ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το τέλος του σχεδίου Ανάν

Το Κυπριακό περνάει σε μία νέα φάση, χωρίς να έχει επιλυθεί. Η τελική αποτυχία
της μεγάλης ευκαιρίας για επανένωση και επίλυση (σχέδιο Ανάν) θα καταγραφεί ως
μία ακόμη από τις πολλές μεγάλες χαμένες ευκαιρίες, ίσως η τελευταία για τα
επόμενα 30-40 χρόνια. Από την άλλη, μάλλον επιτεύχθηκε έτσι το οριστικό
διαζύγιο που ίσως ήταν και το τελικό ζητούμενο και για τους δύο, χωρίς ωστόσο
αυτό να μπορεί να λεχθεί, για ευνόητους λόγους, από τους ίδιους.

Τύποις και εκ πρώτης όψεως η ευθύνη για την αποτυχία πέφτει στον Ντενκτάς που
αγκυλώθηκε στην αδιαλλαξία του ώς το τέλος, παίρνοντας έτσι στον λαιμό του
τους Τουρκοκυπρίους που είναι και οι μεγάλοι χαμένοι της υπόθεσης. Ευθύνη για
την αποτυχία έχει και η Τουρκία που, πικραμένη από το σνομπάρισμα της Ε.Ε.,
δεν πίεσε τον Τουρκοκύπριο ηγέτη όσο θα έπρεπε. Ωστόσο η αποτυχία είναι, σε
μεγάλο βαθμό, και έργο των ίδιων των Ελληνοκυπρίων που με τη στάση τους από
τις αρχές του έτους έδειξαν ότι είναι πολύ κατώτεροι της ιστορικής ευκαιρίας
για επανένωση και άρση των τετελεσμένων που εμφανίστηκε μπροστά τους. Όχι μόνο
ψήφισαν τον κατά βάση αδιάλλακτο Τάσσο Παπαδόπουλο αντί του Γλαύκου Κληρίδη,
του αρχιτέκτονα και πρωταγωνιστή της επαναπροσέγγισης που ξεκίνησε από τα
Χριστούγεννα του 2001. Ο δε κ. Παπαδόπουλος διαθέτει την πολυτέλεια να
εμφανίζεται, κυρίως για διεθνή και αθηναϊκά ακροατήρια, ως μετριοπαθής εκ του
ασφαλούς προ της δεδομένης ανελαστικότητας του Ντενκτάς. Όπως λέγεται κατά
κόρον από το ελληνοκυπριακό απορριπτικό μέτωπο (που βρίσκεται τώρα να
επικροτεί και να στηρίζει τον κ. Παπαδόπουλο), «ευτυχώς για μας ο Ντενκτάς
παρέμεινε αδιάλλακτος μέχρι το τέλος».

Υπάρχει όμως και άλλη πλευρά, η τεράστια ευθύνη για την αποτυχία που βαραίνει
– ως μη έδει – τους ώμους του ΑΚΕΛ. Αντί να «μαζέψει» τον κ. Παπαδόπουλο,
έγινε πρόσφατα ένα με εκείνον στην προσπάθεια να μποϊκοτάρει το σχέδιο Ανάν
στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ώστε να πάψει να αποτελεί βάση για συζήτηση.
Υπάρχουν, κατά τη γνώμη μου, δύο λογικές εξηγήσεις για την περίεργη αυτή στάση
του ΑΚΕΛ:

1. Ότι τώρα που το ΑΚΕΛ έχει γευτεί εξουσία φοβάται το πολιτικό κόστος
και εγκαταλείπει, για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας και ψηφοθηρίας, τις αρχές
του. Το βέβαιο είναι ότι τα αριστερά και κεντροαριστερά τουρκοκυπριακά κόμματα
που αντιπολιτεύονται, με μεγάλο προσωπικό κόστος, τον Ντενκτάς εδώ και
δεκαετίες, είναι πολύ απογοητευμένα από τη στάση του ΑΚΕΛ.

2. Ότι έχει προβεί σε δραματική στροφή από τις θεμελιώδεις θέσεις της
περί επαναπροσέγγισης και αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Γι’
αυτό και πολλά εκλεκτά μέλη του έχουν διαφοροποιηθεί από τις θέσεις τους και
έχουν φύγει τα τελευταία χρόνια απογοητευμένα. Ας μην ξεχνάμε στη δεκαετία του
1990 τη χλιαρή αντίδραση του ΑΚΕΛ στην κοντόφθαλμη πολιτική του Ενιαίου
Αμυντικού Δόγματος και των S-300 που εδραίωνε ακόμη περισσότερο την αποξένωση
μεταξύ των δύο κοινοτήτων και τη διχοτόμηση. Αν η στροφή αυτή που δεν την
τιμάει ισχύει, η επιλογή του Τάσσου Παπαδόπουλου μπορεί να μην ήταν τόσο αθώα
όσο πολλοί νομίζανε. Οι εθνικιστικές στροφές σε κομμουνιστικά κόμματα δεν
είναι άγνωστες, από τη Βουλγαρία έως την περίπτωση του ΚΚΕ κατά τα τελευταία
έτη.

Σε τελική ανάλυση, το σχέδιο του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ θα μπορούσε να
ορθοποδήσει μόνον αν υπήρχε περίσσεια καλή θέληση και βούληση από τη
συντριπτική πλειονότητα τόσο των Τουρκοκυπρίων όσο και των Ελληνοκυπρίων.
Επιπλέον αλληλοσεβασμός, όχι αντιπάθεια-περιφρόνηση όπως αυτή που ακόμη
επικρατεί στην πλειονότητα των Ελληνοκυπρίων, που υπήρξε και η βαθύτερη αιτία
για την ανάδυση του Κυπριακού ως προβλήματος από το 1948-1950 και έπειτα.

Ο Αλέξης Ηρακλείδης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο
Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου