ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Δύο ενώσεις και δύο θάνατοι

Η Κύπρος δεν ενώθηκε ποτέ με την Ελλάδα, αλλά τελικά τη συνάντησε μέσα στην
Ευρωπαϊκή Ένωση. Μετά την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε., η λύση
του κυπριακού ζητήματος είναι σχεδόν ορατή.

Η πολιτειακή επανένωση του νησιού θα γίνει βάσει του σχεδίου Ανάν και θα
απαιτήσει δύο πολιτικούς θανάτους. Ο πρώτος είναι του Τουρκοκύπριου ηγέτη
Ραούφ Ντενκτάς: μια ήττα στις επόμενες εκλογές του ψευδοκράτους, μια αποχώρηση
από την πολιτική σκηνή. Ο δεύτερος είναι της τουρκικής στρατιωτικής
παρακυβέρνησης. Τόσο ο Ντενκτάς όσο και το τουρκικό στρατιωτικό κατεστημένο
υπερασπίζονται ακόμα τα στενά τους συμφέροντα, που όμως είναι πια εμφανές ότι
βρίσκονται σε απόκλιση από εκείνα της τουρκοκυπριακής και της τουρκικής
κοινωνίας. Ο Ντενκτάς αρνείται να εγκαταλείψει την έμμονη ιδέα του να
αναγνωριστεί διεθνώς ως αρχηγός κράτους. Οι Τούρκοι στρατηγοί είναι απρόθυμοι
να απεμπολήσουν το πλέγμα προνομίων που τούς παρέχει στο εσωτερικό η
αναγνώριση του ρόλου τους ως εγγυητών του κεμαλικού ριζοσπαστισμού.

Τα οφέλη της ένταξης των κατεχομένων στην Ε.Ε. για τους κατοίκους τους είναι
προφανή. Εξίσου προφανές είναι ότι η συγκυρία αποτελεί μοναδική ευκαιρία για
την άνοδο στην εξουσία τής τουρκοκυπριακής κοινότητας των δυνάμεων που σήμερα
αντιπολιτεύονται τον Ντενκτάς. Αλλά και για τον Ταγίπ Ερντογάν και για το
κόμμα τού ηλεκτρικού λαμπτήρα, η ενταξιακή πορεία της Τουρκίας θα αποτελέσει
μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να απαλλάξουν τη χώρα από ένα ιδιότυπο καθεστώς
συγκυβέρνησης που είναι ασύμβατο με το ευρωπαϊκό πολιτικό κεκτημένο.

Στις εξελίξεις των επόμενων μηνών η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία θα έχουν
το πάνω χέρι. Η ελληνική εξωτερική πολιτική έχει αποκτήσει τη διεθνή
εγκυρότητα μιας συνεπούς γραμμής πλεύσης. Απομένει και η κυπριακή κυβέρνηση να
δείξει ευελιξία, ευρύτητα πνεύματος και μεγαθυμία. Η στάση αυτή δεν είναι
ζήτημα ηθικής ανωτερότητας, αλλά εξυπηρέτησης των μακροπρόθεσμων
ελληνοκυπριακών συμφερόντων, τα οποία δεν διασφαλίζονται αυτόματα με την
ευρωπαϊκή ένταξη.

Είναι ουτοπικό να αναμένουμε από τους Ευρωπαίους να συμμεριστούν την πεποίθηση
ότι ένα μέρος του ευρωπαϊκού εδάφους τελεί υπό κατοχή. Το κυπριακό πρόβλημα
δεν καθίσταται αυτόχρημα ευρωπαϊκό με την ένταξη τής Κύπρου στην Ε.Ε. Μέσα στο
ρευστό ευρωπαϊκό σκηνικό, η Κύπρος θα κερδίσει τη θέση της αν δεν αποτελέσει
για την Ευρώπη παράγοντα ανάσχεσης και αύξησης της διακινδύνευσης, αλλά
συντελεστή σταθερότητας και μεγέθυνσης.

Η ευθύνη για τις τελικές αποφάσεις γύρω από το Κυπριακό δεν μεταβιβάζεται και
δεν επιμερίζεται. Παραμένει στους Ελληνοκυπρίους και στους Τουρκοκυπρίους,
στην Ελλάδα και στην Τουρκία. Όμως, το πλαίσιο για τη λήψη των αποφάσεων
γίνεται εξαιρετικά ευνοϊκό. Και αυτό αυξάνει την ευθύνη εκείνων που θα
αποφασίσουν.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός είναι επίκουρος καθηγητής στη Φιλοσοφική Σχολή του
Πανεπιστημίου Κρήτης.