ΓΝΩΜΗ Για την ανανέωση της υπερατλαντικής σύμπραξης

Για μια ακόμη φορά μπήκαμε σε μια καθοριστική περίοδο της ιστορίας των σχέσεων
της Αμερικής με την Ευρώπη. Για μια ακόμη φορά έχουμε εμπλακεί σε μια συζήτηση
που λέγεται πως μας χωρίζει Αμερικανούς και Ευρωπαίους. Για μια ακόμη φορά το
θέμα της συζήτησής μας η καταλληλότητα της συμμαχίας μας και η σημασία των
δεσμών μας. Πολλές τέτοιου είδους συζητήσεις έχουν γίνει στο παρελθόν. Αλλά
δέκα χρόνια από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, καθώς υποφώσκουν μπροστά μας
πολλά και επικίνδυνα χρόνια ενός απρόβλεπτου πολέμου κατά της τρομοκρατίας, ο
υπερατλαντικός δεσμός ουδέποτε είχε φανεί τόσο αβέβαιος και ταυτόχρονα τόσο
σημαντικός.

Σήμερα μοιάζει να υπάρχει η άποψη μεταξύ ορισμένων, στις ΗΠΑ και σε έναν
αριθμό χωρών της Ευρώπης, πως ίσως να μην έχουμε πια ανάγκη αυτήν τη σύμπραξη.
Οι συνθήκες που επέτρεψαν την ανάδυση και την ανάπτυξη ενός τέτοιου αισθήματος
πρέπει να αναλυθούν και να ξεπεραστούν. Καμιά διαφωνία δεν πρέπει να καταφέρει
να διασπάσει τις σχέσεις που διατηρούμε με τους Ευρωπαίους συμμάχους μας.
Σοβαρές προσπάθειες πρέπει να αναληφθούν από όλα τα μέρη για να αποκατασταθεί
και να ανοικοδομηθεί η συμμαχία μας με τις χώρες της Ευρώπης και την Ένωσή
τους. Τέτοιες προσπάθειες θα διευκολυνθούν αν υιοθετήσουμε πιο μετριοπαθείς
τόνους όταν απευθυνόμαστε σε ορισμένους από τους φίλους και συμμάχους μας, οι
οποίοι, αν και δύσκολοι, δεν συμμερίζονται λιγότερο τις αρχές μας.

Μια Ευρώπη ενιαία και ελεύθερη – πιο ενωμένη, πιο μεγάλη και πιο ισχυρή – ήταν
ένας βασικός στόχος των ΗΠΑ μετά τον Ψυχρό Πόλεμο και παραμένει μετά την 11η
Σεπτεμβρίου. Σήμερα, όπως και χθες, οι ΗΠΑ και οι χώρες της Ευρώπης συνδέονται
μέσα σε μια κοινότητα συμβατών συμφερόντων και συναφών αξιών που δεν παύει να
επεκτείνεται. Σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ, η κοινή πρόκληση που
αντιμετωπίζουμε είναι να σχηματίσουμε μια κοινότητα που να δρα όποτε φαίνεται
πως απειλούνται αυτά τα συμφέροντα και οι αξίες.

Μια κεντρική διάσταση της υπερατλαντικής σύμπραξης είναι η ύπαρξη μιας
σταθερής Ευρώπης, στους κόλπους μιας σταθερής και συνεκτικής Ευρωπαϊκής
Ένωσης. Τίποτε απ’ όσα κάνουν ή λένε οι ΗΠΑ δεν πρέπει να κατανοείται ή να
ερμηνεύεται ως αναθεώρηση της διαρκούς δέσμευσής τους υπέρ μιας ενοποιημένης
και πιο ισχυρής Ευρώπης. Είναι επίσης απαραίτητο από την πλευρά των Ευρωπαίων
να δώσουν περισσότερα καθησυχαστικά σήματα στους Αμερικανούς, που να εγγυώνται
πως με την ολοκλήρωση της ένωσης της Ευρώπης θα μπορούν να συνεχίσουν να
αισθάνονται καλοδεχούμενοι σ’ αυτήν. Κάποια στιγμή, μέσα στα επόμενα πενήντα
χρόνια, θα πρέπει να υιοθετηθεί ένας μηχανισμός που να επιτρέπει μια πιο άμεση
συνεννόηση ανάμεσα στις ΗΠΑ και τους θεσμούς της Ε.Ε.

Ο κεντρικός πυλώνας της σύμπραξής μας με την Ευρώπη – τις χώρες που την
αποτελούν, καθώς και την Ένωσή τους – παραμένει μια ατλαντική συμμαχία σταθερά
επικεντρωμένη σε μια ισχυρή και συνεκτική οργάνωση, τον Οργανισμό του
Βορειοατλαντικού Συμφώνου (ΝΑΤΟ). Η συνεργασία στο πλαίσιό της πρέπει να
ενισχυθεί, αλλά αυτό δεν θα αρκέσει από μόνο του χωρίς επιπλέον χρήματα. Τα
ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ και τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. θα πρέπει να συμφωνήσουν
στα ελάχιστα ποσοστά πραγματικής ετήσιας αύξησης των αμυντικών δαπανών που τα
ίδια χαρακτηρίζουν απαραίτητα και ρεαλιστικά.

Σχηματίσαμε αυτή την ομάδα επειδή ανησυχούμε ότι οι σημερινές τάσεις σε
αμφότερες τις πλευρές του Ατλαντικού μπορεί να διακυβεύσουν τα επιτεύγματα,
στα οποία όλοι εμείς, και πολλοί άλλοι, αφιερώσαμε μεγάλο μέρος της δημόσιας
ζωής μας. Οι διαιρέσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ και τα κράτη της Ευρώπης, όσο και οι
εσωτερικές διαιρέσεις, είναι σοβαρές επειδή τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε
είναι σοβαρά, πραγματικά υπαρξιακά. Οι διαιρέσεις αυτές απειλούν την
αλληλεγγύη μας σε μια στιγμή που η ενότητα είναι ουσιώδης. Τα περισσότερα από
τα μεγάλα προβλήματα του 21ου αιώνα είναι από τη φύση τους παγκόσμια και η
αμερικανική κυβέρνηση δεν θα είναι επαρκής για να τα αντιμετωπίσει αν δεν
υπάρχει επαρκής κατανόηση και υποστήριξη από τους Ευρωπαίους συμμάχους μας. Εν
συντομία, επειδή ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Ευρώπη είναι παντοδύναμες, αμφότερες θα
χρειαστούν βοήθεια για να εξασφαλίσουν τη φυσική και οικονομική ασφάλειά τους,
χωρίς να υπολογίσουμε τις απειλές πέραν των συνόρων τους. Η βοήθεια αυτή είναι
πολύ λογικό να ζητηθεί από έθνη με τα οποία έχουμε τα περισσότερα κοινά. Γι’
αυτό, ανεξάρτητα από την αξία των αντίστοιχων θέσεών μας, πρέπει όλοι μας να
κάνουμε επείγουσα προτεραιότητα την ανανέωση της υπερατλαντικής σύμπραξης.

ΟΙ ΥΠΟΓΡΑΦΕΣ

Το κείμενο αυτό συντάχθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος του
Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS). Το πρόγραμμα διευθύνει
ο Σιμόν Σερφάτι.

Μεταξύ των πρώτων που το υπέγραψαν, είναι: Δημοκρατικοί:
Μαντλίν Ολμπράιτ, πρώην υπουργός Εξωτερικών· Ζμπίγκνιου
Μπρεζίνσκι, πρώην Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας· Ουόρεν Κρίστοφερ,
πρώην υπουργός Εξωτερικών· Ουίλιαμ Κόεν, πρώην υπουργός Άμυνας· Σαμ
Ναν, πρώην πρόεδρος της Επιτροπής Άμυνας της Γερουσίας.
Ρεπουμπλικανοί: Φρανκ Καρλούτσι, πρώην υπουργός Άμυνας·
Ρόμπερτ Ντόουλ, πρώην υποψήφιος πρόεδρος των ΗΠΑ· Λόρενς
Ιγκλμπέργκερ, πρώην υπουργός Εξωτερικών· Αλεξάντερ Χέιγκ, πρώην
υπουργός Εξωτερικών· Λι Χάμιλτον, πρώην πρόεδρος της Επιτροπής
Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής· Πολ Ο’ Νιλ, πρώην υπουργός
Οικονομικών· Τζέιμς Σλέσινγκερ, πρώην υπουργός Άμυνας.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Αγγελόπουλος