Επιχειρήσεις – σύμβολα σε ξένους

Επιχειρήσεις-σύμβολα για την ελληνική βιομηχανία, τον τομέα του εμπορίου
και υπηρεσιών βρίσκονται πια στα χέρια πολυεθνικών ομίλων.

Την τελευταία εικοσαετία περισσότερες από 20 μεγάλες εταιρείες βασικών κλάδων
της οικονομίας και σε μεγάλο ποσοστό στον τομέα των τροφίμων πέρασαν στον
έλεγχο πολυεθνικών επιχειρήσεων, οι οποίες με τη σειρά τους απέκτησαν ισχυρή
θέση σε αυτούς.

Από πολλούς οι επιχειρήσεις που εξαγοράστηκαν χαρακτηρίζονται ως τα «φιλέτα»
της ελληνικής οικονομίας, και όχι άδικα αφού στις περισσότερες περιπτώσεις
κατείχαν πριν από την εξαγορά τους σημαντικά μερίδια από το σύνολο του τζίρου
του κλάδου στον οποίο δραστηριοποιούνταν. Η εξαγορά του 75% της εταιρείας
Παπαστράτος από τον πολυεθνικό Όμιλο Philip Morris αλλάζει το τοπίο στην αγορά
του καπνού, όπως στο παρελθόν παρόμοιες αλλαγές επιτεύχθηκαν και στους κλάδους
της βιομηχανίας των τροφίμων, των ποτών, των χημικών προϊόντων, των τσιμέντων
και των ασφαλειών.

Εξουδετέρωση ανταγωνισμού

Στο σκεπτικό των ξένων ομίλων ήταν, εκτός των άλλων, και το ότι οι ελληνικές
εταιρείες αποτελούσαν επικίνδυνο ανταγωνιστή για όποιον θα ήθελε να
δραστηριοποιηθεί στην εγχώρια αλλά και τη βαλκανική αγορά. Και δεν είχαν άδικο
όσοι το πίστευαν και προχώρησαν σε εξαγορές, καθώς σήμερα οι ξένες
επιχειρήσεις που πρόσδεσαν στο άρμα τους ελληνικές εταιρείες κατέχουν
σημαντικά μερίδια στις πωλήσεις των κλάδων που δραστηριοποιούνται.

Οι αριθμοί είναι ενδεικτικοί και αποδεικνύουν ότι οι επιλογές κάθε άλλο παρά
λανθασμένες ήταν. Συγκεκριμένα, η εταιρεία Unilever, η οποία τη δεκαετία του
’60 εξαγόρασε το 20% της ΕΛΑΪΣ (έναντι τιμήματος 25,38 εκατ. δραχμών), το
οποίο στη συνέχεια αύξησε για να αποκτήσει την πλειοψηφία των μετοχών της
εταιρείας το 1982, και η Nestle η οποία απέκτησε το 1987 τη Λουμίδης και το
1995 την εταιρεία Κορπή, κατείχαν το 1999 μερίδιο 8% του συνολικού τζίρου της
βιομηχανίας τροφίμων, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας Icap. Ενώ στον κλάδο
των απορρυπαντικών, το 1999, η πολυεθνική Unilever, η οποία το 1963 είχε
εξαγοράσει τη βιομηχανία Klinex της οικογένειας Χατζηκοκολή, κατείχε το 13%
του συνόλου των πωλήσεων.

Στο στόχαστρο των πολυεθνικών βρέθηκαν από τη δεκαετία του ’70 και οι
ασφαλιστικές εταιρείες. Τη διετία 1978 -1979 από τις Nationale Nederlanden και
Helvetia αποκτήθηκαν οι εταιρείες Πρόοδος και Αιολίς αντίστοιχα, ανοίγοντας
τον δρόμο για την είσοδο ξένων ασφαλιστικών ομίλων στην ελληνική αγορά. Η πιο
πρόσφατη εξαγορά, η οποία χαρακτηρίστηκε ως εξαγορά μαμούθ, ήταν η απόκτηση
του 100% της Ιντεραμέρικαν από τον, ολλανδο-πορτογαλικών συμφερόντων, Όμιλο
Eureko με τίμημα 1,83 δισ. ευρώ (632 δισ. δραχμές) στα τελη του 2001.

Κρατικές βιομηχανίες

Ξένες πολυεθνικές ενδιαφέρθηκαν για σημαντικές βιομηχανίες, οι οποίες
βρίσκονταν στα χέρια του Ελληνικού Δημόσιου. Η ΑΓΕΤ Ηρακλής άλλαξε δύο ακόμα
ξένους ιδιοκτήτες πριν καταλήξει στον γαλλικό Όμιλο Lafarge το 2001 έναντι 7,2
δισ. ευρώ. Είχε προηγηθεί το 1993 η πώλησή της στην ιταλική εταιρεία
Calcestruzzi, η οποία στη συνεχεία την πούλησε στη βρετανική Blue Cicle.