[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

H εκπαίδευση οφείλει να συνιστά την πρώτη πολιτική προτεραιότητα για
κάθε χώρα και βεβαίως την Ελλάδα. Αυτό δεν επιδέχεται σοβαρό αντίλογο. Καθώς
κοινωνία και οικονομία εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από τη γνώση για την
ανάπτυξη, πρόοδο, ευημερία και την ποιότητα ζωής, η εκπαίδευση/παιδεία
καθίσταται ο αποφασιστικός παράγοντας που προσδιορίζει τη μελλοντική
συγκρότηση των κοινωνιών. Τούτο έχει γίνει αντιληπτό από το σύνολο των
ανεπτυγμένων κρατών που επενδύουν ολοένα και περισσότερο στην εκπαίδευση και
σ’ αυτό που αποκαλείται σήμερα «ανθρώπινο κεφάλαιο» (human capital). H
Ιρλανδία αντιπροσωπεύει μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα περίπτωση στον χώρο αυτό.
Πάνω από το 60% των πόρων του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (ΚΠΣ) έχει, π.χ.,
επενδυθεί από τη χώρα αυτή σε προγράμματα ανάπτυξης του «ανθρώπινου
κεφαλαίου». Και είναι γνωστό επίσης ότι η Ιρλανδία αποτελεί μια χώρα που έχει
πετύχει εξαιρετικά υψηλούς ρυθμούς οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης ως
αποτέλεσμα της πολιτικής αυτής. Ακόμη και οι αναπτυσσόμενες χώρες και οι
διεθνείς αναπτυξιακοί θεσμοί (Παγκόσμια Τράπεζα κ.ά.) κατανοούν τώρα ότι η
ανάπτυξη «περνά» μέσα από τις επενδύσεις στην εκπαίδευση, παρά σε οποιεσδήποτε
άλλες δραστηριότητες. Από τις ανεπτυγμένες χώρες και ιδιαίτερα τις χώρες-μέλη
της Ευρωπαϊκής Ένωσης (E.E.), η Ελλάδα έχει ίσως τα σημαντικότερα «ελλείμματα»
σε «ανθρώπινο κεφάλαιο». Τα προβλήματα στη διοίκηση, π.χ., που τόσο
ταλαιπωρούν τη χώρα και τους πολίτες και φρενάρουν την εκσυγχρονιστική
διαδικασία, οφείλονται όχι κυρίως σε έλλειψη οργάνωσης (που στα χαρτιά υπάρχει
και είναι άριστη) αλλά στην ανυπαρξία του κατάλληλου ανθρώπινου/στελεχικού
κεφαλαίου. Είναι σημαντικό λοιπόν ότι έχουμε έναν διάλογο για την
εκπαίδευση/παιδεία με προοπτική το μέλλον, οικοδομώντας στην ιδιαίτερα
σημαντική πρόοδο που έγινε τα τελευταία χρόνια στον χώρο αυτό, παρά τα όσα
λέγονται. Θα πρέπει όμως να γίνουν περισσότερα. Αυτό όμως που πρέπει να
αποφευχθεί είναι η «εμπορευματοποίηση» της εκπαίδευσης. Οι σχετικοί κίνδυνοι
περιγράφονται σ’ ένα βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε (βλέπε D. Brok, Universities
in Marketplace, The Commercialization of Higher Education, Princeton
University Press, 2003).

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και
πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Ευρωπαϊκών Μελετών (EKEM).