[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

«Χρώμεθα γαρ πολιτεία και όνομα μεν διά το μη ες ολίγους αλλ’ ες πλείονας
οικεiν δημοκρατία κέκληται». («Αποκαλούμε το πολίτευμά μας δημοκρατία
γιατί η εξουσία ανήκει όχι στους λίγους αλλά στους πολλούς»).

Με τη φράση αυτή, στην πρωτότυπη διατύπωσή της, από τον «Επιτάφιο του
Περικλέους» ανοίγει ως προμετωπίδα το Σύνταγμα της Ευρώπης, το οποίο πρόκειται
να παρουσιαστεί επίσημα την ερχόμενη εβδομάδα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της
Θεσσαλονίκης. Στο προοίμιο του Συντάγματος γίνεται ακόμη ρητή αναφορά «στον
ελληνικό πολιτισμό που γαλούχησε την Ευρώπη». Ο ελληνικός πολιτισμός είναι ο
μόνος πολιτισμός που μαζί με τον ρωμαϊκό τυγχάνουν ρητής αναφοράς στο κείμενο
του Συντάγματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Έχουν κάποια ιδιαίτερη σημασία όλα αυτά; Ασφαλώς έχουν. Το γεγονός ότι το
ευρωπαϊκό Σύνταγμα ανοίγει με την ελληνική γλώσσα, το γεγονός ότι η έννοια της
δημοκρατίας ορίζεται με τη θουκυδίδεια αναφορά, το γεγονός ότι αναγνωρίζεται
με τον πλέον επίσημο τρόπο η συνεισφορά του ελληνικού πολιτισμού στη
διαμόρφωση της σύγχρονης Ευρώπης συνιστούν μία (ακόμη) απάντηση σε όλους
εκείνους – ακαδημαϊκούς, πολιτικούς, θρησκευτικούς ηγέτες και σχολιαστές κάθε
τύπου και κατηγορίας – που κατά καιρούς διατυπώνουν «αγωνίες», «φόβους» ή
οδύρονται για την (δήθεν) απειλή που αντιπροσωπεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την
πολιτιστική μας ταυτότητα και την ελληνικότητα. Οι φοβικές αυτές αντιδράσεις
δεν έχουν βάση. H Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει ακριβώς το πλαίσιο για την ανάδειξη
και προβολή του ελληνικού πολιτισμού. Αλλά η ανάδειξη – προβολή μπορεί να
γίνει βεβαίως μόνο από μία Ελλάδα που είναι σε θέση να επηρεάζει καταστάσεις,
να έχει πειστικό λόγο και αξιοπιστία. Και η σημερινή Ελλάδα, ως μέλος της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει. Το αποδεικνύει η επιτυχημένη άσκηση της εξάμηνης
προεδρίας στο Συμβούλιο της Ένωσης. Και ο λόγος αυτός αποτυπώνεται στο σύνολο
της δραστηριότητας της Ένωσης και φυσικά στο Σύνταγμα, όχι μόνο με την αναφορά
στον Θουκυδίδη, αλλά και με συμβολές – παρεμβάσεις και σε άλλους σημαντικούς
τίτλους του κειμένου αυτού.

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος
του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (EKEM).