Ιράκ: οι Αμερικανοί μοιράζονται τώρα τα λάφυρα

Οταν η οικονομική κρίση χτύπησε την Ασία, το 1997, οι Αμερικανοί ηγέτες
κατηγόρησαν τις ασιατικές κυβερνήσεις για διαφθορά. Όμως, αν καθήσει κανείς
και το εξετάσει, θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι κατηγορίες αυτές δεν ήταν
παρά σκέτη υποκρισία, καθώς οι ΗΠΑ έχουν αποδείξει ότι πραγματικά δεν έχουν
αντίπαλο όταν πρόκειται να επιστρατεύσουν τα όπλα της διαφθοράς. Και αυτό το
έχουν δείξει, πρώτα με τα οικονομικά σκάνδαλα των «σάπιων» επιχειρήσεων που
είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας και έπειτα με το Ιράκ. Οι Ασιάτες
καπιταλιστές μπορεί να πήραν κάποια «λάφυρα» με την πολιτική τους, τουλάχιστον
όμως δεν ανακάτεψαν τα οικονομικά με τον πόλεμο.

Όποιοι άλλοι στόχοι κι αν υπήρχαν πίσω από τον πόλεμο, η κυβέρνηση Μπους
φαίνεται να θέλει να κρατήσει γεμάτες τις τσέπες των καπιταλιστών της και να
αποκτήσει αυξημένο έλεγχο των πετρελαίων και των αγωγών πετρελαίου στη Μέση
Ανατολή. Όμως, στον δρόμο των Αμερικανών βρίσκονται μερικά ενοχλητικά εμπόδια:
ο ΟΗΕ και ο λαός του Ιράκ.

Ο πόλεμος στο Ιράκ ξεκίνησε με το πρόσχημα ότι ο Σαντάμ είχε όπλα μαζικής
καταστροφής. Όμως, κάθε μέρα που περνά δείχνει ότι αυτή η απειλή είχε
παρουσιαστεί με υπερβολικό τρόπο. Βέβαια, υπήρχε και άλλος στόχος: ο έλεγχος
του 11% (ή και περισσότερο) των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου και –
μακροπρόθεσμα – ο έλεγχος των αγωγών διακίνησης καυσίμων στη διαδρομή της
Μεσογείου, της Κασπίας Θάλασσας και του Ινδικού Ωκεανού.

Αλαζονική ομάδα

Ο Jeffrey Sachs είναι Καθηγητής Οικονομικών και διευθυντής του Earth Institute στο αμερικανικό Πανεπιστήμιο Columbia

Η αποτυχία να βρεθούν τα όπλα μαζικής καταστροφής του Σαντάμ φέρνει στο
προσκήνιο την προσπάθεια των ΗΠΑ να βάλουν στο χέρι τα πετρέλαια. Η ομάδα
Τσέινι – Ράμσφελντ είναι τόσο αλαζονική, που φέρεται σαν να μπορεί να
αποκτήσει το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής χωρίς να δώσει λογαριασμό σε
κανέναν. Οι πράξεις των ΗΠΑ λένε πολλά: Στο Αφγανιστάν, πέρυσι, οι ΗΠΑ
εγκατέστησαν ως ηγέτη τον Χαμίντ Καρζάι, πρώην σύμβουλο της πετρελαϊκής
εταιρείας – γίγαντα, της Unocal. Επίσης, τοποθέτησαν ως ειδικό απεσταλμένο στο
Αφγανιστάν τον Καλμάι Κχαλιλζάντ, που κι αυτός είναι πρώην σύμβουλος της
Unocal – και μάλιστα ήταν το αφεντικό του Καρζάι.

Ο Κχαλιλζάντ και ο Καρζάι προσπάθησαν πολύ, στη δεκαετία του ’90, για να
κατασκευαστεί αγωγός αμερικανικών συμφερόντων που θα μετέφερε πετρέλαιο από το
Τουρκμενιστάν μέσω του Αφγανιστάν στο Πακιστάν και τον Ινδικό Ωκεανό. Πριν
ακόμη αρχίσουν να πέφτουν οι βόμβες στη Βαγδάτη, ο Κχαλιλζάντ τοποθετήθηκε ως
ειδικός απεσταλμένος και στο Ιράκ. Ανάμεσα στα καθήκοντά του είναι να
κατασκευαστεί αγωγός που θα μεταφέρει ιρακινό πετρέλαιο από τη Μοσούλη στη
Χάιφα του Ισραήλ, μέσω Συρίας. Και για να σταματήσει η Συρία να έχει
αντιρρήσεις, οι ΗΠΑ την απειλούν τώρα και αυτή.

Κυβέρνηση… πετρελαίου

Ο Κχαλιλζάντ θα έχει όση υποστήριξη θέλει από την κυβέρνηση Μπους, στην οποία
περιλαμβάνονται αρκετά στελέχη πετρελαϊκών εταιρειών. Η σύμβουλος εθνικής
ασφαλείας Κοντολίζα Ράις ήταν ανώτατο στέλεχος της Chevron-Texaco πριν
αναλάβει τα σημερινά της καθήκοντα. Έχει, μάλιστα, και ένα τάνκερ που φέρει το
όνομά της.

Ο υπουργός Εμπορίου Ντον Έβανς είναι επίσης διευθύνων σύμβουλος σε πετρελαϊκή
εταιρεία. Ο αντιπρόεδρος Ντικ Τσέινι ήταν ο επικεφαλής κλεισίματος συμβολαίων
του Ομίλου, όταν είχε τη θέση του προέδρου στη Χαλιμπάρτον, που είναι η
μεγαλύτερη εταιρεία υπηρεσιών εκμετάλλευσης πετρελαίου στον κόσμο. Η
Χαλιμπάρτον βρίσκεται τώρα στην πρώτη γραμμή της ανοικοδόμησης του Ιράκ.

Πριν πάει στο Πεντάγωνο, ο Ντόναλντ Ράμσφελντ ήταν κι αυτός «παίκτης» της
πετρελαϊκής αγοράς. Παλιός, αχώριστος σύντροφος του Τσέινι, ο Ράμσφελντ
ταξίδεψε στη Βαγδάτη το 1983 και το 1984 έπειτα από εντολή του πρώην προέδρου
της Bechtel, του Τζορτζ Σουλντζ. Σκοπός των ταξιδιών ήταν να κερδίσει την
υποστήριξη του Σαντάμ, ώστε ο τελευταίος να επιτρέψει στην Bechtel την
κατασκευή αγωγού που θα διέσχιζε το Ιράκ, θα περνούσε από την Ιορδανία και θα
έφτανε στον Κόλπο της Άκαμπα. Πρόκειται για την ίδια Bechtel που κατασκεύασε
τη χημική βιομηχανία του Σαντάμ Χουσεΐν. Τώρα, η εταιρεία έχει κερδίσει
συμβόλαιο 600 εκατ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράκ.

Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν μπορεί να φτάσει τις ΗΠΑ όσον αφορά την εφαρμογή του
«διεφθαρμένου» καπιταλισμού, αλλά η υποστήριξη της Βρετανίας στον πόλεμο της
Αμερικής έχει και αυτή εμπορική λογική. Ενώ ο Σαντάμ έδινε συμβόλαια στους
Γάλλους, στους Ρώσους και στους Κινέζους, βρετανικές φίρμες όπως η ΒΡ είχαν
μείνει απ’ έξω. Οι βρετανικές αυτές εταιρείες ετοιμάζονται τώρα να
επιστρέψουν, μαζί με τις αμερικανικές.

Δεν απομένουν παρά μόνο μερικά εμπόδια, προτού οι σκληροί καπιταλιστές των ΗΠΑ
βάλουν στο χέρι το ιρακινό πετρέλαιο. Η Αμερική θα προσπαθήσει σύντομα να
εγκαταστήσει στο Ιράκ καθεστώς, το οποίο θα ακυρώσει τα συμβόλαια με τη
Γαλλία, τη Ρωσία και την Κίνα. Όμως, αυτό δεν μπορεί να το πετύχει στέλνοντας,
απλά, στρατό. Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να πουλήσουν νόμιμα ιρακινό πετρέλαιο, παρά
μόνον αν αρθούν οι κυρώσεις. Όμως, ο υπόλοιπος κόσμος πιστεύει ότι το να
αρθούν οι κυρώσεις ισοδυμανεί με την παράδοση του ιρακινού πετρελαίου στις
κατοχικές δυνάμεις των ΗΠΑ και της Βρετανίας, καθώς και στις εταιρείες που
κρύβονται πίσω τους.

Σιίτες και σουνίτες μαζί!

Εκείνο που θα παίξει καθοριστικό ρόλο μακροπρόθεσμα, είναι το αντιαμερικανικό
και αντιβρετανικό αίσθημα που υπάρχει στο Ιράκ. Οι δύο χώρες, αντί για
ελευθερωτές, αντιμετωπίζονται τώρα σαν αποικιοκράτες και οι Ιρακινοί
κινητοποιούνται για να τις διώξουν. Οι ΗΠΑ έκαναν κάτι που λίγοι θα περίμεναν:
ένωσαν τους σιίτες και τους σουνίτες! Η δημοκρατία μπορεί να έλθει στο Ιράκ,
αλλά η θέληση των κατοίκων του θα είναι να σταματήσουν την εκμετάλλευση των
φυσικών πόρων της χώρας από τους σκληρούς καπιταλιστές των ΗΠΑ.

© Project Syndicate, Απρίλιος 2003

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γ. Κανελλόπουλος