Πρόσωπα Οι σύγχρονοι Οδυσσείς

Μεγάλη κυρία του γαλλικού θεάτρου, η Αριάν Μνουσκίν, φέρνει επί σκηνής στο
θέατρο της Καρτουσερί τους σύγχρονους Οδυσσείς, τους πρόσφυγες.

Αριάν Μνουσκίν. Το θέατρο πρέπει να μεταδίδει ανθρωπιά, αισθήματα, σκέψεις

«Οδυσσείς» είναι και ο υπότιτλος του έργου με τίτλο «Το τελευταίο
καραβανσαράι» που ανεβαίνει ώς τις 29 Ιουνίου στην Καρτουσερί, το παλιό
εργοστάσιο πυρομαχικών στο δάσος της Βενσέν που στεγάζει το Θέατρο του Ήλιου,
τον θίασο που ίδρυσε το 1964 η Μνουσκίν. Σαν τον Οδυσσέα, εξηγεί η Γαλλίδα
σκηνοθέτις, ο λαός των προσφύγων δεν έχει ταυτότητα. Είναι ο Κανείς.

Στα σχεδόν 40 χρόνια της θητείας της στο θέατρο, η Μνουσκίν έχει ανεβάσει με
το Θέατρο του Ήλιου παραστάσεις περίφημες, όπως το «1789» (1970), την
«Ιφιγένεια του Ευριπίδη», τον «Αγαμέμνονα» και τις «Χοηφόρους» του Αισχύλου
(1990-1993), τον «Ταρτούφο» του Μολιέρου (1995), την «Τρομερή αλλά
ανολοκλήρωτη ιστορία του Νοροντόμ Σιχανούκ» (1985), την «Ινδιάδα» (1988), το
«Ξύπνημα των Ερινύων» (1994). «Το τελευταίο καραβανσεράι» (καραβανσεράι είναι
ο τόπος όπου κατασκηνώνουν τα καραβάνια) έχει θέμα τους πρόσφυγες, ανθρώπους
που ξεριζώθηκαν για να ξεφύγουν τον πόλεμο, την πείνα. Το έργο γεννήθηκε από
τις πολλές επισκέψεις που έκαναν σε προσφυγικούς καταυλισμούς η Μνουσκίν, οι
ηθοποιοί της και η συγγραφέας Ελέν Σιξού που υπογράφει το έργο. Καταυλισμούς
στην Ινδονησία, την Αυστραλία, το Πακιστάν, αλλά και το Σανγκάτ, ένα παραλιακό
χωριό στη Μάγχη, κοντά στο Καλαί, όπου το 1999 ο Ερυθρός Σταυρός άνοιξε έναν
καταυλισμό που έφτασε να φιλοξενεί 60.000 ανθρώπους. Εξήντα χιλιάδες
«Οδυσσείς» από το Αφγανιστάν, το Ιράν, το Ιράκ, την Τσετσενία, το Πακιστάν,
την Αφρική, που ψάχνουν για νέα πατρίδα και ταυτότητα και μερικοί παίζουν
μάλιστα στην τετράωρη παράσταση της Καρτουσερί. «Το θέατρο πρέπει να είναι
μέρος του κόσμου», λέει η Μνουσκίν στην ιταλική «Λα Ρεπούμπλικα». «Να
αφηγείται τον κόσμο. Και το πρόβλημα των προσφύγων είναι το πιο σημαντικό,
ιδιαίτερα αυτήν τη στιγμή».

Στη σκηνή της Καρτουσερί, στιγμές από τη ζωή των προσφύγων διαδέχονται η μία
την άλλη. «Μπήκαμε στον καταυλισμό λέγοντας πως δεν είμαστε δημοσιογράφοι και
πως δεν μπορούσαμε να γράψουμε τις ιστορίες τους στην εφημερίδα», εξηγεί η
Μνουσκίν. «Τους ζητήσαμε να μας αφηγηθούν πραγματικές στιγμές από τη ζωή τους,
όχι ιδανικά και ιδέες. Με τις ιδέες δεν γίνεται θέατρο». Από τις ιστορίες
αυτές, επελέγησαν περίπου εκατό που εναλλάσσονται κάθε βράδυ στη σκηνή. Και
για πρώτη φορά στην ιστορία του Θεάτρου του Ήλιου, τη σκηνοθεσία της
παράστασης δεν υπογράφει η Μνουσκίν, αλλά 36 πρόσωπα. «Είναι πράγματι η πιο
συλλογική παράστασή μας», εξηγεί η ίδια. «Συλλογικές είναι όλες οι δουλειές
μας, αλλά τούτη τη φορά η σκηνοθεσία γεννήθηκε από τις προτάσεις που μου
έκαναν οι ηθοποιοί».