναι ότι οι μαύροι
καταλαβαίνουν ότι πρέπει να έχουν μια ταυτότητα και ως μαύροι πρέπει να
διαπραγματευθούν για μια καλύτερη θέση κάτω από τον ήλιο, μέσα στις ΗΠΑ.

Και αυτή είναι μια καινούργια φιλελεύθερη άποψη που είναι και πιο
«ρεαλιστική». Και έτσι, ναι. Ένας «επαρχιώτης» Έλληνας, ναι, είμαι πολύ
Έλληνας και ένας Έλληνας με εθνική συνείδηση, και δεν νομίζω πως αυτό έρχεται
σε αντίθεση με την ειρήνη ή την πρόοδο ή την ελευθερία, γιατί αν ερχόταν, δεν
θα ήμουν υπέρ του έθνους.

Ερώτηση φοιτητή: Δεν έχετε ευθύνη για τα γεγονότα στη χώρα σας; Οι Έλληνες
θα σας ψήφιζαν σήμερα;

Απάντηση: Λέτε, οι Έλληνες. Οι Έλληνες σήμερα, ξέρετε, δεν επιτρέπεται
να ψηφίζουν. Και πολύ θα ήθελα να ήξερα τι σκέφτονται οι Έλληνες. Θα ήταν
ωραία αν είχαν την ευκαιρία να ψηφίσουν ώστε να μάθουμε. Και αν αισθάνονται
πως εγώ ή άλλοι είναι υπεύθυνοι για τα γεγονότα στην Ελλάδα, είναι απλό αυτό
που πρέπει να κάνουν, να μας διώξουν, να αφαιρέσουν την εξουσία ή να μη μας
την ξαναδώσουν. Είναι το δικαίωμά τους, κάτι που θα σεβόμασταν. Αλλά είναι
αλήθεια ότι υπάρχουν πολλοί Έλληνες που αντιδρούν και πολλοί Έλληνες,
ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, που εκτιμούν πως εμείς είμαστε υπεύθυνοι. Και κατά κάποιον
τρόπο είμαστε. Κανείς που είχε κάποιο ρόλο στη νέα ελληνική ιστορία τα
τελευταία χρόνια δεν μπορεί να πει πως δεν έχει ευθύνη. Είμαστε όλοι από
κοινού υπεύθυνοι κατά κάποιον ιστορικό τρόπο.

H ευθύνη μου (στα γεγονότα που κατέληξαν στο πραξικόπημα), υποθέτω πως έχει να
κάνει με το γεγονός ότι εγώ απογύμνωσα τη δομή της εξουσίας στην Ελλάδα
μπροστά στα μάτια των Ελλήνων. Και ότι εγώ προσπάθησα να κάνω πραγματικότητα
εύληπτους στόχους για τους Έλληνες ώστε να καταλάβουν την εξουσία μέσα στη
δική τους χώρα. Ξεπέρασα το κατεστημένο της εποχής. Ξεπέρασα την ιδέα ότι η
Ελλάδα βασικά θα έπρεπε να δεχτεί αυτό το status υποδουλείας ή δορυφόρου,
ξεπέρασα την ιδέα ότι οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα μπορούσαν να έχουν
επικεφαλής ανθρώπους του παλατιού ή της αμερικανικής πρεσβείας ή από τον
αμερικανικό στρατό. Απέρριψα την ιδέα ότι οι μυστικές μας υπηρεσίες μπορούν να
κατευθύνονται από τη CIA. Απέρριψα την ιδέα ότι η οικονομική ζωή της χώρας θα
μπορούσε να κατευθύνεται ή να οδηγείται από μια οικονομική ολιγαρχία – και αν
δεν τα είχα κάνει εγώ αυτά ή κάποιος άλλος, δεν θα είχε υπάρξει πραξικόπημα
διότι δεν θα είχε υπάρξει αντιπαράθεση. Θα έκανα ό,τι έκανα αν επρόκειτο να
γυρίσω πίσω στον χρόνο; Ναι, θα το έκανα. Αλλά με μια διαφορά. Μια διαφορά που
αναδεικνύεται με την εμπειρία και με την αποτυχία. Θα είχα επίσης
προετοιμαστεί για την αντιπαράθεση που έγινε στις 21 Απριλίου 1967 – κάτι που
ήρθε ξαφνικά – και εύχομαι να μην ξαφνιάσει και άλλες χώρες και τους λαούς
τους.