Διαστάσεις Μια μυστηριώδης φωτογραφία

Πριν από 14 χρόνια επισκέφθηκε μια έκθεση φωτογραφιών του Ρομπέρ Ντουανώ.
«Κόλλησε» στις φωτογραφίες με τα ερωτευμένα ζευγάρια στους δρόμους του
Παρισιού. Κάπως έτσι ξεκίνησαν όλα.

Αντόνιο Ταμπούκι. Το εξώφυλλο του βιβλίου του «Είναι αργά, όλο και πιο αργά»

Βγαίνοντας από εκείνη την έκθεση, ο Αντόνιο Ταμπούκι περιπλανήθηκε στα
πλανόδια βιβλιοπωλεία του Παρισιού. Η ημέρα ήταν όμορφη, οι πάγκοι των
bouquinistes ήταν γεμάτοι, ο Ιταλός συγγραφέας χάζευε και ξεφύλλιζε, όταν
τράβηξε την προσοχή του μια φωτογραφία εν είδει καρτ-ποστάλ που έδειχνε έναν
άνδρα να αγκαλιάζει μια γυναίκα. Το σώμα της γυναίκας δεν πρόδιδε καμιά
ιδιαίτερη συγκίνηση και η χειρονομία του άνδρα δεν ήταν σαφές αν είχε τρυφερό
ή προστατευτικό χαρακτήρα. Όμως η φωτογραφία εξέπεμπε ηλεκτρισμό. Ο Ταμπούκι
την αγόρασε, την πήρε μαζί του στην Ιταλία και βάλθηκε να ρωτά τους συγγενείς
και τους φίλους του τι νομίζουν ότι δείχνει. Έναν αποχαιρετισμό; Μια
επιστροφή; Και ποιος φεύγει ή επιστρέφει, εκείνος ή εκείνη; Μήπως αυτός ο
εναγκαλισμός κρύβει ένα δράμα; Μήπως ο πατέρας μόλις πληροφορήθηκε ότι κάτι
συνέβη στο παιδί τους και προσπαθεί να βρει τρόπο να το πει στην ανυποψίαστη
μητέρα;

Στο περιθώριο της φωτογραφίας ήταν γραμμένο ένα όνομα: Κουλιγκόφσκι. Μια
τοποθεσία: Chateau-Landon. Μια ημερομηνία: 1978. Και ένας τίτλος: Couple
(Ζευγάρι). Όσο κι αν έψαξε, ο Ταμπούκι δεν μπόρεσε να εντοπίσει τον φωτογράφο.
Τα χρόνια πέρασαν. Κι όταν, τον Φεβρουάριο του 2001, ο εκδότης του τον ρώτησε
αν είχε καμιά ιδέα για το εξώφυλλο του καινούργιου του βιβλίου με τίτλο «Είναι
αργά, όλο και πιο αργά», του ήλθε αμέσως στον νου εκείνη η φωτογραφία. Το
βιβλίο κυκλοφόρησε πράγματι με αυτή την εικόνα στο εξώφυλλο. Το ίδιο έγινε και
με τη γαλλική μετάφραση, την οποία ο συγγραφέας παρουσίασε στα μέσα Ιανουαρίου
του 2002 σε ένα βιβλιοπωλείο κοντά στη Σορβόννη. Αφού υπέγραψε δεκάδες βιβλία
και έφυγε ο κόσμος, τον πλησίασε ένας κύριος. Ήταν ψηλός, κομψός, όχι πια
νέος. «Κουλιγκόφσκι», του συστήθηκε. «Καμιά σχέση με τον φωτογράφο;». «Ο
ίδιος». Έδωσαν τα χέρια, τα είπαν, κι εκείνος έκανε να φύγει. «Μα πού πάτε»,
του λέει ο Ταμπούκι, «δεν θα μου λύσετε το μυστήριο που με απασχολεί τόσα
χρόνια; Αυτός ο απελπισμένος εναγκαλισμός, τουλάχιστον εμένα μού φαίνεται
απελπισμένος, τι κρύβει;». Και ο κύριος Κουλιγκόφσκι, που βρισκόταν ήδη στην
πόρτα, απάντησε ήρεμα: «Ξαναπαντρεύτηκαν. Το ζευγάρι αυτό ξαναπαντρεύτηκε».
Μπροστά στην έκπληξη του συγγραφέα, του εξήγησε ότι τη δεκαετία του ’70
εργαζόταν ως φωτογράφος σε γάμους, βαφτίσια και άλλες τέτοιες τελετές. Εκείνο
το ζευγάρι είχε χωρίσει πριν από χρόνια, και μια μέρα αποφάσισε να
ξαναπαντρευτεί. «Συμβαίνουν αυτά, δεν νομίζετε;».

Η ιστορία αυτή, μαζί με πολλές ακόμη, περιλαμβάνεται στο νέο βιβλίο του
Αντόνιο Ταμπούκι, που κυκλοφορεί σήμερα στην Ιταλία από τις εκδόσεις
Feltrinelli με τίτλο «Αυτοβιογραφίες άλλων ανθρώπων».