«Μέθυσαν με τη δύναμή τους»

Με συγκίνηση που βρισκόταν στην Ελλάδα, «την αρχαία γλώσσα της οποίας
μελέτησα όταν ήμουν στο Λύκειο», όπως σημείωσε ο ίδιος. Με μετριοπάθεια αλλά
και σθένος. Με δυνατές, θαρραλέες απόψεις για την εξωτερική πολιτική και την
αμερικανική ηγεμονία. Με σοφία δανεισμένη από την «παλαιά» Ευρώπη. Ο Στάνλεϊ
Χόφμαν, καθηγητής στο Χάρβαρντ, αναγορεύτηκε την Πέμπτη επίτιμος διδάκτωρ της
Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Στάνλεϊ Χόφμαν: «Η νοοτροπία των ΗΠΑ μού θυμίζει τον Γερμανό υπουργό Εξωτερικών που, λίγο πριν ξεσπάσει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, είπε περιφρονητικά για τους διεθνείς οργανισμούς και το Διεθνές δίκαιο, ότι είναι “μια κόλλα χαρτί”»

Μίλησε για όλα χθες ο Στάνλεϊ Χόφμαν. Ο Αμερικανός λαμπρός διανοητής που έχει
και γαλλική υπηκοότητα. Ο Γάλλος που ξενιτεύτηκε νωρίς στις ΗΠΑ, αλλά ποτέ δεν
ξέχασε την ευρωπαϊκή του ρίζα.

«Βρισκόμαστε στο σημείο όπου έχει δημιουργηθεί το ψευδοδίλημμα για τις ΗΠΑ,
Αυτοκρατορία ή Αναρχία. Να γίνουν ιμπεριαλιστική δύναμη, αλλιώς ο κόσμος θα
βυθιστεί στην αναρχία. Σε αυτή την κατάσταση φτάσαμε εξαιτίας της εξάρτησης
των Ευρωπαίων από την Αμερική και της κολακείας τους προς αυτήν. Εδώ φτάσαμε
εξαιτίας των απόψεων των νεοσυντηρητικών στις ΗΠΑ που θα τις χαρακτήριζα
“νεοπρωσικές”, και εξαιτίας της μέθης των ΗΠΑ με την ίδια τη δύναμή τους».

Οι φόβοι. Ο Χόφμαν συνεχίζει: «Με φοβίζουν τα όσα ακούω για
προληπτικούς πολέμους, με φοβίζει η ολοένα ευρύτερη έννοια που παίρνει ο όρος
“τρομοκρατία”. Αυτή η απίστευτη απαξία που δείχνουν τώρα οι ΗΠΑ για τους
διεθνείς οργανισμούς, τον ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ και σίγουρα την Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι
δείγμα της ιμπεριαλιστικής νοοτροπίας που έχει τώρα κυριαρχήσει στις ΗΠΑ.
Είναι μια νοοτροπία όχι μόνο μη αναγκαία, αλλά και επικίνδυνη, μια νοοτροπία
που μου θυμίζει τον Γερμανό υπουργό Εξωτερικών που λίγο πριν ξεσπάσει ο Β’
Παγκόσμιος Πόλεμος είπε περιφρονητικά για τους διεθνείς οργανισμούς και το
Διεθνές Δίκαιο, ότι είναι “μια κόλλα χαρτί”. Ελπίζω ότι αυτή η νοοτροπία δεν
θα συνεχιστεί για πολύ και ότι οι ΗΠΑ θα πάψουν να δίνουν εντολές στον κόσμο».

Οι θέσεις του Χόφμαν για την πολιτική, την εξωτερική πολιτική και τη
δημοκρατία ξεκινούν από τη φιλοσοφία και καταλήγουν πάντα στο πρακτικό, το
πρακτέο.

Λεβιάθαν. «Όλα παραβιάζονται στην καθημερινή πραγματικότητα», λέει,
«αλλά αυτό που με ενοχλεί πολύ είναι να βλέπω ανθρώπους που θα έπρεπε να
ξέρουν καλύτερα, ανθρώπους από κύκλους ακαδημαϊκούς, από κύκλους που κανονικά
θα έπρεπε να βάζουν φρένο στην εξουσία, να μιλούν για “αυτοκρατορία”, να
δηλώνουν ευθαρσώς ότι ήρθε η ώρα οι ΗΠΑ να φερθούν ιμπεριαλιστικά, σαν το
imperium που είναι. «Ακούγεται οξύμωρο, αλλά βάσει της λογικής, η διασπορά των
πυρηνικών όπλων, που μπορεί να μη χρησιμοποιούνται, αλλά ανά πάσα στιγμή
μπορούν να χρησιμοποιηθούν, καταδικάζει τον κόσμο σε μια παγκόσμια κυβέρνηση.
Ναι, γιατί αυτό προκύπτει εάν ακολουθήσουμε τον Hobbes. Προκειμένου να
προστατευθεί η ατομική επιβίωση των ανθρώπων στον κόσμο, θα δημιουργηθεί ένας
Λεβιάθαν, μια παγκόσμια διακυβέρνηση που θα μας σώσει όλους από τον αφανισμό».
Ο κορυφαίος δάσκαλος και ερευνητής μίλησε για την αρχαία Ελλάδα με αγάπη και
δέος. «Δύο είναι οι ήρωές μου, τα πρότυπά μου», σημείωσε, «Ο αδίστακτος
καταγραφέας της ανθρώπινης τρέλας, ο Θουκυδίδης, και ο Αλμπέρ Καμί. Από την
αρχαία Ελλάδα δανείζομαι και τον όρο “ύβρι” που έχει πια περάσει στην
καθομιλουμένη και στα Αγγλικά, για να προειδοποιήσω την Αμερική να μη φτάσει
σε αυτό το σημείο».